Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

To małżeństwo zmieniło polską historię. Dlaczego Zygmunt Stary poślubił Bonę Sforzę?

Bona Sforza i Zygmunt Stary na rysunku autorstwa Jana Matejki.

fot.domena publiczna Bona Sforza i Zygmunt Stary na rysunku autorstwa Jana Matejki.

Wśród kandydatek do małżeństwa z polskim królem znajdowała się Piastówna, a także wnuczka cesarza. Wybrano jednak księżniczką z „egzotycznego” włoskiego rodu. Dlaczego?

Kiedy Zygmunt Stary w 1507 roku zaczynał rządy w Rzeczpospolitej, jego rodzina władała sporym obszarem Europy Środkowej. W rękach dynastii znajdowały się nie tylko Polska i Litwa, ale także Czechy i Węgry. Mimo to ziemiom polskiego króla zagrażało wielu przeciwników: Krzyżacy, Moskwa, Tatarzy i Wołosi. Apetyt na posiadłości Jagiellonów mieli też Habsburgowie.

Żeby utrzymać swoją pozycję międzynarodową, władca musiał zawrzeć jakieś sojusze. Jak się wydawało, dobrym pomysłem była ugoda z Habsburgami. Ci ostatni powoli stawali się najpotężniejszym rodem Europy. Ich polityka dynastyczna zaczynała przynosić wielkie korzyści. Zdobyli tron cesarski, a poprzez świetne ożenki przejęli kontrolę nad Niderlandami i Hiszpanią. Następne sukcesy przyszły w kolejnych latach.

W 1515 roku  Zygmunt spotkał się w Wiedniu ze swoim bratem Władysławem Jagiellończykiem, królem Czech i Węgier, oraz z cesarzem Maksymilianem Habsburgiem. Głównym tematem spotkania była wspólna polityka przeciw Turkom. Równie ważne były jednak inne ustalenia. W zamian za otrzymane od Jagiellonów wsparcie cesarz zrezygnował z sojuszu z Moskwą i Krzyżakami. Przypieczętowaniem układu były dwa małżeństwa pomiędzy Habsburgami i Jagiellonami z linii czesko-węgierskiej.

Mazowsze lub sojusz z cesarzem

Szybko okazało się, że także polski król potrzebuje nowego ożenku. Zaledwie kilka miesięcy po zjeździe wiedeńskim zmarła jego pierwsza żona, Barbara Zapolya. Zygmunt miał z nią dwie córki, ale żadnego syna, więc sprawa następstwa tronu w Polsce pozostawała otwarta.

Pierwszą żoną Zygmunta Jagiellończyka była Barbara Zápolya. Na zdjęciu popiersie władczyni autorstwa nieznanego rzeźbiarza.

fot.Wodnik/CC BY 1.0 Pierwszą żoną Zygmunta Jagiellończyka była Barbara Zápolya. Na zdjęciu popiersie władczyni autorstwa nieznanego rzeźbiarza.

Warto dodać, że kawaler do wzięcia wcale nie był młody. W 1517 roku, kiedy poszukiwania nowej żony weszły w decydującą fazę, miał ponad 50 lat. Nie było pewne, czy doczeka się kolejnych potomków.

Ponieważ małżeństwo władcy było równoznaczne z sojuszem politycznym, otoczenie króla zaczęło projektować najróżniejsze alianse. W grę wchodziły dwa kierunki. Po pierwsze, brano pod uwagę rządzone przez Piastów Mazowsze. Zwolennikiem takiego rozwiązania był prymas Jan Łaski. Chciał on, aby po śmierci Jagiellona tron Polski trafił w ręce starej polskiej dynastii. Dlatego zamierzał doprowadzić do związku Zygmunta z władającą Mazowszem księżną-wdową Anną lub jej córką, a dwie królewny planował wydać za synów księżnej mazowieckiej: Janusza i Stanisława. Efektem byłoby przyłączenie Mazowsza do Polski i zabezpieczenie następstwa tronu w Krakowie. Gdyby monarcha nie doczekał się męskich potomków, koronę przejęliby właśnie Janusz albo Stanisław — Piastowie.

Drugą opcją były propozycje Habsburgów. Cesarz Maksymilian przedstawił bowiem własne kandydatki, którym poparcia udzielił także papież Leon X. Najbardziej „prestiżowa” była Eleonora, nastoletnia córka Filipa Pięknego i Joanny Szalonej, wnuczka samego cesarza. Dysponowała posagiem 300 tysięcy dukatów i mglistą perspektywą odziedziczenia Flandrii i Burgundii. Oprócz niej w grę wchodziła także Bona Sforza, bratanica żony cesarza, „warta” 200 tysięcy dukatów. Rzekomo miała pewność odziedziczenia posiadłości swojej matki w południowych Włoszech. Co ciekawe, jej wiek nieco zaniżono, informując Zygmunta, że ma ona 19 lat. W rzeczywistości miała już 23 lata i była dojrzałą kobietą.

Czy wiesz, że ...

...porażkę w pierwszej bitwie z Polakami pod Chocimiem w 1621 roku turecki sułtan Osman II przypłacił życiem? Po starciu chciał zreformować korpus janczarów, który oskarżył o tchórzostwo. Jednak to podwładni wykazali się inicjatywą, uwięzili swojego władcę i zamordowali go.

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

...słynny Casanova w pewnym momencie życia chciał się ustatkować? Poważnie myślał o ślubie z tajemniczą Henriettą, która nie chciała zapewnić mu trwałego związku. W ramach rozstanie napisała tylko jedno słowo: „Żegnaj”.

Komentarze (2)

  1. Anonim Odpowiedz

    Bona cóż można powiedzieć wybitna osobowość , silna i umiejąca sobie radzić kobieta .Czarny piar niesprawiedliwy.
    Popełniła parę wychowawczych potknięć i na koniec nie mogła dojść do porozumienia ze swym synem ,co skutkowało równią pochyłą dla Polski

  2. Ciekawski Odpowiedz

    Polityka Zygmunta I była dość chwiejna wobec reformacji. Raz wydaje on ustawy przeciwko nowinkom, innym razem całkowicie je toleruje. Na pewno z jednej strony postulaty humanistów o niezależności władzy świeckiej od kościelnej są dla króla pociągające, z drugiej jest on uzależniony od magnatów, wśród których pokaźną grupę stanowi kler katolicki.
    Źródło: Ewa Sidor, Bracia Polscy i ich ad fontes, 2005
    http://lancuchzycia.pl

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.