Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Jaki jest sens i cel życia kobiety?

XIX wieczne damy... (Fotografia z ówczesnej prasy zamieszczona w książce "Intymne życie niegdysiejszej Warszawy")

XIX wieczne damy… (Fotografia z ówczesnej prasy zamieszczona w książce „Intymne życie niegdysiejszej Warszawy”)

XIX-wieczne poradniki dla panien nie pomijały nawet najdrobniejszych detali dnia codziennego i świątecznego. Jednocześnie ich autorzy starali się odpowiadać na wielkie, egzystencjalne pytania: jaki jest w tym wszystkim cel? Po co i dla kogo żyje kobieta?

Odpowiedzi były różnorakie, choć wszystkie coś łączyło: mianowicie określaniem sensu i celu życia kobiet zajmowali się niemal zawsze… mężczyźni. Swoje wywody opierali na prostej konstatacji, iż kobiety zostały przez naturę stworzone inaczej, a przez to również ich przeznaczenie jest odmienne.

Wyjaśniali, że w żadnym razie nie pasuje do kobiet samotnictwo – powinny żyć wśród ludzi i być zawsze pomocne dla innych. Ważną sprawą było okazywanie pokory. Jak stwierdziła Małgorzata Stawiak-Ososińska w książce „Ideał i wizerunek kobiety polskiej pierwszej połowy XIX wieku”: Zawsze miały też pamiętać, że są gorsze od mężczyzn i że w hierarchii społecznej stoją niżej (s. 123).

Ilustracja z "Dziennika mód paryskich".

Ilustracja z „Dziennika mód paryskich” z 1848 roku.

Celem życia kobiety – wedle poradników z początku wieku – była miłość do Boga, ale to nie stwórcy miała poświęcać najwięcej uwagi. Tu na ziemi powołaniem każdej spełnionej życiowo kobiety było realizowanie się w domowym zaciszu w rolach żony i matki (Stawiak-Ososińska, s. 123). Poczucie takiego celu, według J.H. Campe (autora „Ojcowskiejrady dla mej córki” z 1848 roku), należało wykształcać już za młodu, tak by dziewczyna nie miała wątpliwości, iż została stworzona nie tylko do noszenia pięknych strojów, zwracania na siebie uwagi, lecz także do spełnienia szczególnego posłannictwa tj. bycia żoną, matką, gospodynią.

„Ponętna, uległa, akuratna” wydawnictwa Impuls

„Ponętna, uległa, akuratna” wydawnictwa Impuls

Stanowczo przestrzegano, by od obowiązku służenia mężowi i ogółem rodzinie nic kobiety nie odciągało. W końcu, jak pisał B. Rosenblum w poradniku „Kobieta, miłość i małżeństwo pod względem moralnym, fizycznym i dietetyczno-lekarskim” (1844), kobieta przeznaczona jest na kolebkę rodzaju ludzkiego. A co, kiedy dobra żona sprowadzi już na świat kolejnego przedstawiciela lub przedstawicieli ludzkości?

Przede wszystkim powinna się skupić na poświęcaniu uwagi mężowi i byciu jego nieodłączną towarzyszką. Jak pisała Stawiak-Ososińska kobiety miały: dokładnie wypełniać zalecenia i rozporządzenia małżonka, pozytywnie wpływać na jego humor (…) a przez swoją miłość, czułość, tkliwość i dbałość osładzać mu życie codzienne. Co więcej poprzez wewnętrzne zalety i miły wygląd żona miała pracować nad zachowaniem nierozerwalnych więzi przywiązania i miłości (s. 123). Do tego dochodziło dbanie o porządek, czystość, spokój i szczęście rodziny, o to by dom był pełen radości, a także orientowanie się w cenach rynkowych oraz świecenie przykładem pracowitości i zaradności (K. Hoffmanowa, O powinnościach kobiet).

Wygląda na niełatwe i dość przygnębiające życie? P. Dumont, który swój poradnik „O wychowaniu kobiet i ich przeznaczeniu” wydał w Berlinie w 1867 roku, pocieszał czytelniczki pisząc, że każda żona za swą uległość zostanie nagrodzona… po śmierci.

Źródło:

  1. Małgorzata Stawiak-Ososińska, Ponętna, uległa, akuratna… Ideał i wizerunek kobiety polskiej pierwszej połowy XIX wieku (w świetle ówczesnych poradników), Impuls, Kraków 2009, s. 122-124.

Kup książkę autora artykułu (dużo taniej niż inni):

Czy wiesz, że ...

...największy zjazd monarchów przed I wojną światową odbył się z okazji pogrzebu króla Wielkiej Brytanii Edwarda VII? Zgromadzeni władcy dalecy byli jednak od żałobnego nastroju.

...najsłynniejsze burdelmamy w Chicago, po zamknięciu swojego przybytku rozpusty, założyły Klub Czytelnika? Widocznie na stare lata uznały, że dobra książka jest zdecydowanie lepszym biznesem niż dom publiczny.

...XIX-wieczni mężczyźni powszechnie przyjmowali, że seks to sprawa, która nie dotyczy ich partnerek? Kobietom odmawiano prawa do jakiejkolwiek erotycznej satysfakcji. Święcie wierzono, że bez penisa nie da się osiągnąć orgazmu.

...podczas I wojny światowej choroby weneryczne stały się najlepszym pretekstem, aby choć na chwilę uciec od koszmaru walk? Innym rozwiązaniem były samopostrzały. Karano je jednak sądem wojennym, podczas gdy syfilis dawał wojennym bohaterom i dekownikom upragnione szpitalne łóżko.

Komentarze (48)

  1. Limonka Odpowiedz

    jakie to szczęście,że żyję w XXI wieku!!!! i nie muszę „wg rozporządzeń małżonka” osładzać mu zycia!!!!a tak na marginesie? dlaczego małżonkowie nie mają nam osladzać życia? kto dał im prawo ustanawiac takie zasady? Cudowny jest XXI wiek!!!!

  2. Kamil Janicki Odpowiedz

    „Cudowny jest XXI wiek!!!!”

    Cudowny, pod jednym warunkiem – że żyje się w świecie „cywilizowanego” Zachodu. Pozycja kobiet w wielu państwach Afryki i Azji jest współcześnie dużo gorsza, niż miało to miejsce w Polsce w opisywanym okresie :)

  3. hub Odpowiedz

    @Limonka natura mężczyzną dała przewagę : inteligencję i siłę . To jest (a raczej było) nasze prawo . nie lubię takich nadętych kobiet jak ty .

    • ja Odpowiedz

      Inteligencję ? Podobno mózg każdego człowieka ma te same funkcje ? A nie zapomniałam mężczyźni mają o jeden mózg więcej.. tam na dole. Ale różdżka władzy nie czyni . Co do siły … mało jest kobiet, które mają więcej siły od chłopów ? Faceci na pole tyrać fizycznie jak murzyni a kobiety na trony i salony.

      • Wojciech Wróbel Odpowiedz

        Pudło! Mózg kobiety zdecydowanie różni się od mózgu mężczyzny. Wystarczy przypomnieć sobie lekcje biologii – mamy całkowicie inną gospodarkę hormonalną, którą ów mózg zarządza, więc chociażby z tego powodu musi się różnić. Podobnie inaczej odczuwamy emocje, inaczej wyglądają u nas procesy myślowe. Jest wielu przygłupich facetów, ale przykłady niezbyt lotnych intelektualnie kobiet też można bardzo łatwo znaleźć.

    • Członek redakcji | Aleksandra Zaprutko-Janicka Odpowiedz

      a tak przy okazji tej inteligencji… słyszałam kiedyś pewien mocno seksistowski dowcip, który jest wprost idealną odpowiedzią na twoje stwierdzenie, że ” natura mężczyzną dała przewagę : inteligencję i siłę”. otóż: natura wyposażyła mężczyzn w głowę i główkę i tylko tyle krwi by wystarczyło na używanie jednego z nich. cóż, wychodzi na to, że każda płeć podpada pod własne stereotypy ;-)

    • gosia Odpowiedz

      spróbuj przetrwać 9mcy ciąży i urodzić dziecko :-) wtedy bedziesz mógł się wypowiadać na temat „siły” pozdrawiam

    • Ola Odpowiedz

      Jeśli już to „mężczyznom”, a nie „mężczyzną”. Widać, że jednak tobie natura poskąpiła inteligencji. Pomylić się może każdy, ale jeśli już piszesz komentarz publiczny, powinieneś sprawdzić ortografię. Nawiasem mówiąc, ja nie lubię takich nadętych mężczyzn jak ty.

    • Slaba Odpowiedz

      Sile dala na pewno co do inteligencji mam watpliwosci ( mezczyznom sie pisze w liczbie mnogiej ale to kwestia intigencji ) :)

  4. uleńka Odpowiedz

    @hub: widzę, iż nie wiesz, że pisze się mężczyznom. Analfabeta nie może byc inteligentny, wiec doskonale mnie wyręczyłeś i sam obaliłeś swoją teorię. Idź lepiej kup słownik, zamiast pisac takie pierdoły :)

  5. jatoja Odpowiedz

    @hub: stary z lasu się urwałeś chyba. Role społeczne i pozycje społeczne były przyjmowane w społeczeństwach w zależności od potrzeb. Słyszałeś o matriarchatach? Faceci i kobiety są różni ( i całe szczęście) ale równi pomiędzy sobą.

  6. Członek redakcji | Autor publikacji | Kamil Janicki Odpowiedz

    @jatoja: Na takie komentarze jak huba chyba najlepiej po prostu nie odpisywać ;-). Internet jest w końcu pełen trolli. Inna rzecz, że to komentarz sprzed przeszło połowy roku.

  7. Członek redakcji | Autor publikacji | Redakcja Odpowiedz

    Nowe komentarze z naszego profilu na Facebooku:

    Dorota Pansewicz:
    Zważywszy na obiecaną nagrodę – warto, by właśnie taki cel przyświecał życiu każdej kobiety ;)

    Justyna Jowita Szuber:
    aż się przygnębiłam przy niedzieli ….. ;p

  8. Kayleigh90 Odpowiedz

    @Limonka: Tak, cudowny. Ale dla Ciebie. Licz się z tym, że właśnie nie można mierzyć wszystkich jedną miarą. Jeśli one były w takim świecie szczęśliwe, to dlaczego oceniać to zjawisko negatywnie? Prawdopodobnie, gdybyś przeniosła się w czasie i opowiadała owym kobietom, jak się Tobie żyje i innym kobietom, popatrzyłyby jak na dziwaczkę i stwierdziły, że „biedna i nieszczęśliwa jesteś”.

  9. Wojtek Odpowiedz

    @Kayleigh90: Świetnie powiedziane! Rzeczywiście w takich przypadkach zawsze trzeba brać pod uwagę kontekst epoki. W pierwszej połowie XIX wieku nikt jeszcze nie słyszał przecież o feminizmie, samodzielności kobiet itd.

  10. Członek redakcji | Autor publikacji | Kamil Janicki Odpowiedz

    @Kayleigh90: Jeśli obraz ówczesnej mentalności jaki wyłania się z książki („Ponętna, uległa, akuratna”) może być jakąś wskazówką co do ówczesnego sposobu myślenia, to taki komentarz ze strony kobiet żyjących na początku XIX wieku („biedna i nieszczęśliwa jesteś”) w ogóle by mnie nie zdziwił :).

    Czasy się zmieniają, ot co.

  11. Członek redakcji | Autor publikacji | Redakcja Odpowiedz

    Kolejne komentarze z naszego profilu na Facebooku:

    Ciekawostki historyczne: Na przyszłość w niedziele postaramy się zamieszczać pozytywniej nacechowane ciekawostki :D

    Justyna Jowita Szuber: otóż i to ;)

    Wojciech Siudek: Chyba z jednej strony książki artykuł.

    Ciekawostki historyczne: Z tego co rok temu wpisałem jako źródło wynikałoby, że z trzech stron. Mniej więcej taka (2-5 stron) jest długość poszczególnych podrozdziałów w książce Pani Stawiak-Ososińskiej. Nie wiem czy to był zarzut czy po prostu konstatacja, ale my nigdy nie ukrywaliśmy, że czasem wystarcza jedna strona książki do napisania fajnej ciekawostki :).

  12. kontrrewolucja Odpowiedz

    Wcale nie było tak źle.W dzisiejszych czasach kobiety w niektórych rejonach świata,są gorzej traktowane niż te w XIX w. Z jednej strony,kobiety były dyskryminowane,z drugiej miały zabespieczone życie,mąż pracował i utrzymywał rodzinę,żona miała czas na wychowywanie dzieci.

    • Estera Odpowiedz

      Zabezpieczone dopóki żył mąż, jak umarł to pojawiał się problem i albo musiały szukać nowego męża, albo…. Wystarczy poczytać Orzeszkową.

  13. Asia Odpowiedz

    Ja w tym nie widze niczego negatywnego. Dlaczego nie osladzac malzonkowi zycia skoro utrzymuje on zone, dzieci i dom? Po ciezkiej pracy powinna go chyba czekac usmiechnieta i spokojna zona wychowujaca dzieci na grzecznych, kulturalnych ludzi. Kto mi powie, ze normalny mezczyzna nie woli za zone lagodnej i slodkiej kobiety zamiast takiej dzisiejszej zbuntowanej niepokornej???

    • ANka Odpowiedz

      Może dlatego, że kobieta i mężczyzna powinni być sobie równi, oboje są ludźmi, każde z innymi predyspozycjami, ale jednak równi. To, że lubisz usługiwać i być tylko dodatkiem do faceta, to Twoj problem, myślę jednak, że większość chce mieć partnera u boku, który nie będzie jej traktował z góry, jako gorszej. Mój ojciec, razem z mamą, robił właściwie wszystko w domu (prasowanie, mycie naczyń etc.) i w czym problem? do tej pory nie poznałam bardziej męskiego faceta.

  14. Olka Odpowiedz

    Czytałam kiedyś ciekawą książkę na temat stosunku mężczyzn do kobiet na przestrzeni wieków. Mężczyzna rodzi się z przekonaniem że jest lepszy a warunkuje mu to testosteron, im bardziej zadufany w sobie i w wierze w swoją dominację nad kobiecym umysłem tym większe czeka go rozczarowanie i nieszczęście w życiu;). Mężczyźni już przed wiekami wiedzieli że kobiety są mądre i inteligentne więc aby nie stracić autorytetu , nie dopuszczali możliwości by kobiety się kształciły, by były niezależne , nawet płodzenie dzieci było regulowane jedynie przez mężczyzn a im więcej zapłodnień tym większa szansa na to że kobieta pozostanie w domu. Kompleksy mężczyzn i ich strach przed utratą dominacji spowodowały że uciekali się do okrutnych wymyślonych teorii jak ta o mniej wartościowym mózgu kobiety w stosunku do mózgu mężczyzny, jednym zdaniem wmówili kobietom że są głupsze z natury, niedostosowane do myślenia logicznego, do nauk ścisłych oraz rozporządzania majątkami (nawet własnymi) które w efekcie przejmowali ich mężowie po rodzicach żony. A teraz dodam coś od siebie prywatnie. Wydaje mi się że mężczyźni jako ludzie bardzo zaszkodzili kobietom, bardzo je skrzywdzili i jest to grzech zbyt wielki by przeszło to bez echa. Jest mnóstwo mężczyzn którzy ot tak zwyczajnie nienawidzą kobiet i sami nie wiedzą dlaczego , powinni spojrzeć w lutro i zastanowić się kim sami są skoro potrafią tak nienawidzieć. Moja babcia twierdziła że mężczyźni rodzą się ze złem w sercu i tylko dobre wychowanie potrafi to zło w dobro obrócić. Coś w tym jest.

    • Brandt Zbigniew Odpowiedz

      Moja droga pani mysle ze pani pala wlasnie nienawiscia do mezczyzn z jakichs powodow Lecz powiem prosto i na temat nie rozpisujac sie kobieta jest jednak nie rozgarnieta istota biegnie tam gdzie kupa swiecidel kasy i cos mozna zyskac Wy kobiety macie wielkie szafy nazbieranych ciuchow w ktore inwestujecie mnostwo kasy a jak co do czego to niby nie macie w co sie ubrac hahah Stzrocie sie dlugo jak choinki lecz rozbieracie sie w mgnieniu oka (wiec po co sie stroic hahaha)Do zbyt madrych tez nie nalezycie jaka kobieta na lamach histori cos wynalazla?Kazda z was odpowie sklodowska hahah Nie to nie tak moje panie sklodowska byla zona francuskiego fizyka i sobie dopisala jako cos wynalezionego odkrycie meza Potraficie gadac godzinami bez przerwy nawet same do siebie tak ze wysi faceci jesli ich posiadacie wola uciekac od wac na mecze patrzec w tv lub zapijac sie na umor azeby nie sluchac biadolenia Ile to chorob macie i co wam dolega i boli Na ogol awoje obowiazki tez wykonujecie do bani bo z musu najlepiej jak by to facet za was robil wlacznie z rodzeniem dzieci Nie wspomne o wychowaniu bo jest do bani Obecna kobieta nie dopuszcza faceta do wychowania dziecka jest na tyle gnusna i zapatrzona w siebie ze nie potrafi odruznic dobra od zla i dzieciak robi wszystko co mu sie zewnie podoba bo mama kaze i pozwala Oprocz nauki wszystko dozwolone A gdy pociecha jest chlopcem i nie ma tatusia bo mami pogonila to wychowuje synala na normalna ciote A potem zdziwienie wielkie Oj w dzisiejszym swiecie nie ma chlopa w chlopie bo mamusie wziely szer do raczek A nawracajac do kasy to wciaz malo i malo i malo i poprostu mowiac pomomo zbieraczej natury waszej wciaz wam malo Chcecie wielkiej milosci Ok a co wzgledem Pani oznacza milosc przespanie sie z facetem wymarzonym kilka razy?A moze z kilkoma?Oj jaki on wspanialy przystojny i bogaty Ale jesli juz go macie to jest pozamiatany i robi za dupka hahahah Juz zpowszednial i nawet w alkowie jest do bani malo zarabia i tak jakis sprzecietnial nie rozni sie od zwyklego dupka Gdziez ja mialam oczy glupia hahaha wasze kobiece spostrzezenia a jesli chodzi o edukacje to wspomne tylko ze moze macie cos tam w glowie ale wyczytane z tego co my faceci dawno juz wiemy i wiedzielismy wiec jednym slowem kobieta faktycznie nie nadaje sie do niczego konkretnego jak tylko do rodzenia dzieci hahahah Bo nawet jezdzac samochodem stanowi powazne zagrozenie i haos jezdzac nie pewnie a nie wspomne juz o parkowaniu w poprzeg parkinhu i blokowaniu innym miejsca wasza moc znajduje sie w jezyku intrygach klamstwach i romansach do tego jestescie zdolne zapomnialem tu jeszcze o wrodzonym aktorstwie Gdy kobieta placze to nie ze szczerego zalu lecz z msciwosci ze nie dala rady facetowi ale to udawane w duchu mysli ku… ja ci jeszcze pokaze dupku poczekaj Koncze moje wywody chociaz mogl bym pisac i pisac ale szkoda czasu na to bo jestescie zbyt prymitywne na to by to wszystko zrozumiec jestescie jak radio gdy sie je wlaczy nadaje na tych samych falach co u sasiada tak jest i z wami tylko roznica jest taka ze radio mozna przestawic na inna stacje a kobiety nie hahahahaha

      • monika Odpowiedz

        Albo ktoś tu został bardzo skrzywdzony, albo jest zwykłym chamem ;p

        O literówkach, błędach ortograficznych i braku znaków interpunkcyjnych nie wspominając. Więc jednak nie wszyscy mężczyźni są tak bardzo inteligentni jak tu ktoś próbuje udowodnić.

  15. Anonim Odpowiedz

    Самый интересный сайт из многих сотен. Я живу во Львове.мой отец родился в Польше и знаю.не по наслышке.что все посты.взятые мной из этого сайта заинтересовали многих людей во всем мире. Удачи вам и процветания. С уважением Сара Лавривская

    • Członek redakcji | Autor publikacji | Kamil Janicki Odpowiedz

      Droga Saro, Dziękujemy i cieszymy się, że nasza strona podoba się nie tylko w Polsce, ale też do Lwowie. To dodaje chęci do pracy!

  16. Członek redakcji | Redakcja Odpowiedz

    Kolejna porcja komentarzy z naszego profilu na Fb http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne:

    Izabela S.: za nagrodę po śmierci dziękuję ;) wolę żyć bez służenia mężowi ;)

    Sylwia Masiak: :D

    Natalia Inguna K.: dla mezczyzn też były przecież poradniki – starano się w nich podkreślać rodzinę, religijność i cnotę – nie było to jednostronne jakby tego chciały feministki a poradniki dla panien były pisane również przez kobiety polecam przejrzeć chociażby polonę – sporo tam tego… a jaki jest cel dzisiejszej kobiety? promocje shopping i zakupy a może harówka za najniższą krajową?

    Monika P.: a idzcie mi z takimi poradnikami w cholere.

  17. Anonim Odpowiedz

    Uważam, że kobiety w XXI wieku są coraz mniej szczęśliwe bo nie czują silnej, opiekuńczej męskiej ręki nad sobą. Niby wolno więcej ale jakby coraz mniej z tego frajdy i poczucie bezsensu jak nie ma czym poprawić samopoczucia (zakupy, pokazanie się przed innymi). Czy nie tak drogie panie? Większość was poza tymi „wojującymi” czuje się dobrze u boku silnego mężczyzny który wyznacza granice i jest drogowskazem.
    Gdzie takiego znaleźć? Będzie ich coraz mniej bo faceci zaczynają wierzyć w równouprawnienie, równość w decydowaniu, dają się manipulować „fochami” przez co tracą szacunek w oczach kobiety.
    Mężczyzna jest silniejszy, w sytuacji stresowej potrafi myśleć logicznie, lepiej rozumie mechaniczną strukturę świata a pomimo wszystko miałby sztucznie stawiać się na równi z kobietą? Przecież może nad nią górować bez większego wysiłku.
    Panie też wykształciły mechanizmy w celu posiadania władzy- piękno (panie naturalnie uwielbiają być piękne), manipulacje „fochami” i wiele innych sztuczek bez użycia siły.
    Słowo do facetów którzy to czytają- jeżeli nie czujecie, że naprawdę zrobiliście coś złego (zdrada, złamana przysięga) to nie przejmujcie się fochami swoich kobiet i kiedy któraś spróbuje was obrazić albo poniżyć to zawsze reagujcie. Kobiety odwdzięczą się wam za to miłością.
    Jeżeli facet ulega słabszej od siebie kobiecie, oddaje jej swoje dobra bo ona tak chce, zmienia się dla niej to traci jej zainteresowanie. Jeżeli ulega słabej kobiecie to jak obroni rodzinę przed innym samcem? Niby XXI wiek ale instynkty z dawnych wieków.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.