Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

XIX wiek

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze dziewiętnastowieczne ciekawostki. W Europie to epoka rewolucji francuskiej, czasów napoleońskich i utrzymującego się przez kilkadziesiąt lat koncertu mocarstw. W Ameryce to wiek wojny domowej i wielkiej ekspansji na dziki zachód. To także czasy rewolucji w przemyśle, komunikacji i szeroko rozumianej wynalazczości. W XIX wieku powstały zjednoczone Niemcy i Włochy. Rodził się nacjonalizm, feminizm i cała paleta innych, wybuchowych poglądów. To zarazem epoka nieobecności Polski, która z trudem próbowała wrócić na mapę jako Księstwo Warszawskie i tak zwana Kongresówka.

Fragment obrazu Wojciecha Kossaka pt. Bitwa pod Olszynką grochowską.

artykuł | 21.04.2018 | Autor:

Czy polskie powstania narodowe miały jakikolwiek sens? Miażdżące refleksje poznańskiego historyka

O powstaniach listopadowym i styczniowym wciąż mówimy z nabożnym respektem. Nie powiodły się, ale przecież nasi przodkowie gotowi byli złożyć ofiarę krwi w nierównym boju. Czy wolno nam ich krytykować? Historyk Marek Rezler nie boi się odpowiadać twierdząco....

artykuł | 16.04.2018 | Autor:

Urodzone na zesłaniu. Jaki los czekał syberyjskie dzieci?

Głodne, zabiedzone i schorowane konały na oczach swoich matek. Te, które przetrwały były zwykłym seksualnym obiektem i nierzadko przedmiotem handlu. Zarówno skazańcy, jak i tubylcy mogli z nimi zrobić dosłownie wszystko.

Brylanty podkreślały potęgę władców Wielkiej Brytanii. Na zdjęciu król Jerzy V z żoną Marią w której koronie błyszczy Koh-i-noor. Jej naszyjnik zdobi Cullinan I zaś broszę Cullinan.

artykuł | 09.04.2018 | Autor:

Błyszczący ranking. 5 najcenniejszych brylantów w historii

Brylanty od stuleci fascynowały władców, bogaczy i oczywiście złodziei. Historia wielu z nich to niemal gotowy scenariusz na film. Jak te najpiękniejsze trafiły w ręce obecnych właścicieli i ile za nie zapłacono?

artykuł | 07.04.2018 | Autor:

Duszeni pyłem, tonący w mokradłach, konający na tyfus. Jak naprawdę wyglądała zsyłka na Sybir?

Syberia: mogiła dla ponad miliona poddanych imperium rządzonego przez Romanowów. Mordęgą dla skazanych była jednak nie tyle sama kara zsyłki, co podróż do tej zabójczo mroźnej otchłani azjatyckiej Rosji.

artykuł | 02.04.2018 | Autor:

Sto tysięcy niewolników rocznie? To europejskie państwo przez 300 lat przodowało w handlu żywym towarem

Kilkadziesiąt milionów zmarłych i nawet dziesięć milionów ludzi dostarczonych w niewolę – tak wygląda bilans trzystu lat kolonialnej aktywności tego europejskiego państwa. Imperium zbudowane na trupach? Niezupełnie. Handel niewolnikami wcale nie okazał się tak rentowny, jak myślano…

Leopold II nie wahał się wymordować milionów dla spełnienia własnych imperialnych korzyści.

artykuł | 18.03.2018 | Autor:

Krew 10 milionów ludzi na rękach. Ten europejski władca dla zaspokojenia własnych ambicji dokonał ludobójstwa na niewyobrażalną skalę

Zawody w strzelaniu do ludzi, miliony ofiar bezmyślnej zbrodni, tysiące obciętych dłoni za nieposłuszeństwo. Tak wyglądała codzienność XIX-wiecznego Konga. Kraju, w którym bezkarność uczyniła z ludzi potwory.

Winston Churchill na zdjęciu wykonanym w 1895 roku.

artykuł | 21.02.2018 | Autor:

Chodzące skrzyżowanie Rambo i Indiany Jonesa. Trudno uwierzyć kim w młodości był ten z pozoru nudny polityk

Korespondent wojenny, gotowy ryzykować życie za pięć funtów. Żołnierz, żałujący, że tak mało toczy się wojen i chwalący się każdym położonym trupem. Ofiara porwania, która wręcz cieszyła się, że wpadła w ręce wroga. A na koniec: jeden z...

Amerykański sen dla wielu dziewcząt w XIX wieku okazywał się koszmarem. Zamiast zdobyć dobrą pracę i polepszyć swój los zostawały służącymi traktowanymi jak przedmioty... Na ilustracji fragment obrazu Georga Dunlopa Leslie'go "Jej pierwsze miejsce".

artykuł | 29.01.2018 | Autor:

Nawet psy traktowali lepiej od nich. Amerykanie innych uczyli „demokracji” i „postępu”, a sami widzieli w kobietach niewolnice i zwierzęta

Młode dziewczęta wyruszały do USA, krainy snów i marzeń o wielkiej karierze, w nadziei na lepszą przyszłość. Kończyły jako pokojówki-„niewolnice”, traktowane gorzej niż zwierzęta…

artykuł | 27.01.2018 | Autor:

Byli najpotężniejszym rodem w dziejach Rzeczypospolitej. Ich apetyt na władzę nie znał granic, a jednak nigdy nie zdobyli korony

Aby dodać sobie powagi, sfałszowali swój rodowód. Aby zarobić, nie wahali się zdradzić. Byli wśród nich wybitni wodzowie i wielcy politycy, ale i zwykli utracjusze, skandaliści i dziwacy. Przeklęty ród, którego marzenia o koronie nigdy się nie spełniły.

Filantrop czy milioner z wyrzutami sumienia? Kim był Andrew Carnegie i jak został jednym z najbogatszych ludzi XIX-wiecznej Ameryki? Na ilustracji fragment karykatury Louisa Dalrymple przedstawiającej Carnegie (magazyn "Puck" 1903).

artykuł | 22.01.2018 | Autor:

Był tak obrzydliwie bogaty, że do dzisiaj uważa się go za jednego z najzamożniejszych ludzi w dziejach. Jak dorobił się swojej fortuny?

Zgromadził niewyobrażalny na swoje czasy majątek. Gdy miał 65 lat sprzedał firmę i zajął się… rozdawaniem pieniędzy. Czyżby miał wyrzuty sumienia? Chociaż do sukcesu doszedł głównie własną pracą i zdolnościami, nie wahał się bezwzględnie wyzyskiwać swoich robotników…

Kapelusz z martwym ptakiem z lat 90. XIX wieku. (fot. domena publiczna)

ciekawostka | 07.01.2018 | Autor:

Makabryczna moda z XIX wieku. Co roku zabijano setki tysięcy tych ptaków, by zadowolić kobiety pragnące stylowo się ubrać

Kobiety nosiły kapelusze nawet nie z piórami, ale całymi okazami ptaków. Makabryczna moda kazała uśmiercać setki tysięcy osobników. Dzisiaj cały gatunek zagrożony jest wyginięciem.

Dziewiętnastowieczna aktorka musiała starannie nakładać grubą warstwę makijażu (fot. domena publiczna).

artykuł | 22.12.2017 | Autor:

Najbardziej zabójcze kosmetyki w dziejach

Ołów, arszenik, rtęć… To nie lista trucizn, a substancje, po które sięgały dawne piękności. Traciły nie tylko pieniądze, czas i wygodę, ale zdrowie, a nawet życie. Co jeszcze były gotowe znieść w pogoni za urodą i wieczną młodością?

Aleksandra Duńska (fot. domena publiczna).

historia obrazkowa | 18.12.2017 | Autor:

10 najpiękniejszych kobiet w historii

Piękno jest rzeczą ulotną i niewiele trzeba by zniknęło. W historii istniały jednak niezwykłe kobiety, które swą urodą i wdziękiem tak oczarowywały współczesnych, że ich legenda przetrwała nietknięta zębem czasu. Przedstawiamy najpiękniejsze kobiety w dziejach.

Ludzie są najbardziej bezlitosnymi mordercami w przyrodzie. (fot. domena publiczna)

artykuł | 15.12.2017 | Autor:

Człowiek jest największym szkodnikiem w historii. Zobacz gatunki, które zniknęły przez niego

Jak pokazują badania to człowiek, a nie zmiany klimatu czy kataklizmy, jest odpowiedzialny za wytępienie setek gatunków zwierząt. Naukowcy twierdzą, że 177 gatunków ssaków ważących ponad 10 kilogramów, które wyginęły od 1000 do 132 000 lat temu wyniszczyli właśnie...

Józef Piłsudski po aresztowaniu przez Ochranę w 1900 roku.

ciekawostka | 05.12.2017 | Autor:

Józef Piłsudski zamierzał popełnić samobójstwo. Wiemy co dokładnie zaplanował

Przygotował narzędzie, wybrał miejsce, a nawet ułożył plan B – na wypadek gdyby nie udało mu się zabić już za pierwszym razem. Dlaczego Józef Piłsudski chciał popełnić samobójstwo? Jak planował odebrać sobie życie?

artykuł | 03.12.2017 | Autor:

W Krakowie nadal go kochają. Czy ten habsburski cesarz rzeczywiście zrobił dla Polaków coś dobrego?

Do dzisiaj wspomina się go z sentymentem. W porównaniu z innymi władcami państw zaborczych może rzeczywiście wypada lepiej. Ale czy naprawdę zasłużył na aż tak dobrą opinię? Może po prostu panował tak długo, że polscy poddani pokochali go…...

Adolf Hitler gestykulujący podczas swojej mowy w 1927 roku.

artykuł | 01.12.2017 | Autor:

Dlaczego zapałał do Żydów morderczą nienawiścią? Próbujemy wyjaśnić, co wykrzywiło psychikę zbrodniczego dyktatora

Wiemy na pewno, że nie wyssał antysemityzmu z mlekiem matki. Czy znienawidził Żydów, bo nie przyjęto go do Akademii Sztuk Pięknych? Czy uległ szczującym za Żydów kolegom ze szkolnej ławki? A może zaślepiły go perory politycznych mentorów? Kiedy...

Rasa idealna. Nawet jeśli to marzenie każdej narodowości, w historii świata znalazły się dwa kraje, które chciały to szaleństwo urzeczywistnić. Jeszcze przed Niemcami, próbę stworzenia wyżej jednostki podjęła bolszewicka Rosja. Na ilustracji fragment sowieckiego plakatu propagandowego.

artykuł | 17.11.2017 | Autor:

Nie tylko Hitler chciał stworzyć rasę idealną. Cała prawda o rosyjskiej eugenice

Übermensch, czyli „nadczłowiek” to słowo, które kojarzy się z nazistowskimi Niemcami. Nową, lepszą i wybitną jednostkę, przewyższającą „zwyczajnych ludzi”, planował stworzyć jednak nie tylko Hitler. Szaleńcze pragnienie bycia rasą idealną opanowało również Rosjan.

"Odwrót Napoleona spod Moskwy" obraz Adolpha Northena.

artykuł | 14.11.2017 | Autor:

Byli tak głodni, że zjadali się nawzajem. Horror odwrotu Wielkiej Armii Napoleona [18+]

Żuli surowe końskie mięso i skórę własnych butów. Nierzadko z głodu zjadali się nawzajem. Jeśli schwytali ich Kozacy albo miejscowi chłopi, kończyli żywot nabici na pal, ugotowani we wrzątku, poćwiartowani lub zakopani żywcem w lesie. Taki był los...

artykuł | 03.11.2017 | Autor:

Najbardziej krwawa bitwa od czasu wynalezienia prochu

Nieprzerwana nawała ogniowa, masy kawalerii i stłoczonych żołnierzy, maszerujących pod salwami wroga. Niemal osiemdziesiąt tysięcy zmasakrowanych żołnierzy. I dowódca ignorujący wszelkie apele o nadesłanie pomocy. Słowem: bitwa, po której historia wojen już nigdy nie była taka sama.

Chociaż ze względu na swój wzrost Napoleon zyskał przydomek "Małego Kaprala" w rzeczywistości kapralem był wielkim. Na tyle, że obawiając się jego potęgi, w Anglii zawiązano spisek mający obalić francuskiego Cesarza. Na ilustracji obraz pędzla Jeana Augusta Dominiqua Ingresa.

artykuł | 25.10.2017 | Autor:

Czy Napoleon miał sobowtóra? Na pewno próbowano go zastąpić człowiekiem łudząco do niego podobnym

Jest rok 1806. Grupa komandosów przybywa na tereny okupowanej Wielkopolski, by dokonać jednej z najbardziej brawurowych operacji w dziejach: uprowadzić Napoleona Bonaparte i w jego miejsce podstawić sobowtóra.

Nikola Tesla na serbskim banknocie 100-dinarowym.

artykuł | 17.10.2017 | Autor:

Sześć największych odkryć i wynalazków Nikoli Tesli. Czy znałeś je wszystkie?

Żył na przełomie XIX i XX wieku, gdy rodziła się nowoczesność. Uosabiał postęp, a wiele z jego genialnych pomysłów stanowi podstawę nieodzownych dzisiaj technologii. Był – jak wprost o nim mówiono – „władcą piorunów”. Ale przecież nie tylko!

Thomas Alva Edison w 1911 roku. (fot. domena publiczna)

artykuł | 09.10.2017 | Autor:

Do dzisiaj mówi się o nim, że to największy wynalazca w dziejach i prawdziwy geniusz. W rzeczywistości był bezczelnym oszustem i złodziejem

Kłamał, kradł, szantażował i zastraszał. Prawdziwych odkrywców niszczył i opluwał. A sam stał się bożyszczem prasy i ikoną całej epoki. Czy ty też wierzysz w opowiadane o nim bajki?

Amelia Dyer. Do dzisiaj nie wiadomo ile miała ofiar na sumieniu.

artykuł | 06.10.2017 | Autor:

Ilu seryjnych morderców grasowało w wiktoriańskiej Anglii?

Kamienicznik mordujący własnych lokatorów. Gang bezdusznych zabójców, odurzających ofiary przy użyciu opium, krępujących je i wrzucających do miejskich studni. Oraz kobieta, która przez dwie dekady zabiła nawet… czterysta osób. Czy ktokolwiek z nich był seryjnym mordercą?

Anna Henryka Pustowójtówna. Ubrana w męski strój i uzbrojona walczyła ramię w ramię z mężczyznami w czasie powstania styczniowego.

artykuł | 04.10.2017 | Autor:

Cztery niezwykłe Polki, których wstyd nie znać

Walczyły o Polskę równo, ramię w ramię z mężczyznami. Zdobywały najwyższe szczyty i ustanawiały światowe rekordy. Udowadniały, że do wykonywania najtrudniejszych zawodów wcale nie potrzeba testosteronu. A dla wielkiej sprawy gotowe były nawet oddać życie.