Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

„(…) bo się właśnie objawił niezwykły znak: człowieka, który muły oporządzał, konsulem obrano” – Formy nacisku politycznego u schyłku Republiki Rzymskiej

fot.domena publiczna Satyryczne przedstawienie sporu Cycerona z Katyliną

Oskarżenie o chęć zdobycia władzy królewskiej, teatralne rozdzieranie szat i wylewanie łez, a ostatecznie wymyślne obelgi i inwektywy (również wierszowane!). Jak wywierano wpływ polityczny w starożytnym Rzymie?

 


Gdy Publiusz Wentydiusz Bassus zmusił do odwrotu Pakorusa, syna partyjskiego króla Orodesa II, mógł z pewnością spodziewać się, że kariera konsularna stoi przed nim otworem. Nic tak nie przysparzało popularności politycznej w Imperium, jak sukcesy na polu bitwy i znamienite pochodzenie, których Wentydiuszowi z pewnością nie brakowało. Chociaż z polecenia Marka Antoniusza święcił partyjski triumf w Rzymie, jego żołnierze chętnie wymyślali, uwiecznione wiek później przez Gelliusza, inwektywy o zdobywaniu zaszczytu politycznego przez gacha łysego, poganiacza mułów.

Jeszcze w 384 roku p.n.e. ambitny polityk, Marek Manliusz Kapitolinus, miał wygłosić płomienną mowę przeciwko patrycjuszom na fali budzącej się (od przynajmniej stu lat) świadomości politycznej plebejuszy. Chociaż był on człowiekiem zasłużonym dla Miasta, bohaterem z okresu najazdu galijskiego, usunięcie go ze sceny politycznej okazało się niezwykle proste. Krok pierwszy: oskarżenie o dążenie do władzy królewskiej (Adfectatio regni). Krok drugi: „komedia procesu” – proces Kapitolinusa zamiast w Rzymie, odbył się w Gaju Petelińskim, gdzie nie mogła dotrzeć większość obywateli, a jedynie zainteresowani patrycjusze. Krok trzeci: wyrok i śmierć „tyrana”.

Głosowania „teatralne”

U schyłku Republiki oskarżenie polityka o tyranię to już zdecydowanie za mało. Jeszcze w II wieku p.n.e. utarczki polityczne często przypominały przedstawienie teatralne wysokich lotów. W 167 roku p.n.e. senat miał przyznać triumf zwycięzcy z Macedonii, Emiliuszowi Paulusowi. Pierwszy przeciwko imperatorowi wystąpił Sulpicjusz Galba, który wygłosił płomienną mowę do żołnierzy, aby odrzucili wniosek senatu podczas głosowania. Dzień po zawieszonym głosowaniu przeciwko Galbie wyszedł znacznie starszy Serwiliusz Puleks, który miał wyraźnie dosyć politycznego charakteru animozji Galby i Emiliusza Paulusa. Zamiast używania retoryki odsłonił togę i wskazał na blizny dodając:

On [Sulpicjusz Galba] nie umie nic innego, tylko gadać, i to obelżywie i złośliwie. Ja dwadzieścia trzy razy biłem z przeciwnikiem (…) To ciało szarpane żelazem, ja, stary żołnierz nieraz pokazywałem młodym żołnierzom. Niech Galba pokaże swoje, wypielęgnowane i nienaruszone.

Tym krótkim spektaklem Puleks podbił najwyraźniej serca głosujących, ponieważ jeszcze tego samego dnia przyznano Paulusowi należny mu triumf.

fot.domena publiczna Detal z obrazu „Triumf Emiliusza Paulusa”. Emiliusz Paulus w kwadrydze triumfalnej, której mógłby ostatecznie nie uzyskać, gdyby nie zagrywka Serwiliusza Puleksa

Nie był to jednak odosobniony przypadek wyjątkowej kreatywności nacisku politycznego. Plutarch pisał, iż gdy Tyberiusz Grakchus w 133 roku p.n.e. prowadził ożywioną kampanię na rzecz proponowanej ustawy rolnej:

Wielcy posiadacze ziemscy, zmieniwszy szaty wyszli na Forum w żałobie na znak ubolewania nad państwem.

Czy wiesz, że ...

...jeden ze starożytnych cesarzy rzymskich, Heliogabal, uprawiał z kochankami analingus? Był to dość specyficzny rodzaj analnych pieszczot polegający na stymulacji obszaru odbytu ustami. Tym samym gorszył on nie tylko dwór, ale wszystkich poddanych.

...na jednym z fresków w Domu Efeba w Pompejach znajduje się wizerunek ananasa? Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że starożytni podobno wcale nie znali tego owocu. Został on sprowadzony do Europy dopiero w czasach nowożytnych.

... w bitwie w Lesie Teutoburskim Rzym stracił trzy legiony: XVII, XVIII i XIX? Cesarz August był tak wstrząśnięty klęską, że zakazał ich odtwarzania. Po stronie Imperium poległo wówczas około 20 tysięcy ludzi. 

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.