Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Najbardziej brawurowe ucieczki Polaków z tureckiej niewoli

Ucieczka w wielkim stylu? Tylko balonem! (źródło: domena publiczna).Z osmańskiej niewoli mogli Cię uratować bogaci krewni lub szczęśliwy przypadek. Kilku Polaków miało jednak lepszy pomysł – brawurową ucieczkę! Porywali galery, mordowali oprawców, przebierali się za mnichów… istnieją nawet relacje o naszym rodaku, który uciekł balonem!

Najsłynniejszym Polakiem, który wymknął się Osmanom, jest prawdopodobnie Marek Jakimowski. W 1620 roku został wzięty do niewoli w bitwie pod Cecorą i sprzedany na galery. W 1623 lub 1627 roku stanął na czele buntu, przejął okręt, zgubił turecki pościg i szczęśliwie dotarł do Italii.

Okazuje się jednak, że Jakimowski nie był jedynym mieszkańcem Rzeczpospolitej, żegnającym się z niewolą w stylu rodem z awanturniczej powieści. Oto kilka podobnych historii.

Lina we flaszy

Mało który polski dowódca tak dał się we znaki Turkom, jak książę Samuel Korecki. Dbał o to, aby Mołdawia pozostała w polskiej strefie wpływów. Osadził na tamtejszym tronie propolskiego kandydata Aleksandra Mohyłę i przez kilka miesięcy stawiał opór Turkom, niezadowolonym z takiego obrotu sprawy.

Samuel Korecki – dzielny wojak i awanturnik (źródło: domena publiczna)

Samuel Korecki – dzielny wojak i awanturnik (źródło: domena publiczna)

Koniec końców jednak w 1617 roku dostał się do osmańskiej niewoli. Wprawdzie przebrał się za prostego żołnierza, lecz i tak został rozpoznany. Przewieziono go do Konstantynopola.

Sułtan zaoferował mu wolność i wysokie stanowisko w osmańskiej armii w zamian za przejście na islam. Korecki odrzucił propozycję. Uwięziono go w twierdzy nad Bosforem. Być może w Rumeli Hisarı, gdzie, według legendy, z jednej z jej baszt wyrzucano niewierne żony sułtanów, zaszyte w skórzany worek napełniony kamieniami.

Forteca Rumeli (Rumeli Hisarı) – prawdopodobnie właśnie tutaj więziono księcia Samuela Koreckiego.

Forteca Rumeli (Rumeli Hisarı) – prawdopodobnie właśnie tutaj więziono księcia Samuela Koreckiego.

Korecki postanowił opuścić więzienie w inny sposób. Jako że pochodził z bogatej rodziny, w normalnych warunkach Turcy dostaliby okup, a książę Samuel pomachał im na pożegnanie i wrócił do Rzeczpospolitej. Tyle że muzułmanie nie zgodzili się zwrócić mu wolności za pieniądze – tak bardzo dał im się we znaki. W takiej sytuacji musiał zwrócić ją sobie sam.

Czy wiesz, że ...

...podczas wyboru Karola V na króla niemieckiego w 1519 roku opór elektorów trzeba było pokonać… łapówką, zwaną eufemistycznie „namaszczeniem ręki”? Młody Habsburg wydał na ten cel astronomiczną kwotę ponad 850 tysięcy guldenów.

...podczas egzekucji przez powieszenie zdarzały się poważne błędy? Jeśli kat użył za krótkiego sznura, śmierć nie przychodziła dostatecznie szybko, gdy za długiego – skazaniec często kończył bez głowy, bo ta urywała się pod jego ciężarem.

...słynny Casanova w pewnym momencie życia chciał się ustatkować? Poważnie myślał o ślubie z tajemniczą Henriettą, która nie chciała zapewnić mu trwałego związku. W ramach rozstanie napisała tylko jedno słowo: „Żegnaj”.

...Janusza Radziwiłła pamiętamy jako zdrajcę narodowego interesu najpewniej dlatego, że zmarł w niewłaściwym czasie? Wielu magnatów i szlachciców wciąż jeszcze wtedy pozostawało w szwedzkim obozie. Chociażby Jan Sobieski, późniejszy król Polski!

Komentarze (6)

    • Nasz publicysta |Adam Spodaryk Odpowiedz

      To jest w ogóle bardzo ciekawy temat. Siłą rzeczy tutaj omówiony w pigułce. Znanych jest jeszcze więcej przekazów o Polakach uciekających z tureckiej niewoli. Uciekinierzy faktycznie najczęściej porywali statki i kierowali się do Rzymu, po drodze zajmując się piractwem (oczywiście grabiąc statki tureckie). Zagrabione skarby Polacy darowali w Rzymie polskiemu kościołowi narodowemu (San Stanislao dei Polacchi).

  1. Czytacz Odpowiedz

    Pisałem wcześniej komentarz bodajże w lipcu, ale zginął w czeluściach internetu. Artykuł bardzo ciekawy. Temat da się bardziej zgłębić, jako leń proszę autora artykułu o kontynuację w szerszym zakresie ww. tematu (nie chce mi się szukać i czytać materiałów źródłowych). Z góry dziękuję.

  2. Sławek Odpowiedz

    „Córy szlacheckie (żal się mocny Boże!)
    Psom bisurmańskim brzydkie ścielą łoże”.

    Jest to fragment „Pieśni V” Kochanowskiego z „Pieśni. Ksiąg wtórych”. Jakoś przemilcza się wielką hańbę Polaków, którzy nie dołożyli wszelkich starań, aby zapobiec obracaniu swoich braci i sióstr w niewolników.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.