Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Prymitywizm i brak cywilizacji? To czarne imperium zawstydziłoby niejedno europejskie królestwo

Za początek imperialnej epoki Songhaju uznaje się rządy króla Sunniego Alego, który dzięki swoim podbojom nie tylko rozbudował swoje państwo, ale i zyskał autorytet w całej Afryce.

fot.domena publiczna Za początek imperialnej epoki Songhaju uznaje się rządy króla Sunniego Alego, który dzięki swoim podbojom nie tylko rozbudował swoje państwo, ale i zyskał autorytet w całej Afryce.

Europejczycy długo wierzyli, że „nigdy nie było cywilizowanego narodu o innej skórze niż biała”. I nie mogli bardziej się pomylić. Historia Afryki zna imperia, które nie ustępowały wielkim europejskim królestwom. A jedno z nich było prawdziwą światową potęgą.

Świat zachodni o istnieniu imperium Songhaju dowiedział się dopiero w połowie XIX wieku, dzięki niemieckiemu podróżnikowi, Heinrichowi Barthowi. Uczestniczył on w finansowanej przez rząd brytyjski wyprawie, która na początku 1850 roku wyruszyła z Trypolisu w okolice jeziora Czad.

Kiedy przywódca ekspedycji, James Richardson, zdecydował o zatrzymaniu się na dłuższy wypoczynek na wyżynie Aïr w południowej części Sahary, Barth postanowił przy okazji poznać miasto Agadez. Tam po raz pierwszy usłyszał o Songhaju. Wkrótce udało mu się zdobyć kronikę historii imperium, autorstwa Ahmeda Baby. Jak zapisał w dzienniku, odnalazł w niej dowody „wielkiej w minionych czasach potęgi”.

Wysiłki kolejnych pokoleń badaczy potwierdziły, że zdanie to wcale nie było przesadzone. Wciąż wiemy o tym niezwykłym państwie znacznie mniej, niż byśmy chcieli. To, co udało się jednak odkryć, kompletnie zrewolucjonizowało myślenie o historii Afryki; kontynentu „bez historii”. I skłania nawet do zastanowienia, czy to rzeczywiście Europa stanowiła w XV wieku centrum cywilizowanego świata?

Największe afrykańskie imperium

Songhaj nie był pierwszym wielkim państwem w Zachodniej Afryce. Choć królestwo ze stolicą w Gao istniało już w pierwszym tysiącleciu naszej ery, prawdziwą potęgę osiągnęło dopiero w wieku XV. W tym czasie zdążyły już upaść dwa wielkie regionalne imperia, Ghany i Mali. Kosztem tego ostatniego wzmacniał się Songhaj, który wzrastał w siłę od końca XIV wieku. Wtedy, gdy jego władcom udało się ostatecznie wyzwolić spod malijskiej dominacji, narzuconej około stu lat wcześniej.

Heinrich Barth był pierwszym, który dokładnie zbadał i opisał Songhaj. Obraz pędzla Martina Bernatza przedstawiający Bartha w drodze do Timbuktu, jednego z miast imperium.

fot.domena publiczna Heinrich Barth był pierwszym, który dokładnie zbadał i opisał Songhaj. Obraz pędzla Martina Bernatza przedstawiający Bartha w drodze do Timbuktu, jednego z miast imperium.

Za początek imperialnej epoki Songhaju uznaje się rządy Sunniego Alego. Ten energiczny król i utalentowany strateg w 1469 roku podbił Timbuktu, jeden z najważniejszych ośrodków handlowych i kulturalnych w regionie.

Czy wiesz, że ...

...jedno z pruskich plemion mordowało nowo narodzone dziewczynki? Galindzi byli bowiem przekonani, że nie opłaca się ich żywić. A matkom, które się temu sprzeciwiały - kazano obcinać piersi.

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

...króla Polski Władysława Warneńczyka swatano z kobietami z trzech pokoleń jednej rodziny? Najpierw polski dwór starał się o rękę dwuletniej Anny Habsburżanki, potem Władysławowi zaproponowała małżeństwo jej babcia, czterdziestoparoletnia Barbara Cylejska. Wreszcie polskiemu władcy rajono trzydziestoletnią Elżbietę Luksemburską, matkę Anny i córkę Barbary.

...jednym z najbardziej intratnych zawodów w średniowiecznej Polsce było aptekarstwo? XIV-wiecznych farmaceutów stać było np. na nieruchomości w mieście czy rozkręcenie dochodowego handlu saletrą.

Komentarze (8)

  1. rk Odpowiedz

    „Europa stanowiła w XV wieku centrum cywilizowanego świata?” !!! Bez żartów. Centrum ówczesnego cywilizowanego świata ciągle jeszcze stanowiły Chiny. Z co najwyżej pierwszymi przesłankami utraty światowej dominacji z XVIII i XIX wieku. Podobna myśl mogła wynikać jedynie z ówczesnej skrajnej ignorancji (i arogancji) europejczyków.

    • A... Odpowiedz

      Nie tylko Chiny warto wspomnieć. Do czasu odkrycia obu Ameryk Europa po klęsce wypraw krzyżowych była w nieomal ciągłej defensywie (chyba jedyny chlubny wyjątek to reconquista). Nawet na swoim terenie notorycznie ustępowała na olbrzymich obszarach Osmanom, którzy zresztą byli w okresie rozkwitu także i naukowego zostawiając w tym względzie nas rdzennych Europejczyków daleko z tyłu.
      I to Mamelucy z Afryki dokonywali zaoceanicznych podbojów – nie Europejczycy – tworząc Sułtanat Delhijski.

  2. krakusek Odpowiedz

    Jeśli współcześni tamtejsi uczeni niedawno ogłosili, że kobiety mogą przebywać w pokojach biurowych z obcymi mężczyznami po tym jak nakarmią ich swoim mlekiem to nawet nie chcę myśleć czym się zajmowali w XV wieku :)

  3. Grot Odpowiedz

    Tak nowoczesne państwo, „w którym handel i nauka rozwinęły się na niespotykaną dotąd w regionie skalę” zapomniało o jednym. O wojsku. W artykule brakuje rozwinięcia o bitwie pod Tondibi która doprowadziła jego do upadku. Siły Songhajczyków szacowane na 25-42 tysiące ludzi przegrały z kilkoma tysiącami Marokańczyków. Cóż, 2500 arkebuzerów i kilka armat zrobiły swoją robotę. Ciekawostka to popędzenie przez Songhijczyków 1000 sztuk bydła aby stratowało przeciwnika. Ale stado zmieniło kierunek i przeszło przez swoich. Z drugiej strony użycie broni palnej, nawet przy takiej przewadze wroga nie zawsze dawało efekt. Przekonali się o tym Brytyjczycy pod Isanwalda.

  4. Czytacz Odpowiedz

    Taa..”nowoczesne państwo” upadło zaledwie po 100 latach. Jakie osiągnięcia po sobie pozostawiło? Wytowrzyło własną kulturę? Może język? Budowle robiące wrażenie po wiekach? Jak zauważyli przedmówcy, Chiny oraz ludy Ameryki Pułudniowej pozostawiły po sobie wielką i nie dokońca zniszczoną spuściznę.

    • Członek redakcji | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Drogi Czytaczu, to nie zmienia faktu, ze w czasach swojego istnienia było to najpotężniejsze państwo ówczesnej Afryki. Dlatego zasługuje na przypomnienie i opisanie. Pozdrawiamy.

  5. TajgerBonzo66 Odpowiedz

    Ciekawa sprawa i szkoda że w szkołach na lekcji historii nie wspomina się o dziejach Afryki, poza oczywiście antycznym Egiptem i wzmianką o kolonizacji. Fakt że wieki XVI- XIX to wieki Europy a wiek XX to wiek Ameryki nie może nam przesłonić tego że Murzyni, chyba to poprawne określenie, również stworzyli cywilizacje, tu również rozwijała się kultura i piśmiennictwo. Nie było przecież tak że bez Europejczyków Afryka to był dziki kontynent zamieszkany tylko i wyłącznie przez czarnych golasów. I wypada się jak myślę tylko zastanowić- jak potoczyłyby się losy kontynentu bez epoki kolonizacji i czy Afryka nie funkcjonowałaby lepiej bez opieki europejskiej.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.