Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Czy Elżbieta I była mężczyzną?

Olbrzymi kołnierz, tapeta jak tynk, długie palce... Dla wielu to niezbite dowody, że Elżbieta I była mężczyzną. Królowa po rozgromieniu Armady (źródło: domena publiczna).

Olbrzymi kołnierz, tapeta jak tynk, długie palce… Dla wielu to niezbite dowody, że Elżbieta I była mężczyzną. Królowa po rozgromieniu Armady (źródło: domena publiczna).

Zarost miała skrywać gruba warstwa makijażu, a jabłko Adama marszczone kołnierze. Zbyt długie palce, upodobanie do polowań i niespożyte siły witalne miały dowodzić niezbicie, że najsłynniejsza władczyni Europy w rzeczywistości wcale nie była kobietą!

Elżbieta nie miała powodów, by rwać się do zamążpójścia. Małżeństwo matki zakończyło się jej dekapitacją. Ojciec następnie ściął głowę również macosze, Katarzynie Howard. Ośmioletnia Elżbieta widziała, jak ta druga, oskarżona o zdradę stanu, w czasie śledztwa wyrwała się i dotarła pod drzwi kaplicy, gdzie Henryk VIII słuchał nabożeństwa. Krzyczącą i błagającą o litość wleczono z powrotem na przesłuchanie. Być może to właśnie wtedy przyszła królowa podjęła decyzję, że małżeństwo nie jest dla niej.

Gdy w dniu koronacji wkładała pierścień na palec, ogłaszając zaślubiny z królestwem, i uparcie odmawiała kolejnym kandydatom do swej ręki, dla wielu była to niepojęta decyzja. Pojawiły się więc plotki o fizycznych deformacjach, problemach uniemożliwiających współżycie i całkowitej niepłodności królowej. Ponoć wyłysiała tuż po trzydziestce, co tłumaczono albo syfilisem odziedziczonym po ojcu albo przypadłością częstą u… mężczyzn.

Elżbieta I w szatach koronacyjnych. Wielu widziało w niej zdeformowaną istotę, a może nawet... mężczyznę (źródło: domena publiczna).

Elżbieta I w szatach koronacyjnych. Wielu widziało w niej zdeformowaną istotę, a może nawet… mężczyznę (źródło: domena publiczna).

Księżniczka czy książę?

Być może najbardziej szokującą teorią, która miała dowodzić męskiej płci Elżbiety, była wersja o chłopcu z Bisle, której zwolennikiem był pisarz Bram Stoker, autor „Draculi”. Zgodnie z nią królewna zmarła na wsi mając około jedenastu lat. Henryk walczył wówczas we Francji, więc otoczenie próbowało szybko uratować sytuację.

Znaleziono chłopca, który zajął miejsce Elżbiety i do końca życia udawał kobietę. Teorii tej miały dowodzić męskie cechy królowej, takie jak długie palce, smukła sylwetka, miłość do polowania i jazdy konnej, ciężki makijaż, pod którym podobno skrywała zarost, a także wysokie kołnierze, maskujące jabłko Adama.

Inspiracją do napisania artykułu był miniserial stacji CBS Europa pt. „Królowa dziewica”. Jego pierwszą część możecie obejrzeć już 10 czerwca o 16:55, a drugą – 11 czerwca o 16:50.

Inspiracją do napisania artykułu był miniserial stacji CBS Europa pt. „Królowa dziewica”. Jego pierwszą część możecie obejrzeć już 10 czerwca o 16:55, a drugą – 11 czerwca o 16:50.

Czy królowa może rodzić dzieci?

Z pewnością jednak przyszła na świat jako kobieta. Gdy miała zaledwie siedem miesięcy, Henryk postanowił wydać ją za jednego z francuskich książąt. Przybyłym posłom najpierw zaprezentowano niemowlę w pełnym przepychu stroju i w majestacie księżniczki, a następnie… rozebrano je do naga, aby mogli upewnić się, że doniesienia o wadach dziecka są nieprawdziwe.

Przez długie lata jej rządów dwór aż huczał od plotek, z których najbardziej powszechną była ta o niepłodności królowej. Prawdy o tym władczyni miała strzec niczym oka w głowie. Sir Robert Tyrwhitt zastanawiał się w 1549 roku: Wierzę gorąco, że pomiędzy moją panią Ashley [guwernantką Elżbiety] a zarządcą domu królewskiego [sir Tomaszem Parrym] jest jakiś sekret, którego strzec będą do śmierci.

13-letnia Elżbieta... czy może chłopiec z Bisle. Bo czyż kobieta mogła mieć tak długie palce i smukłą sylwetkę? (źródło: domena publiczna).

13-letnia Elżbieta… czy może chłopiec z Bisle. Bo czyż kobieta mogła mieć tak długie palce i smukłą sylwetkę? (źródło: domena publiczna).

Ale pogłoski krążyły, skoro hrabia de Feria, doradca Filipa II, pisał w 1559 roku, gdy Elżbieta miała zaledwie dwadzieścia pięć lat: Jeśli moi szpiedzy nie kłamią, a ja wierzę, że nie, pewien niedawno zdradzony mi powód uniemożliwia jej w moim rozumieniu rodzenie dzieci. 

Powodem tym miał być brak żeńskich organów płciowych! Gdy Filip, rozważając zaręczyny z angielską władczynią, poznał te plotki, postanowił dotrzeć do prawdy na własną rękę. Udało mu się przekupić garderobianą Elżbiety. Ale służka doniosła zalotnikowi, że królowa funkcjonuje normalnie jako kobieta.

Babskie rządy wbrew boskiemu prawu

Gdy Elżbieta zasiadła na tronie, za pewnik brano jej rychłe zamążpójście. Oczekiwano tego od niej nie tylko w związku z koniecznością zapewnienia sukcesji. Małżeństwo królowej uznawano za rzecz równie oczywistą, co jej koronację. Rządy kobiety niezamężnej były zaś dla wielu abominacją. 

Król Hiszpanii Filip II Habsburg, wdowiec po siostrze Elżbiety I, długo starał się o rękę "dziewiczej królowej". Najpierw jednak musiał się upewnić, czy to aby na pewno kobieta... Obraz Antonia Moro z 1557 roku (źródło: domena publiczna).

Król Hiszpanii Filip II Habsburg, wdowiec po siostrze Elżbiety I, długo starał się o rękę „dziewiczej królowej”. Najpierw jednak musiał się upewnić, czy to aby na pewno kobieta… Obraz Antonia Moro z 1557 roku (źródło: domena publiczna).

Byłoby lepiej dla niej i jej państwa, gdyby wzięła sobie męża, który mógłby ją uwolnić od trudów, odpowiednich tylko dla mężczyzn – pisał Filip Habsburg. Z kolei kanclerz i doradca królowej, William Cecil, prosił pewnego ambasadora, by ten więcej nie omawiał z Elżbietą kwestii przekraczającej możliwości umysłowe kobiety.

Najdobitniej poglądy na ten temat wyraził jednak John Knox w zajadłym pamflecie „Pierwszy ryk trąby przeciw potwornym rządom kobiet”. Twierdził, że niewiasta jest bramą szatana, istotą słabą, chwiejną, bezwolną i niemądrą. Obraza to boska, podważanie ładu i sprawiedliwości, gdy słabi żywią silnych, gdy głupcy rozkazują mądrym, jednym słowem, gdy kobiety rządzą mężczyznami.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Czy wiesz, że ...

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

...zawodowy żołnierz w Rzeczpospolitej musiał uzbroić się na własny koszt? Jego źródłem utrzymania był żołd, z którym wiecznie zalegano, albo… rabunek.

...podczas pobytu w Polsce słynny Giovanni Casanova najwięcej czasu spędzał w bibliotece biskupa kijowskiego? Przebywał tam prawie każdego poranka, przeglądając autentyczne dokumenty dotyczące intryg i tajemnych spisków mających na celu obalenie starego porządku w Polsce, którego biskup był jednym z głównych orędowników.

...Zofia Jagiellonka została upokorzona jak żadna inna królewna w polskich dziejach? Wydano ją za sześćdziesięcioletniego starca, którego stała metresa urodziła aż dziesięcioro dzieci!

Komentarze (6)

  1. Czytacz Odpowiedz

    Zgadzam się, musiała być osobą o nieprzeciętnym charakterze. Zwracam jednak uwagę, że nie była osobą wybitną. Posiadała dobrych doradców. Nie umiała poradzić sobie z Irlandczykami, Szkotami itd. Wojna z Hiszpanią była oczywiście wynikiem zapędów króla Hiszpanii. Mogła załatwić sprawę łatwo i szybko wychodząc za niego za mąż. Ponadto problemy wynikały często z jej postępowania (monopole).

    • Agnieszka Odpowiedz

      Dawniej tak uważano. Już Wegecjusz w swoim słynnym traktacie „Zarys wojskowości” (Epitoma rei militaris) pisał o tym, jakie cechy powinien posiadać młody mężczyzna, by mieć zadatki na idealnego żołnierza. Mianowicie: bystry wzrok, szeroką klatkę piersiową, muskularne barki, silne ramiona, długie palce, płaski brzuch, smukłe pośladki, a łydki i stopy bez zbędnego tłuszczu, lecz silne i umięśnione. Te cechy utrzymały się w epoce renesansu.

  2. MF Odpowiedz

    Polecam książkę Steva Berry’ego Królewski Spisek, po jej przeczytaniu może coś się wyjaśni. Choć nie jest to typowo historyczna książka.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.