Choroby, nerwica frontowa, fatalne warunki i nieustanny ostrzał wyniszczały alianckich żołnierzy walczących we Włoszech. Niektórzy nie wytrzymywali i uciekali z frontu, choć za dezercję groziły wieloletnie wyroki. Jeden ze skazanych na 20 lat żołnierzy miał jednak prostą odpowiedź: więzienie dawało mu przynajmniej szansę przeżycia wojny.
Choroby, zaburzenia „neuropsychiatryczne” i niskie morale były tylko kilkoma z wielu problemów i wyzwań, przed jakimi stali alianccy dowódcy we Włoszech, w tym również dowódca 5. Armii, którego żołnierze dźwigali na swoich barkach główny ciężar walk od początku roku, a także wcześniej, pod koniec 1943 roku. Liczba ludzi cierpiących na choroby przenoszone drogą płciową nie malała, natomiast przybywało przypadków nerwicy frontowej. Generał Devers napisał 24 lutego do Clarka, aby wyrazić swoje obawy. „Statystyki wykazują, że obecna liczba przypadków neuropsychiatrycznych w 5. Armii to 66 na tysiąc rocznie. To o wiele za dużo, a chociaż ciągłe napięcie wywołane walką ma efekt skumulowany, który powoduje, że ludzie się załamują, uważa się, że staranny dozór ze strony lekarzy pozwoli zredukować ten odsetek. Dowódcy jednostek i lekarze muszą zwracać większą uwagę na rozpoznawanie przemęczenia i przewidywać takie przypadki, zanim rzeczywiście wystąpią”.
fot.Nieznany – United States Army in World War II: The War against Germany and Italy – Pictorial Record, Washington, D.C. 1988Piechota amerykańska w walkach o Góry Auruncyjskie (wieś Santa Maria Infante)
Ale jak Clark miał rozwiązać ten problem, skoro Szefowie Połączonych Sztabów domagali się szybkiego przełamania Linii Gustawa i ustawicznie podkreślali znaczenie wkroczenia do Rzymu przed rozpoczęciem „Overlord”? Co więcej, jak lekarze mogli nadzorować żołnierzy tkwiących w deszczu i zimnie na szczycie Monte Cassino lub w przesiąkniętym wodą rowie irygacyjnym pod Anzio, zwłaszcza kiedy następowała tak wielka rotacja oficerów, czyli tych właśnie ludzi, którzy mieli przewidywać przypadki nerwicy frontowej? Takich problemów nie mogło rozwiązać rozporządzenie napisane w przyjemnym otoczeniu pałacu w Casercie.
Morale jednak pozostawało palącą kwestią. Pod wieloma względami trudno było przewidzieć, jak będzie się trzymał szeregowiec z małego miasta w Teksasie, taki jak np. Ralph Schaps. Człowiekowi, który znajduje się pod nieustannym ostrzałem, do którego strzelają, który widzi rozrywanych na strzępy przyjaciół i wyprute wnętrzności, ciężko jest to znosić, ale doświadczenie staje się jeszcze straszniejsze, kiedy tkwi się na zboczu góry we Włoszech albo w rowie pod Anzio zimą, na mrozie, w śniegu i deszczu. Sierżant Audie Murphy poszedł nocą na patrol, żeby rozpoznać ruchy wojsk niemieckich przed operacją „Seitensprung”, lecz po powrocie odkrył, że jeden z jego ludzi, Thompson, zniknął. Murphy sprawdził w punkcie opatrunkowym, ale nie było go wśród rannych. A później, po trzech dniach, znaleziono Thompsona ukrywającego się w opuszczonej chacie daleko na tyłach. „Dezerter — zanotował Murphy. — Został aresztowany i osadzony w więzieniu wojskowym”.
fot.Nieznany – Narodowe Archiwum Cyfrowe (National Digital Archives Poland)Ruiny klasztoru na Monte Cassino
Murphy domyślał się, że puściły mu nerwy i nie mógł już dłużej wytrzymać. Thompson stanął przed sądem wojennym, a Murphy’ego powołano na świadka. Podczas rozprawy Murphy mówił krótko i rzeczowo. Thompson został skazany na 20 lat pozbawienia wolności. Później Jeep odwiózł dezertera do więzienia, a Murphy zabrał się razem z nim, ponieważ jechał w tym samym kierunku. Usiadł obok Thompsona i powiedział, że mu współczuje.
— Współczujesz mi? To ja współczuję tobie — odparł Thompson. — Dostałem tylko 20 lat. Jeśli odsiedzę cały wyrok, będę miał 39, kiedy wyjdę. A co się stanie z tobą? No cóż, biedny sukinsynu, ty wracasz na front. Poślą cię do ataku. Jeśli przeżyjesz, znowu poślą cię do ataku. I będą cię posyłać do ataku, dopóki nie zginiesz. Co to jest 20 lat w porównaniu z trupem?
W związku z rosnącą liczbą dezercji Alexander napisał 18 lutego do Wilsona o możliwości przywrócenia kary śmierci, która została zniesiona w brytyjskich siłach zbrojnych po ostatniej wojnie. Wyrok więzienia za dezercję, utrzymywał, jest nieskuteczny. „Po pierwsze, człowiek wie, że po jakimś czasie wyrok prawdopodobnie zostanie zawieszony, a po drugie, liczy na generalną amnestię po zakończeniu wojny”. W tym czasie w Neapolu około 450 spraw czekało na rozpatrzenie przez sądy wojskowe. Alexander nie proponował powrotu do bardzo surowych metod z poprzedniej wojny, tylko do „zaostrzenia kar za dezercję”. Zdawał sobie jednak sprawę z tego, że zniesienia kary śmierci raczej nie da się odwrócić; bądź co bądź, Gabinet Wojenny zastanawiał się nad tym w czerwcu 1942 roku i odłożył kwestię na później. Alex zachęcał jednak Wilsona, aby zapowiedział znacznie surowsze kary za dezercję i podał to do powszechnej wiadomości.
fot.Bundesarchiv, Bild 146-1974-006-62 / Czirnich / CC-BY-SA 3.0Niemcy mieli doskonały wgląd w doliny
Jak wykazały jednak niedawne badania, najczęstsze powody dezercji były takie, że ludzie uważali, iż będą musieli walczyć bez przerwy zbyt długo, albo zostali przydzieleni do nieznanych pułków lub batalionów, w których nie mieli kolegów. Dwa pierwsze miesiące 1944 roku przyniosły niesłychane natężenie walk na frontach 5. Armii w strasznych warunkach. Jednym ze sposobów na zredukowanie dezercji, z czego Alexander też dobrze zdawał sobie sprawę, było zapewnienie żołnierzom odpoczynku. Teraz, przy padającym nieustannie deszczu ze śniegiem oraz postępującej na obu frontach stagnacji — i przy rosnącym poparciu dla tego teatru działań wojennych ze strony Szefów Połączonych Sztabów — chwila wytchnienia wydawała się bardzo dobrym pomysłem.
KOMENTARZE
W tym momencie nie ma komentrzy.