Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Amerykanie tuż po wojnie mieli Mengelego w swoich rękach. Dlaczego puścili go wolno?

Jak to możliwe, że Amerykanie mieli Josefa Mengelego w garści i go wypuścili?

fot.domena publiczna Jak to możliwe, że Amerykanie mieli Josefa Mengelego w garści i go wypuścili?

Kilka miesięcy po opuszczeniu Auschwitz uciekający na zachód Josef Mengele dołączył do zmotoryzowanego szpitala polowego. Jednostka ukryła się w strefie niczyjej, pomiędzy armiami aliantów. W końcu przechwycili ją Amerykanie… ale już niedługo Anioł Śmierci znowu znalazł się na wolności. Jak to możliwe?

W jakiś sposób Mengelemu, [który wcześniej wymienił swój mundur oficera SS na mundur Wehrmachtu] udało się uniknąć wykrycia przez sześć tygodni, podczas których jego szpital tkwił w lesie. 15 czerwca [1945 roku] na teren szpitala wkroczyły jednostki amerykańskie, biorąc do niewoli około 10 000 niemieckich żołnierzy. Nie było jednak wśród nich Mengelego, który razem ze swoim oddziałem spróbował ucieczki. W swojej autobiografii pisze:

Mieliśmy coraz mniej jedzenia; w dodatku szerzyły się plotki, że nasz teren mają zająć Rosjanie. Zdecydowaliśmy się więc działać. Korzystając z kilku dostępnych pojazdów i ekipy sanitariuszy, sformowaliśmy kolumnę, której po sprytnych manewrach udało się przedostać przez linie wojsk amerykańskich. Omijając blokady drogowe, dojechaliśmy w końcu do Bawarii.

Pod własnym nazwiskiem

Wolność Mengelego nie trwała jednak długo. W Bawarii było gęsto od posterunków amerykańskich i po kilku dniach jego oddział został ujęty:

Zostaliśmy zatrzymani w pobliżu pierwszego większego miasteczka, Weiden, po czym przewieziono nas do amerykańskiego obozu jenieckiego. I tak kończyła nam się już benzyna. Amerykanie przenieśli nas później do innego obozu, gdzie racje żywieniowe były jeszcze mniejsze, a nasza sytuacja – coraz bardziej beznadziejna.

W czerwcu 1945 roku Mengele trafił do obozu jenieckiego. Zdjęcie poglądowe.

fot.domena publiczna W czerwcu 1945 roku Mengele trafił do obozu jenieckiego. Zdjęcie poglądowe.

W pierwszym obozie amerykańskim Mengele ponownie spotkał Hansa Kahlera, aresztowanego tego samego dnia (…). Dr Kahler i dr Ulmann mają różne zdania co do nazwiska, pod jakim Mengele został zarejestrowany w obozie. Dr Ulmann twierdzi, że podał on Amerykanom swoje prawdziwe nazwisko. Dr Kahler uważa natomiast, że pierwotnie zarejestrował się jako „Memling”, później jednak, za namową Kahlera, który uważał korzystanie z pseudonimu za niehonorowe, zmienił zeznanie, wracając do prawdziwego nazwiska. Tak czy inaczej, na pewno wiadomo, że przez pewien czas Mengele znajdował się w rękach Amerykanów znających jego personalia.

Nikt z Amerykanów nie wiedział jednak, że Mengele był członkiem SS – informacja ta wystarczyłaby do poddania Mengelego dokładnemu przesłuchaniu i sprawdzenia, czy nie figuruje na liście nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Mengele ocalił życie tylko dzięki własnej próżności: w 1938 roku, wstępując do SS, odmówił wytatuowania sobie na piersi lub ramieniu swojej grupy krwi.

Udało mu się przekonać SS o zbędności tatuażu: mówił, że każdy kompetentny chirurg i tak przeprowadzi stosowne badania przed dokonaniem transfuzji. Według Irene prawdziwym powodem było jednak samouwielbienie Mengelego. Twierdziła, że jej mąż lubił czasem stawać przed wielkim lustrem, podziwiając przy tym gładkość swojej skóry, której nie chciał kalać tatuażem.

Brak tatuażu uniemożliwił Amerykanom wykrycie, że Mengele należał do SS. Amerykanie wymagali co prawda od każdego schwytanego żołnierza wypełnienia odpowiedniego kwestionariusza i okazania swojej książeczki żołdu, zawierającej informacje o jednostce, w której dany żołnierz odbywał służbę; Mengele jednak kłamał w kwestionariuszu i nie znaleziono przy nim żadnych dokumentów poświadczających związek z SS.

Powyższy tekst stanowi fragment książki Geralda Posnera i Johna Ware’a pod tytułem „Mengele. Polowanie na Anioła Śmierci z Auschwitz” (Znak Horyzont 2019). Kup z rabatem na empik.com.

fot.materiały prasowe Powyższy tekst stanowi fragment książki Geralda Posnera i Johna Ware’a „Mengele. Polowanie na Anioła Śmierci z Auschwitz” (Znak Horyzont 2019).

Listy zbrodniarzy

W owym czasie nie zdawał sobie nawet sprawy z tego, jakie miał szczęście. W kwietniu 1945, na dwa miesiące przed zaaresztowaniem go przez Amerykanów, Josef Mengele trafił na listę głównych nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Ci, którym udało się przeżyć jego okrutne eksperymenty, zaczęli zeznawać przed władzami polskimi, francuskimi, jugosłowiańskimi, brytyjskimi i czechosłowackimi. W maju „Dr Joseph Mengele, Lagerarzt, Oswiecim KL” figurował już na liście osób poszukiwanych przez Komisję Narodów Zjednoczonych do spraw Zbrodni Wojennych za „masowe morderstwa i inne zbrodnie”.

Jego nazwisko zostało wciągnięte do pierwszego centralnego rejestru zbrodniarzy wojennych [Central Registry of War Criminals and Security Suspects] (CROWCASS), rozprowadzanego przez Naczelne Dowództwo Sprzymierzonych w Paryżu do wszystkich obozów jenieckich. Gromadzenia obciążających go dowodów podjęło się też amerykańskie U.S. Judge Advocate General Office.

Czy wiesz, że ...

...aby zmusić władze PRL do rozpoczęcia słynnego procesu wymierzonego w przywódców opozycji, Jacek Kuroń rozpoczął głodówkę? Liderzy KSS "KOR" i NSZZ "Solidarność" byli więzieni przez ok. 2,5 roku do momentu rozprawy, która zakończyła się klęską rządzących.

...w Polsce za czasów komuny istniała najprawdziwsza szkoła szpiegów? W ośrodku w Starych Kiejkutach szkolono agentów, którzy byli piekielnie skuteczni. Dzięki temu polski peerelowski wywiad wyrósł na prawdziwą potęgę, plasując się tuż za służbami z USA i ZSRR.

... żona rządzącego Rwandą dyktatora Juvénala Habyarimana, choć próbowała wszystkim wmówić, że jest kurą domową, w rzeczywistości rządziła krajem. Była u steru władzy także wtedy, gdy rozpoczęło się ludobójstwo. Nie miała zamiru go powstrzymywać.

...oskarżenie o gwałt na dwóch czternastolatkach nie złamało kariery wielkiego gwiazdora hollywoodzkiego lat 40. Errola Flynna? Podczas procesu cytowano jego wypowiedzi w stylu „lubię starą whisky i młode kobiety”. Udało mu się wybronić przed więzieniem, ponieważ… podważył reputację nastolatek.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Lubimyczytać.pl sp. z o.o. i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.