mediewista, profesor w Instytucie Archeologii UKSW oraz w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN. Jego badania nad wczesnymi dziejami Polski, Europy Środkowej, Skandynawii i wysp północnego Atlantyku wniosły znaczący wkład w wiedzę o początkach państw terytorialnych, rozszerzaniu się chrześcijaństwa i procesach urbanizacyjnych. Zajmuje się też teorią badań archeologicznych, historią archeologii i metodyką badań wykopaliskowych. Jego działalność badawcza, popularnonaukowa i publicystyczna jest udokumentowana w ponad 600 publikacjach. Jest autorem 22 książek, z których kilka otrzymało prestiżowe nagrody, między innymi Nagrodę KLIO. W Korzeniach Polski oferuje autorską wizję początków państwa piastowskiego – krytyczną w stosunku do ujęć tradycyjnych. Książka otrzymała wyróżnienie Konkursie na Najlepszą Książkę Popularnonaukową o Nagrodę Prezydenta Miasta Poznania oraz Wyróżnienie Rektora Uniwersytetu Warszawskiego dla publikacji akademickiej w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych. W 2025 roku został uhonorowany Nagrodą Prezesa Rady Ministrów za całokształt osiągnięć naukowych.