Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Jak za sprawą cara Fiodora III Romanowa i jego żony Agafii Gruszeckiej doszło do polonizacji Rosji?

Za panowania Fiodora III polski był językiem carskiego dworu, a najmodniejszym strojem wśród mężczyzn był polski kontusz.

fot.Jan Nepomucen Lewicki/domena publiczna Za panowania Fiodora III polski był językiem carskiego dworu, a najmodniejszym strojem wśród mężczyzn był polski kontusz.

W 1680 roku szczytem mody na carskim dworze był… polski kontusz. To, co polskie, uchodziło za lepsze i bardziej wyrafinowane. Nawet prosty lud wtrącał w rozmowach polskie słówka. Jak to możliwe, że w XVII wieku carska Rosja sama zaczęła się polonizować? I dlaczego ostatecznie do tego nie doszło?

Znajomość polskiej literatury i obyczajów na początku lat 80. XVII wieku była w Moskwie w dobrym tonie. Przykład szedł z góry: car i jego najbliższe otoczenie – przede wszystkim żona oraz starsza siostra – nie kryli swoich sympatii do Rzeczpospolitej.

„Ta trójka wyraźnie orientowała się politycznie i kulturowo na Zachód i na «łaciństwo»”- twierdzi historyk, znawca dziejów Rosji oraz krajów Europy Środkowej i Wschodniej, Andrzej Andrusiewicz w książce „Niepokorne. Silne kobiety imperium Romanowów”. „Kryła się za tym głębsza myśl polityczna, a nie tylko kaprys czy zauroczenie światem zachodnim”.

Z miłości do wszystkiego, co polskie

Fiodor III Aleksiejewicz nie był wymarzonym kandydatem do tronu – choć wszechstronnie wykształcony i otwarty na reformy w państwie, był przy tym mocno chorowity. Z powodu tej „ogólnej słabości” nie wróżono mu długiego życia. Jednak kiedy w 1676 roku po śmierci ojca został carem, okazał się zaskakująco sprawnym – i upartym – władcą.

Gdy w 1679 roku podczas uroczystości religijnych wpadła mu w oko nieznana dziewczyna z ludu, postanowił, że weźmie ją za żonę, mimo protestów carskich doradców. Jego wybranką była Agafia Gruszecka, córka czerkaskiego dworianina polskiego pochodzenia. Jej pojawienie się na dworze jeszcze bardziej rozpowszechniło modę na wszystko, co polskie.

Polonizacja Rosji nastąpiła za panowania Fiodora III Romanowa i jego żony polskiego pochodzenia, Agafii Gruszeckiej.

fot.Shakko/CC BY-SA 3.0 Polonizacja Rosji nastąpiła za panowania Fiodora III Romanowa i jego żony polskiego pochodzenia, Agafii Gruszeckiej.

Trend ten zapoczątkował sam Fiodor, gorliwy polonofil (między innymi za sprawą swego wychowawcy, Symeona Połockiego). To on zarządził, by językiem dworu carskiego był polski. Później wraz z żoną świecił przykładem i zachęcał swoje otoczenie do czerpania pełnymi garściami z kultury Rzeczpospolitej. Andrzej Andrusiewicz w książce „Niepokorne. Silne kobiety imperium Romanowów” relacjonuje:

We wszystkich dziedzinach życia w Moskwie zaznaczył się niespotykany dotąd wpływ kultury polskiej. Czytano polskie księgi, jeżdżono konno po polsku, noszono polski kontusz. Do języka ruskiego przeniknęły polskie słowa i zwroty. Pod względem kultury i znajomości Europy Polacy stali daleko wyżej aniżeli Rosjanie.

Czy wiesz, że ...

...za konstrukcję wodociągu między podnóżem Wawelu a zamkiem odpowiadał Jan z Dobruszki? Określano go w źródłach mianem ”magister cannalium” czy „rurmistrzem”. Do jego obowiązków należało również utrzymanie wszystkich instalacji kanalizacyjnych w dobrym stanie.

...gdy w 1556 roku do Siedmiogrodu wróciła Izabela Jagiellonka, najstarsza córka Zygmunta Starego i Bony Sforzy oraz matka tamtejszego księcia, z okazji jej przyjazdu Izabeli 23-letni Stefan Batory wygłosił w nienagannej łacinie mowę powitalną? Nie mógł jeszcze wiedzieć, że dwie dekady później ożeni się z jej młodsza siostrą, Anną Jagiellonką, i zasiądzie na polskim tronie!

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

...współczynnik wsobnego rozmnażania wśród hiszpańskich Habsburgów w ciągu 200 lat wzrósł z 0,025 do 0,254. Na 11 zawartych w tym czasie małżeństw do 9 doszło pomiędzy bliskimi krewnymi! Kazirodztwo nie było jednak jedynym grzechem tej dynastii.

Komentarze (6)

    • Członek redakcji | Autor publikacji |Maria Procner Odpowiedz

      Jeżeli odnosi się Pan do literki pojawiającej się na okładce, zapewne Pan Andrusiewicz jej nie projektował i uwagi należy zgłaszać do grafika:)
      Pozdrawiamy serdecznie

      • Jarek Odpowiedz

        Czy to znaczy, że autor nie ma żadnego wpływu na grafikę na okładce? I gdyby grafik narysował np. ludzkie odchody, to autor musiałby się na to zgodzić?

        • Członek redakcji | Autor publikacji |Maria Procner

          Szanowny Jarku, o to trzeba by zapytać autora lub wydawnictwo.
          Pozdrawiam serdecznie

    • Łukasz Odpowiedz

      No przecież jest to celowy zabieg autora i wg mnie bardzo trafny. Użył rosyjskich literek do napisania polskiego tytuły na okładce.

Odpowiedz na „Maria ProcnerAnuluj pisanie odpowiedzi

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.