Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Muzułmanie ukradli ci okręt? Amerykańscy Marines już w XIX wieku wiedzieliby co zrobić…

Fragment obrazu "Pożar USS Philadelphia" pędzla Edwarda Morana (źródło: domena publiczna).

Fragment obrazu „Pożar USS Philadelphia” pędzla Edwarda Morana (źródło: domena publiczna).

Morze Śródziemne, październik 1803 roku. W pobliżu Trypolisu berberyjscy piraci zdobywają amerykańską fregatę USS „Philadelphia”. Stany Zjednoczone podejmują bezprecedensowe w swojej krótkiej historii działania. Wysyłają specjalny odział marines, którego zadaniem jest odbić bądź zniszczyć utracony okręt…

Na przełomie XVIII i XIX wieku piraci berberyjscy byli prawdziwym postrachem śródziemnomorskich szlaków handlowych. Ich okręty bazowały w północnoafrykańskich portach tzw. Wybrzeża Berberyjskiego: w Trypolisie, Oranie, Tunisie czy Algierze.

Muzułmańscy rozbójnicy morscy zapuszczali się czasem aż na północną część Oceanu Atlantyckiego. Oprócz statków kupieckich, celem ich łupieżczych wypraw były nadmorskie osady Hiszpanii, Portugalii, Francji, Holandii, Wielkiej Brytanii czy nawet Islandii.

Kolumna chrześcijan zniewolonych przez piratów (źródło: domena publiczna).

Kolumna chrześcijan zniewolonych przez piratów (źródło: domena publiczna).

Szacuje się, że między XVI a XIX wiekiem uprowadzili oni od 800 000 do 1 250 000 Europejczyków. Handlowano nimi na targach niewolników w Maroku i Algierii, a czasem zwracano im wolność po uzyskaniu sowitego okupu.

Oprócz tego Berberowie czerpali znaczne profity z trybutu, jaki płaciły im europejskie państwa w zamian za możliwość bezpiecznej żeglugi. Robiły to nawet takie potęgi morskie jak Francja i Wielka Brytania.

Amerykanie na celowniku piratów

W październiku 1784 roku marokańscy piraci zajęli pierwszy amerykański okręt, brygantynę „Betsey”. Wtedy jeszcze udało się wynegocjować uwolnienie statku dzięki pośrednictwu Hiszpanów. Poradzili oni też władzom USA, aby dla uniknięcia podobnych zdarzeń w przyszłości zaczęły płacić Marokańczykom haracz.

Już w lipcu 1785 roku łupem piratów – tym razem algierskich – padły kolejne dwa statki. Teraz sytuacja była już dużo trudniejsza. Trypolis, Algier, Oran i Tunis zażądały za uwolnienie załóg i jednostek aż 660 tys. dolarów, podczas gdy amerykańscy negocjatorzy dysponowali zaledwie 40 tys. dolarów. Marynarze spędzili w niewoli ponad dziesięć lat. W 1795 roku USA porozumiały się z Algierem i wypłaciły mu ogromną sumę ponad 1 mln dolarów w zamian za uwolnienie 115 ludzi. Kwota ta stanowiła w przybliżeniu 10% ówczesnego budżetu USA!

Berberyjskie wybrzeże Morza Śródziemnego. To tam rozgrywały się dramaty amerykańskich marynarzy. Fragment mapy Afryki z 1806 r. (źródło: domena publiczna).

Berberyjskie wybrzeże Morza Śródziemnego. To tam rozgrywały się dramaty amerykańskich marynarzy. Fragment mapy Afryki z 1806 r. (źródło: domena publiczna).

Jankesi płyną na Morze Śródziemne

Cierpliwość Amerykanów powoli się wyczerpywała. Coraz częściej pojawiały się głosy nawołujące do budowy własnej floty wojennej i zabezpieczenia interesów państwa w basenie Morza Śródziemnego. Sprawa była niezmiernej wagi, gdyż ¼ ówczesnego eksportu USA trafiała do tego rejonu świata.

Prezydent Thomas Jefferson. To on uznał, że piratom nie należy płacić, tylko z nimi walczyć (portret autorstwa Rembrandta Peale'a; źródło: domena publiczna).

Prezydent Thomas Jefferson. To on uznał, że piratom nie należy płacić, tylko z nimi walczyć (portret autorstwa Rembrandta Peale’a; źródło: domena publiczna).

W 1801 roku prezydentem Stanów Zjednoczonych został Thomas Jefferson, zwolennik siłowego rozwiązania problemów z piratami. Pasza Trypolisu, Jusuf Karamanli, zażądał od nowej administracji amerykańskiej 225 tys. dolarów trybutu. Gdy spotkał się z odmową, wypowiedział wojnę Stanom Zjednoczonym. W odpowiedzi Amerykanie wysłali na Morze Śródziemne eskadrę okrętów wojennych pod dowództwem komodora Edwarda Preble’a.

Pechowy pościg USS „Philadelphia”

Okręty US Navy stoczyły kilka zwycięskich pojedynków z pirackimi jednostkami oraz prowadziły blokadę berberyjskiego wybrzeża, marynarzom brakowało jednak dokładnych map tych wód. Jak się szybko okazało, miało to słono kosztować Amerykanów.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Czy wiesz, że ...

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

...gdy w 1556 roku do Siedmiogrodu wróciła Izabela Jagiellonka, najstarsza córka Zygmunta Starego i Bony Sforzy oraz matka tamtejszego księcia, z okazji jej przyjazdu Izabeli 23-letni Stefan Batory wygłosił w nienagannej łacinie mowę powitalną? Nie mógł jeszcze wiedzieć, że dwie dekady później ożeni się z jej młodsza siostrą, Anną Jagiellonką, i zasiądzie na polskim tronie!

...słynny Casanova w pewnym momencie życia chciał się ustatkować? Poważnie myślał o ślubie z tajemniczą Henriettą, która nie chciała zapewnić mu trwałego związku. W ramach rozstanie napisała tylko jedno słowo: „Żegnaj”.

...za konstrukcję wodociągu między podnóżem Wawelu a zamkiem odpowiadał Jan z Dobruszki? Określano go w źródłach mianem ”magister cannalium” czy „rurmistrzem”. Do jego obowiązków należało również utrzymanie wszystkich instalacji kanalizacyjnych w dobrym stanie.

Komentarze (3)

  1. Redakcja Odpowiedz

    Wybrane komentarze do artykułu z serwisu wykop.pl, które mogą Was zaciekawić
    //www.wykop.pl/link/2688761/muzulmanie-ukradli-ci-okret-amerykanscy-marines-juz-w-xix-wieku/

    mateusz-zp:
    Do tej akcji nawiązuje również hymn Marines.
    From the halls of Montezuma
    to the shores of Tripoli
    We fight our country’s battles
    In the air, on land and sea

    Rud0brody:
    Kiedyś czytałem książkę o podobnej tematyce. Może ktoś mi przypomnieć tytuł, bo to już dawno było?

    konoo:
    Taktyk na później

    tactic:
    Prawidlowo:) wykop

    ws60:
    super! :)

  2. Członek redakcji | Redakcja Odpowiedz

    A teraz garść komentarzy z naszego facebookowego profilu
    http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1124670830894908

    Hubert Z.:
    Maroko jako pierwsze państwo na świecie uznaje USA a już w 1784 rabują im okręt

    Sławek S.:
    Francja, Hiszpania i Portugalia odpłaciła berberom z nawiązką… Sama okupacja Algierii przez Francuzów poskutkowała redukcją populacji o 875 000.

    Dariusz P.:
    Utracić fregatę też trzeba było umieć…

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.