Damy - empik

Od Szwejka nauczycie się o historii więcej niż w szkole. Naprawdę!

Autor: | 9 kwietnia 2015 | 16,989 odsłon

Szwejk a może Hašek? (rysunek Josefa Lady, fot. Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0)

Józef Szwejk to tytułowy bohater słynnej antywojennej powieści autorstwa czeskiego pisarza Jaroslava Haška. Dawny sprzedawca psów zostaje w niej powołany do wojska w czasie I wojny światowej i poprzez swój bierny opór oraz udawaną lub prawdziwą głupotę i niekompetencję obnaża absurdy wojskowej i wojennej rzeczywistości (rysunek Josefa Lady, fot. Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0).

Szwejk zawładnął masami. Po niemal stu latach od wydania wciąż bawi, wzrusza i rozpala emocje. Zapomina się czasem, że dzieło życia Jaroslava Haška to przede wszystkim doskonałe kompendium wiedzy o pierwszej wojnie światowej i skrupulatna dokumentacja upadku monarchii Austro-Węgierskiej.

Losy dobrego żołnierza Szwejka czasu wojny światowej” to prawdziwa powieść drogi, osadzona przy tym w konkretnym czasie i konkretnym miejscu. Choć należy do literatury pięknej, można traktować ją niemal jak reportaż. Przekonuje o tym biografia autora, który kazał wędrować bohaterowi swojej powieści utartymi przez siebie ścieżkami.

Wojenna wędrówka Szwejka śladami Haška

Z biografii Haška autorstwa Radko Pytlika wiemy, że „Na wiadomość o wcieleniu do 91 pułku piechoty w Czeskich Budziejowicach zareagował [Hašek] dość osobliwie. Zamknął się w pokoju i cały wieczór śpiewał żołnierskie piosenki”. To właśnie w tym pułku przeżywał swoje osobliwe przygody sam Szwejk.

Hašek w masce Szwejka? (fot. Jirka.h23, CC BY-SA 4.0)

Hašek w masce Szwejka? (fot. Jirka.h23, CC BY-SA 4.0)

Kiedy Jaroslav Hašek zdążył już oswoić się z C.K. mundurem, trafił do Brucku nad Litawą, miasta przygranicznego. Po węgierskiej stronie rzeki znajdował się Kiralyhid, miejsce dobrze znane Szwejkowi. To tam porucznik Lukasz wdał się w skandal obyczajowy z mieszczką Etelką Kakonyi. W Kiralyhid czytelnik poznaje również sapera Wodiczkę, kumpla Szwejka, słynnego madziarożercę. Po krótkim pobycie w nadgranicznym grodzie Jaroslav Hašek, jak i stworzony przez niego bohater, ruszyli na front. Jak pisze Pytlik:

Na froncie Hašek zaczyna grać rolę naiwnego, głupkowatego wojaka. Sam wdziewa maskę Szwejka, by móc bojkotować rozkazy dowódcy.

W pewnym momencie drogi Haška i Szwejka rozchodzą się jednak bezpowrotnie. Bohater powieści dociera wraz z pułkiem aż do wschodniej Galicji. Natomiast Hašek 24 listopada 1915 roku podczas nocnego ataku nieprzyjaciela wraz z grupą żołnierzy „składa broń i czeka w okopach, aż Rosjanie wezmą ich do niewoli”.

Większość szwejkologów nie ma wątpliwości, że losy Haška i Szwejka miały się jeszcze niejednokrotnie przeplatać. Na przeszkodzie stanęła śmierć autora, który pozostawił osieroconego Szwejka w jakiejś wschodniogalicyjskiej dziurze. W kwestii przyszłych losów wesołego żołnierza można snuć jedynie przypuszczenia. Tak jak Antoni Kroh na stronach swojej doskonałej książki „O Szwejku i o nas”: „Co by było, gdyby (Szwejk) przeszedł do Armii Czerwonej i walczył przeciwko Legionom, jak Hašek? Może stałby się agitatorem, pracownikiem politycznym?”.

Analogie między losami autora i bohatera powieści wskazują na jedno: Hašek był często naocznym świadkiem wydarzeń opisywanych w książce. Z pewnością można ją traktować jako swoisty dokument tych interesujących czasów.

Szwejk, inaczej niż Hašek, nie trafił do rosyjskiego obozu dla jeńców wojennych

Szwejk, inaczej niż Hašek, nie trafił do rosyjskiego obozu dla jeńców wojennych

Ile Haška w Szwejku?

Czy Hašek, tworząc postać Szwejka, portretował sam siebie? Do tego wniosku można dojść poprzez fizyczne podobieństwo obu postaci. Można przyjrzeć się choćby zdjęciom autora i porównać je z wizerunkiem Szwejka, sportretowanego przez rysownika i przyjaciela Haška, Josefa Ladę. Obaj tędzy, postawni, o obliczu czasem niewinnego cheruba, czasem nalanego opoja.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2

Powiedz innym co myślisz:

Adam Miklasz - prozaik, dziennikarz, dramaturg. Zajmuje się historią sportu, oraz kulturą i historią krajów Europy środkowej i wschodniej.

Okupacja
Komentarze do artykułu (7)
    • Nazwisko Hašek oczywiście się odmienia i jest też konsekwentnie odmieniane w tekście. W dwóch przypadkach do artykułu wkradł się błąd, który został już poprawiony. Jesteśmy tylko ludźmi.

  1. Wybrane komentarze do artykułu z naszego facebookowego profilu, które mogą Was zaciekawić
    //www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1126218274073497

    Marek P.:
    A o wojsku ile się nauczycie…
    Tam się nigdy nic nie zmieni.

    Grzegorz S.:
    Od Szwejka nie nauczysz się niczego o I WŚ, tak jak z „Paragrafu 22” o II. Obie książki są doskonałe ale ostatnie co można z nimi zrobić to uznać za źródło wiedzy.
    Mariusz K.:
    Nie do końca bym się zgodził. Z obu książek nauczyć się można na przykład, że wojna to tak naprawdę nie czarno-biały świat typu „nasi – bohatery”, „oni – sk*rwysyny”, ale przede wszystkim jedno wielkie gówno w którym przetrwają ci, którzy tak jak Szwejk i Yossarian z całej siły próbują nie dać się zabić, zamiast ginąć za coś, co wmówili im ludzie trzymający władzę. Sposób na przeżycie to całkiem istotna wiedza, nawet jeśli podana jest w sposób humorystyczny.

    Małgorzata K.:
    Miałam męża oficera WP. Jego mentalność była jeb*tna. Jak miał coś w domu zrobić i były to 2 rzeczy, to nie robił nic, zgodnie z filozofią, że, nie ważne ile jest rozkazów, to jak nie wykonasz jednego, to i tak cię ukarzą. W związku z tym nigdy nic nie robił. Szwejka filozofia nie sprawdza się w życiu.

    Krzysztof M.:
    Dzieło sztuki I wojna światowa C .K.

    Leszek Jerzy Z.:
    to jest satyra z tej monarchii …

    Hanna S.:
    Bo to jest dzieło!

  2. Jaroslav Haszek to zbir bolszewicki zdechły na syfilis.I od tamtej pory jego ARCY DEBILNA opowiastka jest ŚMIECIEM!W tym czasie walczyliśmy w Legionach Polskich którym ten żyd bolszewicki UNIEMOŻLIWIAŁ powrót poprzez Murmańsk do Ojczyzny.Mało tego służył jako politruk u Tuchaczewskiego, To to bydlę mordowało i naszych, takich jak mój Dziadzio, w roku Pańskim1920.Niby anarchista a MORDOWAŁ powstanie anarchistyczne w Samarze w roku Pańskim 1919. Po prostu wieprz.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

russian-1
zachodni korespondenci ukrywali przed światem klęskę głodu na Ukrainie w latach 1932-33 i powielali radziecką propagandę o sukcesach pięciolatki bo… bali się o swoje akredytacje prasowe?

Na-ksiezycu
udział Polaków w podboju kosmosu był większy, niż powszechnie się sądzi? Bez pracy takich naukowców jak Mieczysław Bekker czy Wojciech Rostafiński człowiek nie postawiłby stopy na Księżycu.

Une_leçon_clinique_à_la_Salpêtrière
na przełomie XIX i XX wieku wielu naukowców dało się porwać modzie na spirytyzm? Konstruktorzy i wynalazcy, umysły ścisłe, wieczorami brali udział w seansach mediumicznych!