Ciekawostki Historyczne

Inspiracją dla utopijnej wizji niezwykłej krainy, którą jako pierwszy opisał Platon, miało być greckie polis Helike. To tylko jedna z teorii na temat Atlantydy, ale niezwykle popularna w środowisku naukowym. Czy faktycznie mamy przed sobą rozwiązanie zagadki zatopionej cywilizacji?

Zdaniem wielu naukowców pierwowzorem Atlantydy, o której najwcześniejsze wzmianki pojawiły się w IV wieku p.n.e. w platońskich dialogach Timajos i Kritias, było polis Helike. Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike.

Miasto to znajdowało się na południowym wybrzeżu Zatoki Korynckiej, ok. 150 kilometrów na zachód od Aten. W IV wieku p.n.e. Helike obfitowało w bogactwa i stało na czele dwunastu polis pierwszego Związku Achajskiego. Podlegała mu m.in. zamorska kolonia Priene na wybrzeżu Azji Mniejszej czy Sybaris w południowej Italii.

Klątwa Posejdona

Helike znajdowało się w rejonie, który do tej pory pozostaje jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie w Europie. Od ponad czterech tysięcy lat dochodziło na tym obszarze do wstrząsów. Nie powinien zatem dziwić fakt, iż to właśnie Posejdona obrano na główne bóstwo tego polis. Jego sanktuarium w Helike było równie popularne co wyrocznia delficką znajdującą się po drugiej stronie Zatoki Korynckiej.

Wszystko uległo zmianie pewnej zimowej nocy w 373 roku p.n.e. Jeszcze pięć dni przed katastrofą mieszkańcy Helike obserwowali ze zdumieniem, jak myszy, węże i inne stworzonka podążają w pośpiechu z wybrzeża na wyżej położone tereny. Piątej nocy na niebie rozbłysły „ogromne słupy ognia” poprzedzające trzęsienie ziemi i nadejście mierzącej dziesięć metrów fali tsunami.

Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike.fot.Mattia Preti/domena publiczna

Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike.

Woda pochłonęła polis, jego najbliższe otoczenie oraz dziesięć spartańskich okrętów, które były zacumowane w porcie. Po wszystkim widoczne były tylko wierzchołki drzew, które ostały się z gaju przy świątyni Posejdona. Zniszczeniu uległo również sąsiednie polis Boura i świątynia Apollina w Delfach. Katastrofę tą przypisywano samemu władcy mórz.

Z przekazu Eratostenesa dowiadujemy się o posągu Posejdona zatopionym w poros (początkowo naukowcy interpretowali to słowo jako wody Zatoki Korynckiej). Na temat widocznych jeszcze pod wodą ruin Helike pisali m.in. Pauzaniasz i Owidiusz.

Czytaj też: Siedem cudów starożytnego świata

Projekt Helike

W roku 1861 archeolodzy natrafili na brązową monetę z wizerunkiem głowy Posejdona pochodzącą z Helike. Niestety nie udało im się nic więcej wydobyć. W tym samym roku 13 kilometrów wybrzeża znalazło się pod wodą, na głębokości ok. 2 metrów, wskutek katastrofy naturalnej. Przez lata bez skutku szukano ruin Helike w wodach Zatoki Korynckiej.

Dopiero odkrycia w ramach projektu Helike pod kierunkiem Dory Katsonopoulou miały przynieść oczekiwane rezultaty. Projekt zainicjowano w 1988 roku. Podczas jego realizacji w czerwcu 1995 roku doszło do trzęsienia ziemi o sile 6,2 stopnia w skali Richtera. W sąsiednim Aigio śmierć poniosło dziesięć osób, w Eliki – szesnaście.

Steven Soter z amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej, zgromadziwszy relacje na temat różnych zjawisk, które miały miejsce przed tą katastrofą naturalną, stwierdził, że odzwierciedlają one opowieści starożytnych o wydarzeniach sprzed tragedii, jaka spadła na Helike – m.in. było słychać jakby gwałtowny wiatr, chociaż nie był wyczuwalny ruch powietrza, na niebie pojawiły się „kule ognia” (światła trzęsienia ziemi) i były słyszalne odgłosy podziemnych wybuchów.

W 2001 roku dokonano odkrycia ruin z okresu klasycznego, ciągnących się prawie kilometr w głąb lądu (w tym natknięto się na jeden z murów miasta załamany w stronę morza). Ruiny zostały zidentyfikowane jako pozostałości Helikefot.Drekis/CC BY-SA 3.0

W 2001 roku dokonano odkrycia ruin z okresu klasycznego, ciągnących się prawie kilometr w głąb lądu (w tym natknięto się na jeden z murów miasta załamany w stronę morza). Ruiny zostały zidentyfikowane jako pozostałości Helike

W 2001 roku dokonano odkrycia ruin z okresu klasycznego, ciągnących się prawie kilometr w głąb lądu (w tym natknięto się na jeden z murów miasta załamany w stronę morza). Ruiny zostały zidentyfikowane jako pozostałości Helike, które uległo zniszczeniu w 373 roku p.n.e. Odnaleziono również m.in. fragmenty ceramiki, terakotowe bożki oraz srebrną monetę z wizerunkiem Apollina w wieńcu laurowym, którą wybijano w Sikjonie. Ponadto natrafiono na przedmioty z lat 2600–2300 p.n.e. Ustalono także, iż pierwsza powstała osada na badanym terenie została pochłonięta przez morze wskutek katastrofy naturalnej ok. 2000 roku p.n.e.

Helike zostało włączone przez Światowy Fundusz Zabytków na listę 100 najbardziej zagrożonych miejsc m.in. ze względu na niebezpieczeństwo, jakie niosą ze sobą kolejne potencjalne trzęsienia ziemi.

Bibliografia:

  1. Haughton B., Ukryta historia. Zaginione cywilizacje, wiedza tajemna i starożytne zagadki [ tł. Bandel P. ], Dom Wydawniczy REBIS Poznań 2013.
  2. Słownik pisarzy antycznych [pod red. Świderkówny A.], Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa 2001.
  3. Cotterell A., Słownik mitów świata, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1993.
  4. Jurewicz O., Winniczuk L., Starożytni Grecy i Rzymianie w życiu prywatnym i państwowym, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968.
  5. Kumaniecki K., Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1964.
  6. Kubiak Z., Piękno i gorycz Europy. Dzieje Greków i Rzymian, Świat Książki, Warszawa 2003.

KOMENTARZE (1)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Alchemik

Zgrabnie napisany artykuł o Helike, ale gdzie związek z Atlantydą? Jakieś powiązanie z Słów Platona z tym miastem? Skoro inni ówcześni opisywali ruiny ww. miasta nie sądzę aby Platon, aż tak się pomylił w umiejscowieniu jego położenia.

Zobacz również

Druga wojna światowa

Trójkąt Bermudzki – narodziny legendy

Znikające statki i samoloty, niewyjaśnione śmiertelne incydenty. Czy naukowcom udało się w końcu wyjaśnić fenomen Trójkąta Bermudzkiego?

10 stycznia 2022 | Autorzy: Marcin Moneta

Starożytność

Circus Maximus. Największa arena rozrywki w...

W Rzymie, pomiędzy wzgórzami Palatynu i Awentynu, możemy zobaczyć pozostałość jednej z większych atrakcji starożytnego imperium  – Circus Maximus.

5 grudnia 2021 | Autorzy: Tomek Sowa

Starożytność

Najgroźniejsze erupcje wulkanów w historii

Każdy słyszał o Pompejach zniszczonych przez Wezuwiusza. Jednak wulkany mają na sumieniu znacznie więcej ofiar. Oto największe erupcje w dziejach.

13 października 2021 | Autorzy: Joanna Wycisło

Starożytność

Nie było ulic, a zmarłych chowano...

To jedna z najstarszych protomiejskich siedzib ludzkich, która do dziś zaskakuje wielkością, a przede wszystkim formą. Zapraszamy na wyprawę do Çatalhöyük – starożytnego miasta dachów...

7 sierpnia 2021 | Autorzy: Marcin Moneta

Starożytność

Starożytna utopia. Tamtejsi ludzie nie znali...

Ponad 5 tysięcy lat temu w dolinie Indusu wyrastały niezwykłe miasta. Ludzie, którzy je tworzyli, wytyczali równe ulice. Domy miały dostęp do kanalizacji i świeżej...

21 czerwca 2021 | Autorzy: Marcin Moneta

Starożytność

Kim byli starożytni Wenedowie, którzy żyli...

Mieszkali nad Wisłą i Odrą już w początkach naszej ery. Wspominali o nich rzymscy pisarze z I i II wieku – Pliniusz Starszy, Tacyt, Ptolemeusz...

7 kwietnia 2021 | Autorzy: Marcin Moneta

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.