Ciekawostki Historyczne

W piątek 22 listopada 1918 roku por. Abraham i chor. Mazanowski zawiesili polską flagę na wieży lwowskiego ratusza. Kilka godzin wcześniej ukraińscy żołnierze wycofali się z miasta. Na Rynku gęstniał tłum – świętowano zwycięstwo, ale też czekano na hasło do rozpoczęcia... rabunku i mordów żydowskich mieszkańców miasta. 

Gdy ciemność ustąpiła, do centrum ruszył tłum cywili ze wszystkich klas społecznych, żołnierzy, policjantów, urzędników. W głowach mieli żądzę zemsty za wyimaginowane krzywdy poniesione z rąk Żydów oraz rzekomą współpracę z Ukraińcami, a przede wszystkim – nienawiść wtłaczaną od lat przez endecję, narodową prasę i Kościół katolicki. A gdzieś w głębi chciwość, podsycaną przez opowieści o majętności Żydów.

Około 100 m od ratusza na dole kamienicy znajdował się bogaty sklep jubilerski Zippera. Żołnierze por. Abrahama rozbili granatami żaluzje, wdarli się do środka i zaczęli rabunek. Rozemocjonowany tłum tylko na to czekał.

Ludzie ruszyli ul. Krakowską od Rynku. Wojsko rozbijało grantami żaluzje i bramy, żołnierze strzelali do osób widocznych w oknach. Rabowali wszyscy. Na ulicach leżały już pierwsze trupy…

Komendant patrzy, ale nie dostrzega

O 9.00 rano Maciej Rataj, późniejszy Marszałek Sejmu, zobaczył na ulicy uśmiechniętego kpt. Mączyńskiego, komendanta miasta, endeka. Mączyński nie reagował, gdy pogrom rozlewał się na kolejne ulice ani gdy zapłonęła synagoga. Przedstawiciele środowisk żydowskich próbowali u niego interweniować, ale ich nie przyjął. Ignorował też polecenia dowódców wojskowych.

Spalona podczas pogromu Synagoga Beit Chasidimfot.domena publiczna

Spalona podczas pogromu Synagoga Beit Chasidim

Przemoc eskalowała. „Mściciele” ruszyli do ratusza po wiceprezydenta miasta – Żyda. Tylko przytomność umysłu czterech lewicowych działaczy ocaliła tego zasłużonego patriotę. Dowództwo wojskowe było bezradne, choć niektórzy próbowali ratować sytuację, jak kpt. Ludwik de Laveaux, komendant lwowskiej Polskiej Organizacji Wojskowej. Niewiele mógł jednak zrobić – tłum był liczny i agresywny.

Czytaj też: Kolaboracja czy ratowanie polskości? Postawa inteligencji w sowieckim Lwowie

Nie wypada, aby dama z towarzystwa sama rabowała

W lwowskich archiwach zachowały się bardzo lakoniczne, ale wstrząsające zeznania ofiar. Dotarł do nich Grzegorz Gauden, autor książki „Lwów. Kres Iluzji”.

Żądali pieniędzy i złota. Oficer strzelił do Altmana, a żołnierz zastrzelił mojego ojca.

Sonntag ukryła polska służąca, słyszała tylko strzał po strzale, mordujący jej rodzinę, oraz krzyki pielęgniarki zachęcającej do mordów. 14-letnia siostra Sally prosiła napastników o litość, zabili ją strzałem w usta.

W domu napadli, pobili, grozili strzałami, rewolwerami i żonie rozbili głowę, a córce odcięli palce z ręki, złośliwie zniszczyli urządzenia domowe.

Mogiły ofiar pogromu na Nowym Cmentarzu Żydowskim we Lwowiefot.domena publiczna

Mogiły ofiar pogromu na Nowym Cmentarzu Żydowskim we Lwowie

Przejawem wyjątkowego bestialstwa było strzelanie do osób wyskakujących z okien płonących kamienic.

W rabunkach uczestniczyły wszystkie grupy społeczne – eleganckie kobiety nawet podczas pogromu nie mogły jednak pojawić się na ulicy same, więc w kradzieżach towarzyszyli im mężczyźni lub służące. Nie do pomyślenia było też, aby damy z towarzystwa samodzielnie niosły zrabowane rzeczy, które panowie podawali im uprzejmie i z gracją…

Dopiero drugiego dnia po południu wojsko zaczęło interweniować i dokonano pierwszych aresztowań uczestników pogromu. Nie uspokoiło to bynajmniej nastrojów – zabójstwa, rabunki i gwałty trwały do późnej nocy. Wieczorem Mączyński uległ w końcu naciskom niektórych polityków i wojskowych i wydrukował obwieszczenie o sądach doraźnych dla sprawców zbrodni. Rozwieszono je w niedzielę rano. Groźba zadziałała – pogrom wygasł około godziny 8.

Czytaj też: Polacy mordowali nie tylko w Jedwabnem. Trzy pogromy, których powinniśmy się wstydzić

Pogrom? Jaki pogrom?

Wiadomość o lwowskim pogromie szybko przedostała się do zachodniej prasy. Powstała obawa, że artykuły na temat bestialstwa uczestników tamtych wydarzeń zaszkodzą polskim interesom, zwłaszcza na konferencji pokojowej w Paryżu. Polska dyplomacja obawiała się, że Ententa wycofa swoje poparcie dla dążeń Rzeczpospolitej.

Władze w Warszawie, nie ufając lwowskim, uznały za pilne zweryfikowanie doniesień zagranicznych dziennikarzy. Cztery tygodnie po pogromie powstał pierwszy raport dr. Leona Chrzanowskiego i red. Józefa Wasserzuga, potwierdzający skalę zniszczeń i rabunków, a także udział w pogromie polskich wojskowych i ludności cywilnej. Liczbę ofiar oszacowano na 150 (zachodnie media liczyły je w tysiącach).

Wielka Synagoga Przedmiejska spalona w czasie pogromufot.domena publiczna

Wielka Synagoga Przedmiejska spalona w czasie pogromu

Autorzy raportu przyjrzeli się też działaniom żydowskiej milicji, której rzekome wsparcie dla Ukraińców miało wywołać gniew Polaków. Formacja ta powstała w czasie walk o Lwów w celu ochrony żydowskich mieszkańców przed napadami rabunkowymi. Działała za zgodą strony polskiej i ukraińskiej, ale zachowała neutralność, co potwierdziły liczne raporty i powojenny proces sądowy kilku milicjantów.

Na użytek wewnętrzny budowano jednak legendę usprawiedliwiającą pogrom. Pojawiały się opinię, że Żydzi zachowali się nielojalnie wobec Polaków i zasłużyli na to, co ich spotkało. Mówiono, iż to nie Polacy zabijali, tylko jacyś dezerterzy, maruderzy, bandyci, a nawet że Żydzi zabijali Żydów. Najskuteczniejsza okazała się jednak zmowa milczenia. Tymczasem prześladowania Żydów, znęcanie się, profanacje cmentarzy trwały jeszcze długo po pogromie.

Dziś uznaje się, że w pogromie lwowskim zginęło 76 osób. Przez pierwsze dwa dni aresztowano aż 2900 uczestników tamtych wydarzeń, ale postępowaniem sądowym objęto zaledwie 79 z nich, w tym 46 kobiet i zaledwie 3 wojskowych, choć dowody – rany postrzałowe i zadane bagnetami u ofiar – wskazywały na żołnierzy jako sprawców mordów. Za to w stan oskarżenie postawiono dwóch jedenastoletnich chłopców.

Wydarzenia we Lwowie były największym polskim pogromem w tym czasie, ale nie jedynym. Fala przemocy szła od Kielc, Częstochowy i innych miast w kierunku wschodnim wraz z polskim wojskiem. Po kilkadziesiąt osób zginęło w Wilnie, Mińsku Białoruskim i innych miastach tzw. Kresów.

Bibliografia

  1. Grzegorz Gauden: „Lwów. Kres Iluzji. Opowieść o pogromie listopadowym 1918 r.”, Wydawnictwo Universitas.
  2. Michał Klimecki: „Wojna Polsko – Ukraińska”, wyd. Bellona.

KOMENTARZE (18)

Dodaj komentarz

,,wyimaginowame,,,,rzekome,,co to za bzdury.Dawno udowodniono że żydzi wspomagamy ukraincow ,utworzyli nawet oddział zbrojny.Autor w GW pracuje czy u Grossa brał lekcje ,,historii,,.Pomagali też bolszewikami w czasie wojny w 1920 jak i pomagali w 1939.A może to też,,wyimaginowame,,?

    O matko jak dobrze że nasi wspaniali Żołnierze Wyklęci byli bez skazy.
    Ojej jak to dobrze.
    To teraz wiemy dlaczego my Polacy strzelaliśmy do dzieci Żydowskich.
    Wszystko jest ok.

      Mariola Czapiewska

      Powiem tak to prawda że Żydzi mieszkali w Polsce. Prawdą jest też , że Polskę okradali przy okazji każdego zagrożenia dla kraju . Wtedy kiedy byli bezkarni. Historycy wyliczyli że ukradli biliony . Prawdą też jest (patrz obrona Warszawy i rozmowy Starzyńskiego z rabinami – odmówili. Ich bogactwa mieli bronić Polacy. A potem ich oskarżali że w zawirusze wojennej robiono im krzywdę)że nigdy nie bronili Polski tylko zarabiali na kolaboracji z wrogiem . Było to masowe . Było im wszystko jedno czy to byli Niemcy , Rosjanie czy Ukraińcy. Jeżeli tak nie było to dlaczego uciekali z Rosjanami w 1941 roku. W wojnach ginęli nie tylko wyjątkowi Żydzi. Gineli też niewinni Polacy i to w większej liczbie niż Żydzi.
      Prawdą jest też , że żaden niewinny człowiek nie powinien ginąć. Nieważne czy Żyd , Polak , Rosjanin czy Niemiec. Niestety tak jest spowodu przygłupów takich jak Hitler czy Stalin. Jest tak też że giną niewinni Żydzi ponieważ żydowscy „filantropii” okradają ciągle cały świat doprowadzając do KONFLIKTÓW. Robią to bo są chciwi i bezwzględni. To za to ludzie ich nienawidzą i w konsekwencji zabijają niewinnych nieważne jakiej narodowości. Pozatem „filantropi” żyją z wojny. Kto sfinansował Hitlera? Przecież nie Polacy i Żydzi zamordowani w Oświęcimiu. Tylko ” filantropi” bezpiecznie siedzący za oceanem. A teraz za to chamstwo znowu żądają pieniędzy. Nie powinni dostać nawet złotówki. To oni powinni płacić za to co się stało , a nawet siedzieć w Oświęcimiu. Chciwym chamom się to należy.

        Dokładnie tak, łatwo jest zwalać winę na żołnierzy wyklętych którzy walczyli o wolność Polski gdy Żydzi nie ruszyli nawet palcem. Nawet gdy Niemcy wysiedlali ich w czasie powstania warszawskiego do getta, wiwatowali że nareszcie będą mieli podwaliny własnego miasta gdy już nie będzie Polaków. Oczywiście część rodaków z zemsty zachodziła im za skórę ale to nasz kraj został zaatakowany a oni po 17 września 1939 układali się z Ruskimi aby przejąć władzę w naszym kraju po wojnie. Tak jak piszesz, większość konfliktów i wojen, szczególnie w Europie już od wojen Napoleonskich była przez nich sponsorowana i robią to do teraz. Zapewne 1000 krotnie więcej mają krwi na rękach od Polaków.

      Poznaniak sprawdź sobie proszę co robili poznańscy Żydzi podczas Powstania Wielkopolskiego to zrozumiesz, że niechęć Polaków do mniejszości żydowskiej nie była nieuzasadniona. Nic oczywiście nie usprawiedliwia pogromów i mordowania cywilów, nie po to piszę ten komentarz. Chodzi mi jednak o to że za spiralę wzajemnej niechęci nie są odpowiedzialni tylko Polacy. Żydzi swoje w tym kierunku niestety także zrobili. Współpracując z okupantami Polski nie dali wielu powodów do sympatii, jakoś nigdy w przypadku Tatarów na przykład takich problemów nie było, prawda?

Nie dziwię się. Żydzi od wieków okazują szczególną ,,wdzięczność” za gościnę. Nie bez przyczyny przez wieki wszędzie w Europie ich tępiono i broniono. Sam mam złe doświadczenia z pewną toksyczną rodzinką wpływowych żydowskich świrów i alkoholików. Najchętniej po latach odwiedził bym ich z miotaczem ognia.

Jan Michalewski

Jeżeli bilans to „zasługi” Żydów oraz 'RUSINÓW ” W STOSUNKU DO POLAKÓW -mieszkańców Lwowa i okolic , aż po Brody/Podole/ i to przez dziesiątki lat /dni i nocy/ rozbiorów. Teraz w XXI czas na wyprowadzkę Żydów do Izraela !

Za parę szelki z Izraela autor Piotr Janczarek uprawia antypolska propagandę. Jest w tej sprawie raport komisji Morgrnthaua z USA, w którym stwierdzono że we Lwowie znaleziono 64 ciała ofiar. Ale oczywiście w tekście jest mowa o od 76 do 150 ofiarach, dlaczego nie powołać się na prasę niemiecką i austriacką która pisała o 1100 ofiarach. Jest też raport sędziego Rymowicza który wymienia 50 ofiar. Nawet użyte przez autora słowo pogrom jest kłamstwem, bo sami członkowie przybyłej z USA komisji Morgenthaua mówili o ekscesach i zwykłym bandytyzmie. Wystarczy przybliżyć tło historyczne żeby sobie wyrobić zdanie o panującej we Lwowie sytuacji.Jest rok 1918, koniec 1 wojny i rozpad wielonarodowosciowej monarchia Austro-Węgierskiej. W mieści zaczynają się walki pomiędzy Polakami i Ukraińcami, Lwów to miasto w którym Ukraińców mieszkało 30 tysięcy, obok 70 tysiący żydów i 100 tysiący Polaków. W mieście przebywali zdemobilizowani żołnierze z wszystkich państw dawnej monarchii Austriackiej, z których większość wróciła do swoich krajów, ale byli też tacy, którzy pozostali, do tego dochodzą wypuszczenie z więzień przez Austriaków i Ukraińców kryminaliści. Teraz warto się przyjrzeć stronie Żydowskiej. Pomimo tego ze żydzi ogłosili neutralność w konflikcie to powołali milicję w sile 200 osób pod dowództwem kapitana Eislera, działała ta milicja na okreslonym terenie za wiedza WP, oraz za wiedza strony ukraińskiej, która dostarczyła żydowskiej milicji uzbrojenia, nie tylko karabinów ale i broni maszynowej.I wszystko było by dobrze gdyby Żydzi tej neutralności przestrzegali. Tymczasem milicja ta sympatyzowała wyraźnie z ukraińcami, wylapywała ochotników, którzy chcieli się przedostać na stronę polską i przekazywala ich Ukraińcom. Był też przypadek współdziałania milicji z oddziałami ukraińskim w walce, oraz współudział żydowskim milicjantów w zamordowanie razem z Ukraincami kilkunastu polskich jeńców. Działała także żydowska propaganda o rzekomym przymusowym wcielaniu żydów do Wojska Polskiego. Tymczasem wśród 6 tysięcy żołnierzy i ochotników walczących o Lwów po stronie polskiej walczyło dobrowolnie aż …49 żydów, był wśród nich późniejszy generał Mond. Jak na 70 tysięcy żydów mieszkających we Lwowie to tych 49, słabo jakoś wygląda. Oczywiście i po stronie polskiej nie zabrakło podejrzanego elementu, bo broń wydawanego każdemu kto chciał walczyć po polskiej stronie. Co do mundurów po wojnie to nosili je wszyscy byli żołnierze choćby z tego powodu że żadnego innego ubrania nie mieli. Dodatkowo jako ofiary zajść we Lwowie policzone zwłoki przechowywane w prowizorycznych kostnicach, należące do żydów zabitych w trakcie strzelanin i rabunkow prowadzonych w okupowanej przez Ukraińców części Lwowa. Po wycofaniu się Ukraińców te zwłoki zaliczono do ofiar zajść. Wśród aresztowanych po zajęciach i zbrodniach byli zarówno zwykli kryminaliści jak i byli żołnierze CK armii, ochotnicy i żołnierze WP, Ukraińcy, …..Żydzi i ludność cywilna. Ponadto w raporcie dla USA – Jadwin i Johnson, uwzględnili tło historyczne relacji polsko-żydowskich, podkreślając lepsze położenie Żydów w dawnej Posce, niż w innych krajach. Wskazali na fakt współpracy żydowskiej z okupantem niemieckim, brak zaangazowania w aspiracje terytorialne Polski, oraz odwoływanie się Żydów do czynników międzynarodowych co w opinii polskiej traktowane było jako przejaw wrogości. Jako przyczynę ekscesów wskazywali ogólnie trudną sytuację w kraju a nie celową działalność władzy i mieszkańców. Ponadto zwrócili uwagę Jadwin ii Johnson, że kwestia prześladowań żydowskich była wyolbrzymiona przez propagandę NIEMIECKĄ by zdyskredytować wizerunek powstającego państwa Polskiego.

Co to za antypolski paszkwil?

    Róża wiatrów

    Co prawda w oczy kłuje marny polaczku ?
    Mordowali i okradali Żydów właśnie Polacy .
    Wstyd !
    Gdyby nie Żydzi siedziałbyś teraz jeszcze na drzewie.
    O cywilizacji nie miałbyś w ogole pojęcia .
    Poczytaj sobie o Żyznym półksiężycu to będziesz wiedział o czym piszę.
    Wiele wynalazków zawdzięcza ludzkość Żydom.
    Nauka,film medycyna i wiele innych dziedzin to właśnie Żydzi przodują w tych tematach nie Polacy.
    Więc nie pisz nic przeciw Żydom bo nie masz o niczym pojęcia.

      A ty dalej łykaj jak pelikan ze Polacy zabijali Żydów… gowno im zawdzięczamy!! Polską sie podzielili jak tortem !! Sulmiński napisal o tym trzy ksiazki, wez se przeczytaj

      Spadaj do siebie, jak ci się Polska nie podoba. Tam twoje miejsce.

lektura komentarzy świadczy, że lata propagandy, głównie kościelnej zrobiły swoje i antysemityzm w tym kraju kwitnie. Hitler wiedział gdzie budować obozy. Wstydźcie się „polacy” a w niedziele leććie poklęczeć do kościółka

    Jestem niewierząca i nie chodzę do kościoła, ale obiektywnie muszę przyznać, że my Polacy zdecydowanie więcej zawdzięczamy Kościołowi niż Żydom

    Wyznawczyni ideologii marksistowsko-leninowskiej podpisująca się nata, próbuje przypisać jakąś rolę religii katolickiej, w rzekomych prześladowaniach żydów. Tymczasem Socjalizm i Komunizm oraz Bolszewizm to wynalazki Żydów – Marksa, który był synem rabin, oraz Lenina którego mame pochodziła z narodu wybranego, podobnie żydem był Trocki, Zinowiew, Kamieniew, czyli cała wieruszka bolszewizmu po 1918 roku, która swoim zbrodniczym ustrojem chciała się podzielić ze swiatem. Jednak Żydzi-Bolszewicy potknęli się już przy pierwszym kroku, o Polskę i swoją misję uszczelniania świata musieli odłożyć do 1945 roku. Stąd też nienawiść żydów do Polaków. Natomiast fakt że Niemcy i ich kanclerz Hitler ( wybrany w demokratycznych wyborach ), zlokalizowali obozy koncentracyjne na terenie ziem polskich pod okupacją Niemiecką, był bardzo prosty, w Polsce mieszkało najwięcej żydów w całej Europie. Zresztą w armii Hitlera służyło 150 tysięcy żołnierzy Żydów. Największy Niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz powstał w miejscu gdzie wcześniej działał Austriacki obóz przejściowy, a Hitler był przecież Austriakiem. Zresztą obóz Auschwitz powstał i funkcjonował jako obóz dla…Polaków i działał w latach 1940-1945. Natomiast obóz dla żydów z Europy został wybudowany dopiero w 1942 roku i działał tylko do roku 1944, nazywał się Birkenau. Żydów z Polski, Niemcy zabijał w Chełmie nad Nerem, Treblince i Majdanku, oraz Sobiborze. Od 1945 do 1956, Żydzi których zainstalował w Polsce Stalin mordowali Polskich patriotów, a w 1956, co wszyscy żydowscy zbrodniarze uciekli do Izraela. I z tego też Izraela potomkowie tych żydów morderców plują z nienawiści swoim jadem na Polskę do dziś.

    W. Cz. Panie/Pani Nata, a czy zadała Pani sobie pytanie, trudne wiem, skąd w polsce wzieło się tylu Żydów? Dlaczego zamieszkali tutaj a nie w innych krajach tzw. zachodniej europy?

Dobry mocny artykuł na podstawie bardzo dobrej książki. Szczerość leży u podstaw zdrowego i dumnego społeczeństwa zbudowanego na prawdzie, a nie wyimaginowanym kulcie „rycerskości” Polaka. Wniosek z artykułu jest jeden: róbmy wszystko, aby do podobnych zbrodni nie dochodziło, a nie udawajmy ślepych przygłupów, że to nie mogło się zdarzyć.

Zobacz również

Dwudziestolecie międzywojenne

Grzechy pierworodne. Krwawe narodziny niepodległej Polski

Budowanie siły odrodzonej Polski szło Piłsudskiemu jak po grudzie. Każdy szarpał w swoją stronę. Kiedy na szczytach władzy spierano się o to, czy nowe państwo...

23 października 2020 | Autorzy: Maciej Gablankowski

Zimna wojna

Ofiary, o których wciąż nie mamy...

Szykany, pobicia, pogromy i zabójstwa – to czekało w powojennej Polsce na wychodzących z ukrycia i wracających z obozów Żydów. Polscy współobywatele eksplodowali nienawiścią wobec...

21 grudnia 2017 | Autorzy: Paweł Stachnik

Druga wojna światowa

Zdradzieccy Żydzi czy… zwyczajni Polacy? Kto...

Polski internet ma na to pytanie jedną odpowiedź. Obraz Żydów, witających z kwiatami wkraczającą Armię Czerwoną, na trwałe zapisał się w pamięci zbiorowej Kresowiaków i...

20 kwietnia 2016 | Autorzy: Roman Sidorski

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.