Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Jak zostać królem (po szwedzku)?

Bernadotte, jeszcze jako niespodziewający się swojej przyszłości francuski generał.Nie znasz języka kraju, którym miałbyś rządzić? Nigdy tam nawet nie byłeś? Na dodatek wywodzisz się z prostej, urzędniczej rodziny, a w twoich żyłach nie płynie choćby kropla błękitnej krwi? Nic straconego – i tak masz szanse zasiąść na tronie. Warunku są dwa: musi chodzić o Szwecję, a Ty musisz mieć naprawdę wielkie szczęście.

Właśnie dzięki dziwacznemu nieporozumieniu i zbiegowi okoliczności królem został założyciel dynastii, która do dzisiaj rządzi Szwecją – Jean Baptiste Bernadotte, od 1810 roku noszący imiona Karl Johan, a od 1818 roku panujący jako Karol XIV Jan. Jego interesującą biografię autorstwa szwedzkiej badaczki Margarety Beckman wydała ostatnio gdańska oficyna Finna (pod tytułem „Jean Baptiste Bernadotte”).

Książka zwięźle opisuje całą karierę prostego francuskiego żołnierza, który dzięki szczęściu i talentowi wspiął się na najwyższe szczyty: został mianowany przez Napoleona Bonaparte marszałkiem Francji, a także obdarzony tytułem książęcym.

Cesarz Francuzów zdecydowanie nie doceniał Bernadotte'a. Jak się okazało zupełnie niesłusznie.

Cesarz Francuzów zdecydowanie nie doceniał Bernadotte’a. Jak się okazało zupełnie niesłusznie.

O tym przeczytacie na papierze, ja tymczasem spróbuję odpowiedzieć na jedno proste pytanie: jakim cudem Szwedzi wybrali Bernadotte na swojego władcę?

Wygasająca monarchia i Napoleon za płotem

W 1810 roku Jean Baptiste Bernadotte był popularnym generałem, ale raczej w oczach żołnierzy niż Napoleona Bonaparte. Ten ostatni pisał o nim, że jest średnio uzdolnionym  dowódcą, którego natura obdarzyła zbyt wielką próżnością.

Cesarz Francuzów miał już po prawdzie serdecznie dość buty marszałka – unikał spotkań z nim i poważnie zastanawiał się, jakby tu go odesłać na odległe i mniej eksponowane stanowisko. Pikanterii całej sytuacji dodawały ich powiązania rodzinne – Bernadotte poślubił Eugénie Désirée (Eugenię Dezyderię), która była zarazem szwagierką Józefa Bonaparte i… byłą narzeczoną samego Napoleona!

O skoligaceniu marszałka, a od niedawna także księcia Bernadotte z rodem Bonaparte doskonale wiedzieli Szwedzi. Nie mieli natomiast pojęcia o tym, że znany generał popadł w niełaskę. I stąd właśnie wyniknął cały ambaras.

Karol XIII król Szwecji i Norwegi (tutaj panował jako Karol II). To właśnie jego następcą został Bernadotte.

Karol XIII król Szwecji i Norwegi (tutaj panował jako Karol II). To właśnie jego następcą został Bernadotte.

Wiosną 1810 roku szwedzkie władze zaczęły szukać następcy dla starzejącego się, schorowanego i bezdzietnego króla Karola XIII. Początkowo wybór padł na jego kuzyna Carla Augusta von Schleswig-Holstein, ten jednak tak bardzo się tym przejął, że trafiony apopleksją spadł z konia i wyzionął ducha. Wówczas Karol XIII postanowił zasięgnąć opinii najpotężniejszego władcy w ówczesnej Europie: Napoleona Bonaparte.

Cesarz Francuzów nie rozumie co się do niego pisze

Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że francuski władca nie do końca zrozumiał o co się go pyta, albo po prostu zbagatelizował list od podstarzałego szwedzkiego króla. Karol XIII liczył, że Bonaparte zaproponuje francuskiego następcę szwedzkiego tronu – kogoś ze swojej rodziny bądź najbliższego otoczenia.

Ten tymczasem odpisał mu w uprzejmym tonie, ale bez żadnych konkretów. Cytując Margaretę Beckman, Napoleon złożył mu wyrazy współczucia i wyraził swoje poparcie dla unii Danii ze Szwecją. W liście nie wymienił jednak żadnego francuskiego kandydata na tron Szwecji.

Niektórzy uznali, że wpływy na północy po prostu nie interesują zapracowanego autokraty. Inni przyjęli natomiast, że Bonaparte zostawił Szwedom wolną rękę i że ci muszą sami poszukać sobie odpowiedniego Francuza. Szybko powstało stronnictwo profrancuskie, które zaczęło promować kandydaturę nie kogo innego, a Jeana Baptiste’a Bernadotte.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Czy wiesz, że ...

...w lipcu 1918 roku bolszewicy stracili nie tylko najbliższą rodzinę cara Mikołaja II? W nieczynnej kopalni pod Ałapajewskiem kolejnej nocy zostało zatłuczonych na śmierć pięciu krewnych władcy oraz wdowa po jego stryju.

...na początku XX wieku kobiety musiały być bardzo pomysłowe, by dostać się na studia? Przykładowo utalentowana ilustratorka, Zofia Stryjeńska, przez rok studiowała na niemieckiej uczelni, posługując się dokumentami swojego brata.

...podczas I wojny światowej choroby weneryczne stały się najlepszym pretekstem, aby choć na chwilę uciec od koszmaru walk? Innym rozwiązaniem były samopostrzały. Karano je jednak sądem wojennym, podczas gdy syfilis dawał wojennym bohaterom i dekownikom upragnione szpitalne łóżko.

...największy zjazd monarchów przed I wojną światową odbył się z okazji pogrzebu króla Wielkiej Brytanii Edwarda VII? Zgromadzeni władcy dalecy byli jednak od żałobnego nastroju.

Komentarze (5)

  1. Dorota Odpowiedz

    Heh niesamowita historia. Tylko zastanawia mnie jedno- czemu Szwedzi niby byli zaskoczeni oschłością Napoleona? Przecież proponował im kilku innych kandydatów, wiec raczej mogli się domyśleć, że Bernadotte mu jakoś nie pasuje. :)

  2. Dawid Odpowiedz

    Książki jeszcze nie czytałem ale jakoś wątpię by wynikało z niej że Jean Baptiste Bernadotte zawdzięczał swoją karierą Bonapartemu. Błyskotliwą karierę zrobił już zanim spotkał Napoleona, wtedy był już generałem dywizji (wtedy był to najwyższy stopień, Marszałka ustanowił Napoleon). Owszem Napoleon uczynił go Marszałkiem (czym go sobie zresztą pozyskał) i Księciem (malutkiego księstewka bez znaczenia w którym Bernadotte zdaje się nigdy nawet nie był). Trudno też uznać że Bernadotte był u Cesarza w jakieś niełasce. Raczej nie był po prostu w wielkiej łasce – ta zarezerwowana była dla rodziny i zaledwie kilku najwierniejszych.

    • Radek Odpowiedz

      Napoleon mógł go chociażby za zdradę rozstrzelać :p (zobacz nawet na wikipedię), także Bernadotte zawdzięczał karierę Napoleonowi

      • shigetwar123 Odpowiedz

        Istotnie jeszcze przed zdobyciem władzy w 1799 r. Bernadotte był raczej Napoleonowi przeciwny. Podobno gdzieś na boku spiskował przeciw niemu jeszcze w latach konsulatu.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.