Ciekawostki Historyczne

Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Jakie pierwsze wrażenie Piłsudski zrobił na swojej przyszłej żonie, Aleksandrze Szczerbińskiej?

Aleksandra Szczerbińska na fotografii z młodości

Aleksandra Szczerbińska na fotografii z młodości

Aleksandra Szczerbińska nie spodziewała się, że będzie „tą drugą”. Tym bardziej nie spodziewała się, że wpadnie w oko Piłsudskiemu. On w każdym razie w pierwszym momencie wcale jej nie zawrócił w głowie.

23-letnia Aleksandra Szczerbińska była postacią niemałego kalibru. Historia zapamięta ją tylko jako kochankę, a potem żonę „Komendanta”. Tymczasem już w tym młodym wieku uchodziła za kobietę niezależną, buntowniczą, pełną wprost szaleńczej brawury, a przede wszystkim – niezwykle ważną dla polskiego podziemia.

Skończyła szkołę handlową, ale zamiast zostać sekretarką czy buchalterką, zaangażowała się w działalność nielegalnej, niepodległościowej Bojówki zorganizowanej pod egidą Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1906 roku, po serii aresztowań i ucieczek bardziej doświadczonych działaczy, niespodziewanie (chyba nawet dla siebie samej!) awansowała na stanowisko szefowej partyjnych składów broni.

Podlegały jej nielegalne magazyny, w których przechowywano nie jakieś pojedyncze rewolwery, ale tysiące sztuk broni i materiałów wybuchowych, a do tego setki tysięcy sztuk amunicji. To właśnie w tej roli poznała Józefa Piłsudskiego – człowieka, który niedawno przejął kontrolę nad „Organizacją Bojową”, ale w całej partii cieszył się raczej dyskusyjnym poparciem.

Szef na inspekcji

Spotkali się, bo zwierzchnik – 38-latek zaniepokojony tym, że traci wpływy na rzecz przedstawicieli młodszego pokolenia – wiosną 1906 roku postanowił przeprowadzić dokładną inspekcję oddziałów Bojówki.

W maju wizytował warszawskie składy broni. I tym samym po raz pierwszy uścisnął dłoń ich kierowniczce.

Józef Piłsudski na fotografii policyjnej z 1900 roku

Olka podkreśliła po latach, że spotkanie miało charakter oficjalny, wręcz szorstki. Pozbawione było jakichkolwiek „momentów osobistych”. „Byliśmy dwojgiem ludzi pracujących dla tej samej sprawy, członkami jednej partii i nic poza tym” – wspominała. Rozmawiali „w wiosenne popołudnie, wśród kilku karabinów, między koszami z browningami, mauzerami i z amunicją”.

Olka była zaintrygowana gościem. Słyszała, że to człowiek, „którego Syberia złamać nie zdołała”. Zarazem jednak… była też chyba trochę rozczarowana. Liczyła, że zobaczy mężczyznę „wysokiego i mocno zbudowanego”. Piłsudski tymczasem miał posturę mało imponującą, całą twarz nieporządnie zarośniętą, a głowę wyraźnie mniejszą, niż można by oczekiwać.

Wydawał jej się dość stary, a lewa ręka drżała mu nerwowo. Wprawdzie „miał dużo wdzięku i elegancji w ruchach”, jednak na jego widok wcale nie poczuła, że kolana się pod nią uginają. Przez godzinę wspólnie liczyli rewolwery. Po czym się pożegnali.

Poznaj losy kobiet, które zdobyły dla Polski niepodległość, a dla siebie - wolność, prawa wyborcze i godność, której zawsze im odmawiano. Najnowsza książka Kamila Janickiego "Niepokorne damy. Kobiety, które wywalczyły niepodległą Polskę" już dostępna w sprzedaży!

Poznaj losy kobiet, które zdobyły dla Polski niepodległość, a dla siebie – wolność, prawa wyborcze i godność, której zawsze im odmawiano. Najnowsza książka Kamila Janickiego „Niepokorne damy. Kobiety, które wywalczyły niepodległą Polskę” już dostępna w sprzedaży!

Rozmowa w pociągu

Baczniejszą uwagę zaczęła na niego zwracać dopiero po tym, jak parę miesięcy później spotkali się raz jeszcze, w pociągu jadącym z Krakowa do Zakopanego. „W czasie podróży miałam możność zrewidowania swego wrażenia z pierwszego spotkania” – wspominała panna Szczerbińska.

Przy bliższym poznaniu przywódca Bojówki wydał jej się człowiekiem znacznie młodszym, niż wcześniej przypuszczała. „Doszłam do przekonania, że mógł mieć lat czterdzieści i tylko broda, wąsy i krzaczaste brwi nad głęboko osadzonymi oczyma nadawały mu wygląd człowieka o wiele starszego” – stwierdziła. – „Gdy śmiał się, co zdarzało się często, słychać było głos człowieka młodego”.

Pomimo różnicy wieku i stanowisk szybko znaleźli wspólny język. Aleksandra, pamiętająca szorstkiego służbistę, który rozliczał ją wśród koszów z rewolwerami, z zaskoczeniem odkryła, że jej zwierzchnik potrafi też być człowiekiem wesołym i zajmującym. Najbardziej jednak zdziwiła się tym, że to nie żaden fanatyk, który poza partią i polityką świata nie widzi.

Piłsudski wyzna Oli miłość podczas przygotowań do napadu na bank w Kijowie (na zdjęciu). Swoim wyznaniem wywoła u niej... nieziemskie zdziwienie.

Piłsudski wyzna Oli miłość podczas przygotowań do napadu na bank w Kijowie (na zdjęciu). Swoim wyznaniem wywoła u niej… nieziemskie zdziwienie.

Opowiadał jej z polotem o pięknie Syberii, o tamtejszych malowniczych równinach i groźnych szczytach pokrytych śnieżną czapą oraz o potężnych rzekach, „gdzie lody pękają na wiosnę z hukiem armat”. „Gdy mówił, twarz jego promieniała zachwytem” – wspominała po latach.

Była pod wrażeniem. Na tyle dużym, że nawet nie dostrzegała, iż rozmówcy brakuje przednich zębów, a cerę ma niezdrowo ziemistą. To jednak jeszcze wcale nie oznacza, że Piłsudski zawrócił jej w głowie. Jak sama wspominała, nie w głowie jej były miłostki. Tym bardziej nie myślała wiązać się z żonatym panem w średnim wieku. Gdy w kolejnym, 1907 roku Piłsudski oświadczył, że ją kocha… nie mogła wyjść ze zdziwienia.

Źródło:

Artykuł powstał w oparciu o pamiętniki Aleksandry Piłsudskiej. Najnowsze wydanie: A. Piłsudska, Wspomnienia, LTW, Łomianki 2004.

Czy wiesz, że ...

...jedyna polska cichociemna generał Elżbieta Zawacka będąc dzieckiem nie umiała powiedzieć ani słowa po polsku? Było to bezpośrednim tego, że mieszkała na ziemiach zaboru pruskiego, gdzie jej rodzinę poddawano germanizacji.

Joseph Conrad oświadczył się swojej przyszłej żonie w bardzo niekonwencjonalny sposób? Oznajmił jej między inymi, że pewnie długo nie pożyje i nie chce mieć dzieci!

...walka o odkrycie bieguna południowego była prawdziwym morderczym wyścigiem dwóch podróżników? Wygrał Amundsen, który postawił na psy oraz wytrawnych narciarzy, podczas gdy jego rywal Scott zabrał na pokład... mandżurskie kucyki.

...XIX-wieczni poszukiwacze złota musieli bardzo uważać, żeby nie przepłacać? Ceny podstawowych produktów „w terenie” były trzy–cztery razy wyższe. Dotyczyło to nie tylko jedzenia: za miskę do płukania złota, która w mieście kosztowała 3-4 dolary, na terenie kopalni żądano dwa razy więcej.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.