Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Królewska poradnia małżeńska: Aleksander Jagiellończyk i Helena Moskiewska

Aleksander i Helena. Każdy próbował im uprzykrzyć życie!Polska i Moskwa nigdy nie umiały się dogadać. Próbowano i mieczem i dobrym słowem, ale bez skutku. Wreszcie wytoczono ciężkie, matrymonialne działa. Z myślą o zaprowadzeniu trwałego pokoju zeswatano wnuka Jagiełły z córką Iwana III Srogiego. Z politycznych układów wyszło całkiem udane stadło, choć każdy starał się uprzykrzyć życie nowożeńcom…

Helena Rurykowiczówna urodziła sięw 1474 roku. Jej matka Zofia pochodziła z ostatniej dynastii władającej w Bizancjum − Paleologów i została adoptowana przez papieża. Prawdopodobnie Helena, tak jak matka, otrzymała na moskiewskim dworze staranne wykształcenie. Kochała też muzykę.

Młodziutka księżniczka szybko stała się obiektem politycznych targów. Wokół domu Jagiellonów zaczęło się robić gorąco, gdy rękę Heleny próbowali pozyskać Habsburgowie. Ich intrygi miały doprowadzić do habsbursko-moskiewskiego sojuszu przeciw Polsce.

Gdyby do niego doszło, Korona i Litwa znalazłyby się w niezłych opałach i niechybnie zostałyby zaatakowane z dwóch stron. Dlatego już w 1484 r. rozpoczęto starania o mariaż księżniczki z polsko-litewskim księciem (tudzież królewiczem), Aleksandrem Jagiellończykiem.

Ani Aleksander nie miał lekko z teściem (z lewej), ani Helena z teściową (z prawej). Bo kto to widział, żeby zbrojnie najeżdżać ziemie zięcia i zmuszać synową do zmiany religii?

Ani Aleksander nie miał lekko z teściem (z lewej), ani Helena z teściową (z prawej). Bo kto to widział, żeby zbrojnie najeżdżać ziemie zięcia i zmuszać synową do zmiany religii?

Wyznaniowa kość niezgody

Dopiero w 1495 r. Iwan zgodził się na małżeństwo córki, ale wyłącznie pod warunkiem, że pozostanie ona przy swoim wyznaniu (prawosławiu). Aleksander – wówczas zasiadający już na tronie Wielkiego Księstwa Litewskiego – przystał na to, a nawet podpisał specjalny akt gwarantujący żonie wolność wyznania, w którym odżegnywał się od wszelkich prób nakłaniania jej do konwersji na katolicyzm.

Dużo mniejszą tolerancją wykazała się już na wstępie teściowa Heleny, Elżbieta Rakuszanka. Stara królowa od razu zaczęła namawiać synową, by ta się nawróciła. Mimo słusznego wieku pojechała nawet w tym celu na Litwę.

Czy wiesz, że ...

...Zofia Jagiellonka została upokorzona jak żadna inna królewna w polskich dziejach? Wydano ją za sześćdziesięcioletniego starca, którego stała metresa urodziła aż dziesięcioro dzieci!

...w średniowiecznej Anglii używano niezwykłej metody, by dowieść swojej niewinności? Oskarżony musiał połknąć grudę złożoną z przaśnego, jęczmiennego wypieku oraz owczego sera wytworzonego w maju. Jeśli podczas mszy świętej zdołał pochłonąć całość, uznawano go za wolnego od zarzutów.

...średniowieczni Polacy nie zdawali sobie sprawę ze śmiertelnego zagrożenia dla zdrowia, jakim było spożyciu sporyszu. Znalezione okazy zbożowych kłosów razem z kłosami z zarodnikami splatano w bukiet, który umieszczano u sufitu chaty, aby w porze siania zbóż te właśnie nasiona wysiać pierwsze.

...podczas pobytu w Polsce słynny Giovanni Casanova najwięcej czasu spędzał w bibliotece biskupa kijowskiego? Przebywał tam prawie każdego poranka, przeglądając autentyczne dokumenty dotyczące intryg i tajemnych spisków mających na celu obalenie starego porządku w Polsce, którego biskup był jednym z głównych orędowników.

Komentarze (5)

  1. AK Odpowiedz

    Ignorowana raczej nie dlatego, że była kobietą, lecz dlatego, że była prawosławna. Tak oto jeden z polskich historyków napisał:
    „Wielkiem nieszczęściem dla Polski się stało, że Aleksander Jagiellończyk ożenił się z Heleną moskiewską, córką Iwana a siostrą Wasila.”
    Jej protektorat nad Cerkwią prawosławną był solą w oku szlachty, panów i duchowieństwa katolickiego.
    Papież dopiero 10 lat po ślubie zgodził się łaskawie na pozostanie Heleny w wierze prawosławnej, rok przed śmiercią Aleksandra.

  2. Arkadiusz Sniechowski Odpowiedz

    Dziękuję za ta szczyptę informacji. Właśnie tego oczekiwałbym od tego portalu. Co do Heleny to faktycznie miała ciężki żywot ojca despotę który wydał ją za Aleksandra chyba tylko po to by znaleźć pretekst do konfliktu Koroną.

  3. konrad Odpowiedz

    Czy mogło dojść wtedy do takiego małżeństwa gdzie indziej w Europie lub np w Moskwie ? Odpowiedź jest oczywista. Oczywiście, że nie. Tylko w Polsce (dzięki tradycji wolno-wyznaniowej) do tego ślubu , a nawet planów do takiego ślubu mogło dojść

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.