Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Prowadził przełomowe badania, porzucił rodzinę i zginął w tajemniczych okolicznościach. Zapomniana historia Bronisława Piłsudskiego

fot.domena publiczna Bronisław Piłsudski – król Ajnów

17 maja 1918 roku z Sekwany wyłowiono zwłoki mężczyzny w średnim wieku. W kieszeni miał dokumenty, z których wynikało, że zmarły to Bronisław Ginet-Piłsudski. Jako oficjalną przyczynę zgonu podano samobójstwo. Ale czy faktycznie starszy brat Józefa Piłsudskiego odebrał sobie życie?

W Polsce mało kto pamięta o jego istnieniu. Tymczasem w Japonii stawia mu się pomniki i jest uznawany za bohatera narodowego. Żyje tam zresztą jego wnuk, Kazuyasu Kimura – ostatni męski potomek rodu Piłsudskich.

Dlaczego zatem w ojczyźnie Bronisław do dziś pozostaje w cieniu młodszego brata? Przecież jego dorobek naukowy był tak samo cenny, jak niepodległościowa działalność Ziuka. Co więcej, starszy z braci Piłsudskich wiódł równie burzliwe i niebanalne życie, a okoliczności jego śmierci nadal budzą kontrowersje.

fot.domena publiczna Bronisław i Józef Piłsudscy 1885

Król „kosmatych ludzi”

Bronisław Piłsudski nawet dziś jest postacią tajemniczą. Żyjący członkowie jego rodziny przyznają, że nikt nie znał szczegółów na temat losów starszego brata Józefa. Wiadomo, że marzył o karierze prawnika, przeznaczenie zadecydowało jednak, że został etnografem. Namówił go do tego spotkany na zesłaniu Lew Sternberg.

Piłsudski w marcu 1887 roku został bowiem aresztowany za udział w przygotowaniach do zamachu na cara Aleksandra III. Początkowo skazano go na śmierć, ale ostatecznie zamieniono karę na 15 lat zesłania na Sachalin. To tam zaczął interesować się lokalnymi kulturami Gilaków, Oroków oraz – przede wszystkim – Ajnów. Małgorzata Stępka relacjonuje:

Na Sachalinie Piłsudski przebywał do 1905 roku. Zdobył autorytet i zaufanie miejscowych plemion, a zwłaszcza Ajnów. Zresztą przyjęto go na członka tego plemienia, co pozwoliło mu także na bardziej wnikliwe prowadzenie badań. Ożeniony z ajnowską kobietą, mógł teraz prowadzić obserwacje niejako na przykładzie własnej rodziny.

„Kosmaci ludzie” – jak określał Ajnów, w pewnym momencie obwołali go nawet swoim królem (choć był to tylko przydomek, a nie oficjalny tytuł). Trudno zresztą im się dziwić. Bronisław Piłsudski podczas zesłania zrobił wiele na rzecz lokalnych plemion. Jak sam relacjonował: „Leczyłem ich, szczepiłem ospę. Uczyłem ich czytać i pisać, gdyż szkół dla krajowców nie ma. Byłem ich tłumaczem i orędownikiem wobec władzy”.

Artykuł zainspirowany został książką „Akan. Powieść o Bronisławie Piłsudskim”.

Dużo podróżował po wyspie. Założył kilka szkół oraz bibliotekę. Opracował też projekt przepisów administracyjnych. Jego największym osiągnięciem było jednak ocalenie języka Ajnów przed wymarciem – przygotował słownik zawierający przeszło 10 tysięcy słów, a na 100 woskowych wałkach do fonografu Edisona zarejestrował bezcenne próbki plemiennej mowy i śpiewu.

Czy wiesz, że ...

...jeszcze do lat 20. minionego stulecia w Liberii kwitł handel niewolnikami?  Dopiero kiedy sprawę ujawniła światowa prasa, a Liga Narodów podjęła interwencję, Monrovia oficjalnie wycofała się z dochodowego interesu. Nieformalnie procdeer nadal trwał.

...słowo «Polak» i «Polska» w ZSRS lat trzydziestych były synonimami zdrady i wrogości wobec państwa i ustroju sowieckiego”? Ciągłe podkreślanie wrogości wobec sąsiadów z zachodu sprawiło, że po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki Stalin i jego świta, chcący nagle zjednać sobie polskich obywateli, znaleźli się w niemałym kłopocie.

...poeta Percy Shelley przed sądem oskarżył swoją zmarłą żonę o prostytuowanie się? Myślał, że w ten sposób zwiększy swoje szanse na odzyskanie praw do opieki nad dziećmi.

...XIX-wieczni mężczyźni powszechnie przyjmowali, że seks to sprawa, która nie dotyczy ich partnerek? Kobietom odmawiano prawa do jakiejkolwiek erotycznej satysfakcji. Święcie wierzono, że bez penisa nie da się osiągnąć orgazmu.

Komentarze (5)

  1. Piotr Trzos Odpowiedz

    „Przecież jego dorobek naukowy był tak samo cenny, jak niepodległościowa działalność Ziuka”
    TRUDNO O WIĘKSZĄ BREDNIĘ. WSTYD REDAKTORZYNO.

    • wisznu Odpowiedz

      A teraz popatrz na sprawę z punktu widzenia Ajnów. Czy dla nich ważna jest działalność jego brata? Coś dobrego dla nich z tego wynikło?
      A Bronisław naprawdę znacząco przyczynił się do poprawy ich bytu i zachowania dziedzictwa kulturowego, bez którego jako naród byliby bytem w zasadzie wymarłym.

    • wisznu Odpowiedz

      A jesteś pewien, że porzucił rodzinę? Wiesz dlaczego trafił do Japonii?
      Może miał ważny powód.
      Może to miało związek z wybuchem wojny rosyjsko-japońskiej i opanowaniem wyspy Sachalin przez Japończyków?
      Może pojechał załatwić jakieś ważne dla plemienia sprawy i planował powrót do rodziny?
      Napisane jest, że został zmuszony do powrotu do Polski.
      Napisane jest też, że w Europie miał problemy ze znalezieniem pracy, więc raczej nie mógł zebrać funduszy na powrót…
      Tamte czasy były bardzo burzliwe.
      Więc wstrzymaj się z oceną, dopóki nie poznasz trochę więcej faktów.

  2. drahim Odpowiedz

    Czytałam ostatnio kilka obszerniejszych artykułów na temat Bronisława Piłsudskiego i nie kojarzę, aby była mowa o tym, że został zmuszony do powrotu do Polski. Raczej sugerowano, że zrobił to świadomie i z własnej woli, nie planował powrotu.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.