Wacław Grzybowski. Dyplomata, który nie uległ Sowietom

Tekst jest fragmentem książki „Bożek na kurhanie” Wiktora Suworowa, wydanej nakładem Domu Wydawniczego REBIS w 2026 roku.

23 sierpnia towarzysz Mołotow, szef radzieckiego rzą­du i jednocześnie ludowy komisarz spraw zagranicznych, oraz Joachim von Ribbentrop, minister spraw zagranicz­nych Niemiec, w obecności towarzysza Stalina umówili się, że wspólnie zniszczą Polskę i podzielą ją na dwie części.

I oto 17 września przed świtem oddziały Armii Czerwo­nej ściągają siatki maskujące z dział i grzeją silniki, żeby ruszyć przez granicę.

A w Moskwie o godzinie trzeciej nad ranem, dwie godziny przed najazdem, towarzysz Władimir Pietrowicz Potiomkin, zastępca ludowego komisarza spraw zagranicznych, czyli za­stępca Mołotowa, przyjął polskiego ambasadora.

Jako szef rządu i zwierzchnik wszystkich dyplomatów Związku Radzieckiego to towarzysz Mołotow powinien  poinformować o zerwaniu stosunków dyplomatycznych i rozpoczęciu wojny z Polską.

Jednak towarzysz Mołotow wolał, żeby zrobił to za niego zastępca. Niby to Polska nie jest warta tego, żeby rozma­wiał z nią tak poważny człowiek jak towarzysz Mołotow.

fot.Mikhail Mikhaylovich Kalashnikov – https://mtdata.ru/u25/photo72FB/20634308905-0/original.jpg /Domena publiczna

23 sierpnia 1939 roku w Moskwie. Od lewej stoją: szef działu prawnego niemieckiego MSZ Friedrich Gauss, niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop, Józef Stalin oraz ludowy komisarz (minister) spraw zagranicznych ZSRR Wiaczesław Mołotow

Polski ambasador oprócz francuskiego i niemieckiego biegle posługiwał się jeszcze co najmniej dwoma językami: ukraińskim i rosyjskim. Ponieważ swego czasu z dobrymi ocenami ukończył uniwersytety we Lwowie i w Kijowie.

Zastępca Mołotowa, towarzysz Potiomkin, odczytał do­kument podpisany przez przełożonego.

Oto główne przesłanie tego dokumentu:

Polska stała się dogodnym miejscem do różnego rodzaju przy­padkowych i niespodziewanych działań, które mogą stanowić zagrożenie dla ZSRR. […]

Władze radzieckie nie mogą dłużej pozostawać obojętne wobec takiego stanu rzeczy. […]

W związku z powyższym radziecki rząd polecił Naczelnemu Dowództwu Armii Czerwonej wydać rozkaz przekroczenia grani­cy i objęcia ochroną znajdującej się tam ludności i jej mienia. […]

Jednocześnie rząd radziecki zamierza podjąć wszelkie środki w celu ochronienia ludności polskiej przed wojną, na którą lekkomyślnie naraziły ją władze, i umożliwić jej poko­jową egzystencję.

Przywódcą Związku Radzieckiego był towarzysz Stalin. Mołotow niezmiennie zajmował drugie miejsce w hie­rarchii władzy. Stalin i Mołotow byli kolegami w bandyckim fachu.

Podział ról między dwoma najważniejszymi przywódca­mi Imperium Zła był dokładnie taki sam jak w przypadku pary śledczych NKWD.

fot.Mathiasrex, Maciej Szczepańczyk, based on layers of User:Poznaniak – Praca własna / CC BY-SA 4.0

Strefy interesów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i III Rzeszy na terytorium II Rzeczypospolitej zgodnie z ustaleniami radziecko-niemieckiego układu o przyjaźni i granicy z 28 września 1939 roku

Młodszy śledczy to okrutny sadysta. Jego metody – znę­canie się, tortury, chłostanie batogami i piłowanie zębów pilnikiem. A starszy stopniem jest miłym człowiekiem o mądrych, nieco zmęczonych oczach.

Młodszy kat kończy pracę przed świtem i wychodzi, że­by dać odpocząć zakrwawionym łapskom. I nagle w celi, gdzie na betonowej posadzce jęczy z bólu zmęczony więzień, pojawia się starszy śledczy, troskliwy i sprawiedliwy.

Dziwi się, kiedy słyszy, że pod jego nieobecność ktoś śmiał złamać zasady socjalistycznej praworządności.

Dokładnie tak działali towarzysze Stalin i Mołotow. Mołotow odgrywał rolę młodszego kata, a towarzysz Stalin był spokojnym, miłym i mądrym przywódcą, genial­nym i wielkim wodzem.

Wszystkie okrucieństwa to dzieło Mołotowa. Wszystkie zwycięstwa to zasługa i kierownictwo Sta­lina.

Wszystko, co Mołotow robił, mówił i pisał, co komunikował całemu światu, było wcześniej omówione i uzgodnione ze Sta­linem. Każda myśl, słowo, litera zostały sprawdzone przez Stalina, przez niego podpowiedziane, podyktowane i za­twierdzone.

Dlatego wszystko, co zastępca Mołotowa, towarzysz Po­tiomkin, odczytał nadzwyczajnemu i pełnomocnemu amba­sadorowi, było niczym innym jak szyderstwem skierowa­nym do obywateli i rządu Polski przez samego Stalina.

Treść dokumentu była obraźliwa nie tylko dla każde­go Polaka, ale dla każdego normalnego i rozsądnego czło­wieka.

Przesłanie: „nierozważni przywódcy” Polski ponoszą wi­nę za wybuch tej krwawej masakry. To oni wciągnęli swo­ich obywateli w wojnę.

A rząd Związku Radzieckiego po prostu wydał Armii Czerwonej rozkaz przeprowadzenia „kampanii wyzwo­leńczej”.

Cel Armii Czerwonej (jeśli wierzyć towarzyszom Stali­nowi i Mołotowowi) jest szczytny: dać narodowi polskiemu możliwość znalezienia pokoju i szczęścia.

Polacy, czego dowodzi tysiącletnia historia ich kraju, są odważnym, mądrym, dumnym i miłującym wolność narodem.

W tym czasie państwo polskie reprezentował w Moskwie ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Wacław Grzybowski. To jego towarzysz Potiomkin wezwał na Kreml.

Ambasador Grzybowski miał przekazać polskiemu rządo­wi drwiącą wiadomość, pochodzącą rzekomo od Mołotowa, a w rzeczywistości od Stalina.

Plan Stalina polegał nie tylko na wbiciu Polsce noża w plecy w chwili, gdy wykrwawiające się wojsko polskie bohatersko zatrzymywało marsz Hitlera na wschód, ale też na upokorzeniu polskiego rządu i obywateli poprzez oskar­żenie ich, że są jedynymi winnymi wybuchu wojny.

Jednak obaj towarzysze się przeliczyli.

Ambasador uważnie wysłuchał treści odczytanego przez Potiomkina tekstu i kategorycznie nie tylko odmówił jego przyjęcia, ale nawet nie zgodził się dotknąć ręką kartki, na której wydrukowany był ten obrzydliwy, szyderczy i obraź­liwy tekst.

Takie zachowanie stanowczego ambasadora oburzyło to­warzysza Potiomkina.

fot.Agence de presse Meurisse – This file comes from Gallica Digital Library and is available under the digital ID btv1b90463573

Władimir Potiomkin

Ani towarzysz Stalin, ani towarzysz Mołotow nie byli obecni na tym spotkaniu, ale znali wszystkie jego szczegóły.

Zarówno Stalin, jak i Mołotow oraz wszyscy pozostali towarzysze, zjednoczeni w jeden niezniszczalny monolit absolutnej władzy, głęboko wierzyli, że w tamtym momen­cie, 17 września 1939 roku, Polska została zniszczona raz na zawsze, że Polska nigdy się nie odrodzi, że kraj o nazwie Polska nigdy więcej nie znajdzie się na mapie Europy i świata.

A zatem zarówno pan Grzybowski, jak i wszyscy jego współpracownicy są dyplomatami nieistniejącego państwa, a ponieważ odmawiają podporządkowania się woli towarzy­sza Stalina, immunitet dyplomatyczny pana Grzybowskie­go i jego współpracowników od tej chwili nie obowiązuje.

A skoro tak, to całemu personelowi ambasady zakaza­no opuszczenia Związku Radzieckiego. Polscy dyplomaci nie zostali jeszcze aresztowani i nadal mogą spacerować po mo­skiewskich bulwarach.

Ale nie pozwolono im wyrwać się spod władzy Stalina. Polskich urzędników czekał smutny los.

Niespodziewanie w obronie polskich dyplomatów stanął ambasador Rzeszy w Związku Radzieckim Friedrich-Wer­ner Graf von der Schulenburg.Był nie tylko ambasadorem Niemiec, ale także dzie­kanem korpusu dyplomatycznego, czyli najstarszym pod względem akredytacji przedstawicielem dyplomatycznym w Moskwie. Dlatego ambasador niemiecki reprezentował nie tylko interesy Niemiec, ale także interesy wszystkich zagranicz­nych dyplomatów w Związku Radzieckim.

Stanowisko Schulenburga: tak, państwo polskie jest rozdarte i zniszczone. Nikt jednak nie uchylił immunitetu dyplomatycznego oficjalnym przedstawicielom Polski.

Schulenburg doprowadził do swobodnego wyjazdu pol­skich dyplomatów ze Związku Radzieckiego.

Protest niemieckiego ambasadora w pełni poparł amba­sador faszystowskich Włoch, Augusto Rosso, który przypo­mniał radzieckim towarzyszom jedno z postanowień kon­gresu wiedeńskiego z 1815 roku: osoby, którym nadano stopnie dyplomatyczne, zachowują je dożywotnio.

Towarzysz Mołotow (i towarzysz Stalin za jego plecami) nie protestował. Ponieważ cenili sojusz zarówno z Hitle­rem, jak i Mussolinim. Polscy dyplomaci, z ambasadorem Wacławem Grzybow­skim na czele, mogli bez przeszkód wyjechać do Francji.

fot.Autor nienznany, domena publiczna

Wacław Grzybowski (1887-1959)

W 1944 roku okupację nazistowską w Polsce zastąpiła okupacja stalinowska.

Ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Wacław Grzy­bowski kategorycznie odmówił powrotu do okupowanej Polski.

Dumny obrońca honoru tej Polski, której żaden zdobyw­ca przez tysiąc lat nie zdołał zmienić w posłuszną niewolnicę, oświadczył, że przyjedzie do Warszawy dokładnie w dniu, w którym ostatni sowiecki nieproszony wyzwoliciel opuści jego ojczyznę.

Nie doczekał tego dnia.

Ambasador nadzwyczajny i pełnomocny wolnej Polski Wacław Grzybowski zmarł w Paryżu 30 września 1959 ro­ku w wieku 72 lat.

A trzydzieści lat później Polska, której interesów dziel­nie bronił nieustraszony dyplomata, odzyskała wolność.

Teraz już na zawsze.

I bardzo szybko stała się zamożnym krajem o najwyż­szym wskaźniku rozwoju w Europie.

Przepraszam bardzo, a gdzie się podział wielki, potężny i niezwyciężony Związek Radziecki?

Nie ma go.

Zgnił, rozpadł się i rozsypał.

Towarzyszu Stalin, towarzyszu Mołotow i wszyscy inni towarzysze, obyście płonęli w piekle na wieki wieków.