Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Cena korony. Ile Władysław Łokietek zapłacił, żeby zostać królem Polski?

Ile Władysław Łokietek zapłacił za polską koronę?

Ile Władysław Łokietek zapłacił za polską koronę?

Za darmo korony nikt by mu nie dał. A papież, z którym Władysławowi Łokietkowi przyszło negocjować okazał się szczególnie wymagający. Żeby nie powiedzieć wprost: skrajnie pazerny.

Od 1316 roku na tronie piotrowym zasiadał Jan XXII. Jego pontyfikat nie był pozbawiony kontrowersji. Niektórzy historycy zarzucają Janowi, że to właśnie on zapoczątkował polowania na czarownice, na skutek których w ciągu kolejnych stuleci zginie kilkadziesiąt tysięcy niewinnych kobiet. Za życia jednak ten ojciec święty uchodził przede wszystkim za wielkiego finansistę.

Podczas gdy jego poprzednik zrujnował papieski skarbiec, on wyszukiwał coraz to nowsze sposoby zapełniania kurialnej kiesy. „Gdy w papieża wkroczysz Rzym, kieruj się pewnikiem tym: to nie miejsce biednej braci, miły mu, kto dobrze płaci” – brzmiał wierszyk ułożony nie gdzie indziej, a na samym papieskim dworze. Utwór był uszczypliwy, ale też do bólu szczery.

Najwięcej u Jana XXII byli w stanie załatwić ci, którzy przychodzili ze szkatułami pełnymi pieniędzy. W odpowiednie fundusze bez wątpienia wyposażono biskupa Kujaw Gerwarda, który wyruszył do pałacu namiestnika świętego Piotra, by wywalczyć dla Władysława Łokietka i jego żony Jadwigi najbardziej upragnione trofeum.

Jan XXII na papieskim tronie. Miniatura z XV wieku.

Jan XXII na papieskim tronie. Miniatura z XV wieku.

Wielkie ambicje

W 1304 roku – po powrocie z wygnania, do którego zmusili go Czesi – Łokietek rządził tylko skrawkiem Małopolski. Na skutek wieloletnich wojen i trudnych negocjacji odbił jednak Wielkopolskę, ugruntował swoją władzę w środkowej i południowej części kraju. Rósł w siłę i cieszył się już pozycją niekwestionowanego lidera wśród piastowskich książąt. Do prawdziwego zjednoczenia państwa pod jego przewodem wciąż jednak było bardzo daleko.

Odrębnych książąt posiadało Mazowsze, a Piastowie rządzący na Śląsku znajdowali się od dawna w orbicie Czech. Na Pomorzu z kolei rozpanoszyli się Krzyżacy. Łokietek nie był tak naiwny, by wierzyć, że starczy mu życia na posklejanie wszystkich skrawków rozbitego królestwa. Jako realista nie sądził pewnie nawet, że zadanie to w ogóle leży w granicach możliwości jakiegokolwiek człowieka. Mimo to nie zamierzał umierać jako zwykły książę.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Czy wiesz, że ...

...za konstrukcję wodociągu między podnóżem Wawelu a zamkiem odpowiadał Jan z Dobruszki? Określano go w źródłach mianem ”magister cannalium” czy „rurmistrzem”. Do jego obowiązków należało również utrzymanie wszystkich instalacji kanalizacyjnych w dobrym stanie.

...by dostać się do zakonu joannitów, trzeba było udowodnić wielowiekową przynależność do stanu szlacheckiego? Od francuskich rycerzy wymagano 8-pokoleniowego rodowodu, a od niemiecki - nawet 16-pokoleniowego! A to wszystko trzeba było udowodnić podczas procesu.

...króla Polski Władysława Warneńczyka swatano z kobietami z trzech pokoleń jednej rodziny? Najpierw polski dwór starał się o rękę dwuletniej Anny Habsburżanki, potem Władysławowi zaproponowała małżeństwo jej babcia, czterdziestoparoletnia Barbara Cylejska. Wreszcie polskiemu władcy rajono trzydziestoletnią Elżbietę Luksemburską, matkę Anny i córkę Barbary.

...w średniowiecznej Anglii używano niezwykłej metody, by dowieść swojej niewinności? Oskarżony musiał połknąć grudę złożoną z przaśnego, jęczmiennego wypieku oraz owczego sera wytworzonego w maju. Jeśli podczas mszy świętej zdołał pochłonąć całość, uznawano go za wolnego od zarzutów.

Komentarze (8)

  1. Jarek Odpowiedz

    „Gdy w papieża wkroczysz Rzym, kieruj się pewnikiem tym: to nie miejsce biednej braci, miły mu, kto dobrze płaci” – brzmiał wierszyk ułożony nie gdzie indziej, a na samym papieskim dworze.”

    To w Rzymie układali wierszyki po polsku?

    • Arkończyk Odpowiedz

      Rzeczywiście ówcześni papieże, nie tylko wyróżniający się tutaj Jan, byli niezwykle chciwi… Np. jeszcze w latach 80-tych XIII wieku Mikołaj IV zażądał od konkurenta Łokietka, Probusa, być może zażądał – bo fakt nie ma pewności, (brak jest co do tego pełnego potwierdzenia w źródłach) 10 tysięcy grzywien złota dla siebie oraz 2 tysięcy dla kardynałów, za samo jedynie zapewnienie o rozpatrzeniu prośby o koronację na króla Polski. Najprawdopodobniej jednak Wacław czeski zapłacił znacznie więcej za to, żeby Papież stwierdził, że 4 tys. grzywien z tych 12 tys. od Probusa to był pieniądz fałszywy – z dodatkiem ołowiu lub o zaniżonej wadze; i z tegoż powodu Mikołaj „zapałać” mógł papieskim świętym oburzeniem, a co za tym idzie zerwać na amen wszelkie rozmowy odnośnie koronacji Prawego.
      Tak więc Łokietek, nauczony doświadczeniem, zapłacić musiał na pewno co najmniej tyle aby papieżowi nie opłacało się prowadzić takich intryg jak ta powyżej. Po za tym zadbał o ścisłą tajemnicę co do kwoty zapłaty, tak aby konkurenci nie mogli wiedzieć z jaką na pewno skuteczną „kontrpropozycją” finansową startować do papieża.
      Tak więc zdolności „na króla” to i być może Łokietek miał rzeczywiście, po za heroicznym uporem – średnie, ale intrygantem on i intrygantami jego doradcy, był, byli niezłymi…

      • Członek redakcji | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Drogi komentatorze, czy bez intryg i sprytu myśli Pan, że można było w tamtych czasach zdobyć władzę? A w szczególności jeśli chodzi o Łokietka i czasy rozbicia dzielnicowego? Tylu książąt, a jedna korona… I to Łokietkowi udało się ją zdobyć. Pozdrawiamy serdecznie.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.