Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

To małżeństwo zmieniło polską historię. Dlaczego Zygmunt Stary poślubił Bonę Sforzę?

Bona Sforza i Zygmunt Stary na rysunku autorstwa Jana Matejki.

fot.domena publiczna Bona Sforza i Zygmunt Stary na rysunku autorstwa Jana Matejki.

Wśród kandydatek do małżeństwa z polskim królem znajdowała się Piastówna, a także wnuczka cesarza. Wybrano jednak księżniczką z „egzotycznego” włoskiego rodu. Dlaczego?

Kiedy Zygmunt Stary w 1507 roku zaczynał rządy w Rzeczpospolitej, jego rodzina władała sporym obszarem Europy Środkowej. W rękach dynastii znajdowały się nie tylko Polska i Litwa, ale także Czechy i Węgry. Mimo to ziemiom polskiego króla zagrażało wielu przeciwników: Krzyżacy, Moskwa, Tatarzy i Wołosi. Apetyt na posiadłości Jagiellonów mieli też Habsburgowie.

Żeby utrzymać swoją pozycję międzynarodową, władca musiał zawrzeć jakieś sojusze. Jak się wydawało, dobrym pomysłem była ugoda z Habsburgami. Ci ostatni powoli stawali się najpotężniejszym rodem Europy. Ich polityka dynastyczna zaczynała przynosić wielkie korzyści. Zdobyli tron cesarski, a poprzez świetne ożenki przejęli kontrolę nad Niderlandami i Hiszpanią. Następne sukcesy przyszły w kolejnych latach.

W 1515 roku  Zygmunt spotkał się w Wiedniu ze swoim bratem Władysławem Jagiellończykiem, królem Czech i Węgier, oraz z cesarzem Maksymilianem Habsburgiem. Głównym tematem spotkania była wspólna polityka przeciw Turkom. Równie ważne były jednak inne ustalenia. W zamian za otrzymane od Jagiellonów wsparcie cesarz zrezygnował z sojuszu z Moskwą i Krzyżakami. Przypieczętowaniem układu były dwa małżeństwa pomiędzy Habsburgami i Jagiellonami z linii czesko-węgierskiej.

Mazowsze lub sojusz z cesarzem

Szybko okazało się, że także polski król potrzebuje nowego ożenku. Zaledwie kilka miesięcy po zjeździe wiedeńskim zmarła jego pierwsza żona, Barbara Zapolya. Zygmunt miał z nią dwie córki, ale żadnego syna, więc sprawa następstwa tronu w Polsce pozostawała otwarta.

Pierwszą żoną Zygmunta Jagiellończyka była Barbara Zápolya. Na zdjęciu popiersie władczyni autorstwa nieznanego rzeźbiarza.

fot.Wodnik/CC BY 1.0 Pierwszą żoną Zygmunta Jagiellończyka była Barbara Zápolya. Na zdjęciu popiersie władczyni autorstwa nieznanego rzeźbiarza.

Warto dodać, że kawaler do wzięcia wcale nie był młody. W 1517 roku, kiedy poszukiwania nowej żony weszły w decydującą fazę, miał ponad 50 lat. Nie było pewne, czy doczeka się kolejnych potomków.

Ponieważ małżeństwo władcy było równoznaczne z sojuszem politycznym, otoczenie króla zaczęło projektować najróżniejsze alianse. W grę wchodziły dwa kierunki. Po pierwsze, brano pod uwagę rządzone przez Piastów Mazowsze. Zwolennikiem takiego rozwiązania był prymas Jan Łaski. Chciał on, aby po śmierci Jagiellona tron Polski trafił w ręce starej polskiej dynastii. Dlatego zamierzał doprowadzić do związku Zygmunta z władającą Mazowszem księżną-wdową Anną lub jej córką, a dwie królewny planował wydać za synów księżnej mazowieckiej: Janusza i Stanisława. Efektem byłoby przyłączenie Mazowsza do Polski i zabezpieczenie następstwa tronu w Krakowie. Gdyby monarcha nie doczekał się męskich potomków, koronę przejęliby właśnie Janusz albo Stanisław — Piastowie.

Drugą opcją były propozycje Habsburgów. Cesarz Maksymilian przedstawił bowiem własne kandydatki, którym poparcia udzielił także papież Leon X. Najbardziej „prestiżowa” była Eleonora, nastoletnia córka Filipa Pięknego i Joanny Szalonej, wnuczka samego cesarza. Dysponowała posagiem 300 tysięcy dukatów i mglistą perspektywą odziedziczenia Flandrii i Burgundii. Oprócz niej w grę wchodziła także Bona Sforza, bratanica żony cesarza, „warta” 200 tysięcy dukatów. Rzekomo miała pewność odziedziczenia posiadłości swojej matki w południowych Włoszech. Co ciekawe, jej wiek nieco zaniżono, informując Zygmunta, że ma ona 19 lat. W rzeczywistości miała już 23 lata i była dojrzałą kobietą.

Czy wiesz, że ...

...w XVIII wieku w Rzeczpospolitej prężnie działała wpływowa żydowska sekta. Na jej czele stał samozwańczy mesjasz, który organizował dla swoich wyznawców orgie i obiecywał im wieczne życie.

… Maurycy Beniowski został cesarzem Madagaskaru? Pomogła w tym… plotka. Pewna stara Malgaszka, która po latach wróciła z niewoli, zaczęła rozpowiadać, że podróżnik jest wnukiem lokalnego władcy, Ramini Larizona. Dzięki tej pogłosce 10 października 1776 roku przywódcy plemion obwołali go Wielkim Ampanskabe, czyli cesarzem.

...Janusza Radziwiłła pamiętamy jako zdrajcę narodowego interesu najpewniej dlatego, że zmarł w niewłaściwym czasie? Wielu magnatów i szlachciców wciąż jeszcze wtedy pozostawało w szwedzkim obozie. Chociażby Jan Sobieski, późniejszy król Polski!

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

Komentarze (2)

  1. Anonim Odpowiedz

    Bona cóż można powiedzieć wybitna osobowość , silna i umiejąca sobie radzić kobieta .Czarny piar niesprawiedliwy.
    Popełniła parę wychowawczych potknięć i na koniec nie mogła dojść do porozumienia ze swym synem ,co skutkowało równią pochyłą dla Polski

  2. Ciekawski Odpowiedz

    Polityka Zygmunta I była dość chwiejna wobec reformacji. Raz wydaje on ustawy przeciwko nowinkom, innym razem całkowicie je toleruje. Na pewno z jednej strony postulaty humanistów o niezależności władzy świeckiej od kościelnej są dla króla pociągające, z drugiej jest on uzależniony od magnatów, wśród których pokaźną grupę stanowi kler katolicki.
    Źródło: Ewa Sidor, Bracia Polscy i ich ad fontes, 2005
    http://lancuchzycia.pl

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.