Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Jak bardzo pazerny był Stefan Czarniecki?

Patriotyzmowi Stefana Czarnieckiego mogła dorównać tylko jego pazerność.

fot.Henryk Pillati/domena publiczna Patriotyzmowi Stefana Czarnieckiego mogła dorównać tylko jego pazerność.

Niewątpliwie Stefan Czarniecki kochał ojczyznę – za swe zasługi został nawet uwieczniony w polskim hymnie. Równie mocno kochał jednak… pieniądze, a wojnę traktował jako główne źródło dochodów. Ile udało mu się w ten sposób zarobić?

Swoją postawą w czasie szwedzkiego potopu Czarniecki zepchnął w cień hetmanów koronnych: wielkiego Stanisława „Rewerę” Potockiego i polnego Stanisława Lanckorońskiego. Raz za razem osiągał sukcesy, a żołnierze widzieli w nim prawdziwego wodza.

Gdy na początku 1657 roku Lanckoroński zmarł, dzielny regimentarz zdawał się naturalnym kandydatem do buławy. Jednak król Jan Kazimierz pod wpływem większości senatorów przekazał ją Jerzemu Sebastianowi Lubomirskiemu.

W imię Rzeczpospolitej i… pieniędzy

„Jam nie z soli ani roli, ale z tego, co mnie boli wyrosłem” – skomentował zawiedziony bohater, czyniąc aluzję do rozległych włości Potockiego i kopalni soli, na których zbudowali swą pozycję Lubomirscy.

Źródłem bogactwa Stefana Czarnieckiego była służba wojskowa.

fot.F. Szewczyk/domena publiczna Źródłem bogactwa Stefana Czarnieckiego była służba wojskowa.

Dla Czarnieckiego jedynym źródłem bogactwa była służba wojskowa – wraz ze wszystkimi swoimi „dobrodziejstwami”, takimi jak rany, chłód, głód i niewygoda, niejako wliczonymi w żołnierską dolę. Mimo to potrafił się dorobić.

Bił się odważnie nie tylko dla Rzeczpospolitej, ale i dla pieniędzy. Spośród wielkich polskich wodzów wyróżniała go bowiem jeszcze jedna cecha – chciwość. Już wiosną 1653 roku wziął 10 tysięcy „albo złotych, albo dukatów” od pewnego „znacznego buntownika” za odstąpienie od oblężenia jednego z ukraińskich miasteczek. Przypuszcza się, że chodziło o Monasterzyska, gdzie został ciężko ranny, a owym „buntownikiem” miał być słynny kozacki pułkownik Bohun.

W grudniu 1653 roku szlachta chełmińska domagała się ukarania Czarnieckiego i przekazania zdobytych pieniędzy na żołd dla wojska. Jednak, podobnie jak sumami otrzymanymi za wziętych w 1660 roku do niewoli moskiewskich jeńców, dowódca nie podzielił się zdobytym majątkiem z żołnierzami.

Dwa miliony za pokój

Kiedy w latach 1661–1663 nieopłacone oddziały Rzeczpospolitej zawiązywały konfederacje, Czarniecki stał się celem niewybrednych ataków. Piętnowano w nich pazerność słynnego wodza:

Czy wiesz, że ...

...podczas pobytu w Polsce słynny Giovanni Casanova najwięcej czasu spędzał w bibliotece biskupa kijowskiego? Przebywał tam prawie każdego poranka, przeglądając autentyczne dokumenty dotyczące intryg i tajemnych spisków mających na celu obalenie starego porządku w Polsce, którego biskup był jednym z głównych orędowników.

...procesy czarownic zakończone śmiercią skazanych na stosie na dużą skalę zaczęły się dopiero w okresie renesansu. W średniowieczu za paranie się czarną magią karano więzieniem, wygnaniem z miasta lub grzywną. 

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

Komentarze (2)

  1. Lisowczyk Odpowiedz

    razi używanie nazwy w odmianie przez przypadki: Rzeczpospolita – Rzeczypospolitej nie Rzeczpospolitej.
    poza tym … ech, co tu dużo gadać – niech autor czepi się innego wozu.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.