Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Jak 100 lat temu Polacy obchodzili Święto Niepodległości?

fot.Narodowe Archiwum Cyfrowe Pierwszy raz Święto Niepodległości uroczyście obchodzono 14 listopada 1920 roku.

Dziś 11 listopada – dzień zakończenia I wojny światowej i symboliczna data utworzenia wolnej II RP – jest świętowany z wielką pompą. Ale nie zawsze tak było. Oficjalnie ta data stała się świętem dopiero w 1937 roku. Jak zatem wcześniej obchodzono rocznice odzyskania przez Polskę niepodległości?

Fajerwerki, wojskowe defilady, marsze ludności cywilnej i powiewające na ulicach biało-czerwone flagi? Myli się ten, kto uważa, że taki sposób świętowania Dnia Niepodległości ma cokolwiek wspólnego z tradycją.

Obchody pierwszych rocznic utworzenia wolnej Polski nie były szczególnie huczne – ani nawet nie odbywały się 11 listopada. Zresztą samemu Piłsudskiemu niezbyt na tym zależało. Jak w takim razie wyglądały uroczystości z tej okazji w okresie międzywojennym?

Poczekajmy do niedzieli…

Przede wszystkim przez niemal dwie dekady od tej symbolicznej daty nie uważano jej za szczególnie istotną. W każdym razie nie na tyle, by uczynić ją dniem wolnym od pracy. Z tego powodu wszelkie obchody organizowano zazwyczaj w pierwszą niedzielę po 11 listopada (no chyba, że akurat święto wypadało w niedzielę, jak w 1923 roku).

Inna rzecz, że w pierwszych latach owe uroczystości miały charakter wojskowy. Przyjęło się tak po wydarzeniach z 1920 roku, gdy Piłsudskiego – przy okazji drugiej rocznicy uzyskania niepodległości – uhonorowano buławą marszałkowską (najbliższym niedzielnym terminem był 14 listopada). Towarzyszyły temu salwy armatnie i defilada wojskowa, można więc uznać, że była to pierwsza huczna impreza tego typu.

fot.Narodowe Archiwum Cyfrowe Obchody Święta Niepodległości 11 listopada 1926

Dlaczego nie w pierwszą rocznicę? Historyk Andrzej Stawarz tłumaczy: „W 1919 roku nie było sprzyjającej sytuacji, by uczcić rocznicę odzyskania niepodległości, ponieważ trwały jeszcze wojny o granice Rzeczypospolitej”.

Nieco bardziej „uroczysty” charakter 11 listopada zyskał po zamachu majowym. Sanacja doskonale rozumiała propagandowy potencjał tej daty. Odtąd więc starano się nadać obchodom charakter święta państwowego. Najpierw w 1926 roku Piłsudski ustanowił ten dzień wolnym od pracy (dla urzędników). W okólniku nawoływał:

Data powyższa winna pozostać w stałej pamięci społeczeństwa i utrwalić się w umysłach młodego pokolenia, które w zaraniu swego życia powinno odczuwać doniosłość i uroczystość tego pamiętnego dnia.

Cztery lata później w ślady Marszałka poszło Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, które zwolniło tego dnia uczniów od nauki, ponieważ 11 listopada „powinien być wykorzystywany do celów wychowawczego oddziaływania na młodzież w duchu obywatelsko-państwowym na tle wydarzeń dziejowych z tym dniem związanych”.

Czy wiesz, że ...

...szpiegowskie gadżety mogły przybierać najbardziej niezwykłe formy? Posługujący się kodem Morse’a radionadajnik, który  informował żołnierzy U.S. Army o ruchach Wietkongu, miał kształt... psiej kupy!

...w czasie I wojny światowej rosyjska prasa prowadziła zorganizowaną kampanię przeciw Rasputinowi? Niemal wszędzie rozprowadzano karykatury jego penisa z prześmiewczym podpisem "ster Rosji".

...polski przedwojenny agent Jerzy Sosnowski zdołał zinwigilować Abwehrę? Przedstawiając się jako baron Georg von Nalecz-Sosnowski, zamożny właściciel ziemski, wkupił się w łaski berlińskiej śmietanki towarzyskiej. Udało mu się zdobyć nawet plany ataku na Polskę.

...największy zjazd monarchów przed I wojną światową odbył się z okazji pogrzebu króla Wielkiej Brytanii Edwarda VII? Zgromadzeni władcy dalecy byli jednak od żałobnego nastroju.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.