Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

XIX wiek

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze dziewiętnastowieczne ciekawostki. W Europie to epoka rewolucji francuskiej, czasów napoleońskich i utrzymującego się przez kilkadziesiąt lat koncertu mocarstw. W Ameryce to wiek wojny domowej i wielkiej ekspansji na dziki zachód. To także czasy rewolucji w przemyśle, komunikacji i szeroko rozumianej wynalazczości. W XIX wieku powstały zjednoczone Niemcy i Włochy. Rodził się nacjonalizm, feminizm i cała paleta innych, wybuchowych poglądów. To zarazem epoka nieobecności Polski, która z trudem próbowała wrócić na mapę jako Księstwo Warszawskie i tak zwana Kongresówka.

Koh-I-Noor obecnie zdobi brytyjską koronę. Na zdjęciu replika słynnego klejnotu.

artykuł | 15.01.2019 | Autor:

Mroczne dzieje najcenniejszego i najsłynniejszego diamentu świata

Temat nieskończonych legend, plotek i najdziwniejszych opowieści. Właściciele tego diamentu popadali w obłęd, zapadali na niezrozumiałe choroby, byli podtruwani i mordowani. Czy to Koh-i-noor przynosił im same nieszczęścia?

Irena Kosmowska. Jedyna kobieta w gabinecie rządowym w całej historii II RP.

ciekawostka | 11.01.2019 | Autor:

ŻADNA kobieta w przedwojennej Polsce nie zrobiła takiej kariery w polityce

Zaszła najwyżej z wszystkich Polek. Po niej żadna inna kobieta tej epoki nie piastowała stanowiska w rządzie. Jej kariera trwała jednak tylko kilka dni. Kim była Irena Kosmowska i co zdążyła osiągnąć?

Zamach na carskiego urzędnika w wykonaniu kobiety. Rysunek Nowości Illustrowanych z 1906 roku, relacjonujących wydarzenia rozgrywające się w Warszawie

artykuł | 01.01.2019 | Autor:

Prawdziwe początki polskiego feminizmu. Czy pierwsze bojowniczki o równouprawnienie były terrorystkami?

Pomagały konstruować bomby, organizowały zamachy, kierowały magazynami broni. A jednocześnie: domagały się równouprawnienia w każdym obszarze życia. Zdaniem badaczy – to od nich zaczął się polski feminizm.

Aleksandra Szczerbińska na fotografii z młodości

artykuł | 22.12.2018 | Autor:

Szef robi pracownicy inspekcję i oznajmia, że ją kocha. Tak Piłsudski poznał swoją przyszłą żonę... i nie zrobił na niej zbyt dobrego wrażenia

Aleksandra Szczerbińska nie spodziewała się, że będzie „tą drugą”. Tym bardziej nie spodziewała się, że wpadnie w oko Piłsudskiemu. On w każdym razie w pierwszym momencie wcale jej nie zawrócił w głowie.

Piłsudski wyzna Oli miłość podczas przygotowań do napadu na bank w Kijowie (na zdjęciu). Swoim wyznaniem wywoła u niej... nieziemskie zdziwienie.

ciekawostka | 16.12.2018 | Autor:

Piłsudski planował napad na bank. W tym skoku WSZYSTKO poszło nie tak, jak powinno

Akcja pod Bezdanami, gdzie grupa bojowców z Piłsudskim na czele napadła na pociąg wiozący setki tysięcy rubli, przeszła do historii. To było jednak przedsięwzięcie awaryjne. Wcześniej planowano coś znacznie grubszego.

Aleksandra Szczerbińska na fotografii policyjnej wykonanej po jej aresztowaniu

artykuł | 09.12.2018 | Autor:

Jak carska Ochrana przesłuchiwała polskie kobiety?

– „Przecież pani nie jest dzieckiem…. Dlaczego pani udaje, że mnie pani nie rozumie?” – niecierpliwie dopytywał komisarz rosyjskiej policji. Olka uparcie milczała, choć zza ścian dobiegały ją krzyki torturowanych.

konkurs | 04.12.2018 | Autor:

Marynarz, poszukiwacz przygód i… genialny pisarz. Jakie było źródło jego sukcesu?

Mimo upływu lat popularność książek Josepha Conrada nie słabnie. Jak to możliwe, że do dzisiaj wydają się aktualne? Właśnie o tym pisze Maya Jasanoff w książce „Joseph Conrad i narodziny globalnego świata”, którą możecie wygrać w naszym konkursie.

O Marii mówiono: "Piękna pani" . Do dzisiaj przetrwały tylko jej pojedyncze fotografie z lat młodzieńczych, gdy ukuto ten przydomek.

artykuł | 02.12.2018 | Autor:

To była jedna z najściślej strzeżonych tajemnic przedwojennej Polski. Piłsudski dla kobiety porzucił Kościół i zmienił wyznanie

Józef starał się przekonywać najbliższych, że wcale się nie zakochał i że żeni się z czysto cynicznych względów. Trudno w to uwierzyć, licząc na jak radykalny ruch zdecydował się dla swojej wybranki.

Ich zawód był pogardzany i wyśmiewany. Ale czy bez nich Wielka Brytania mogłaby stać się światową potęgą?

artykuł | 30.11.2018 | Autor:

Jaki był najbardziej pogardzany zawód dwieście lat temu? W Wielkiej Brytanii chyba… marynarze

Mówiono o nich, że są pijakami, analfabetami i syfilitykami. Ich zajęcie było otoczone niemal powszechną pogardą. Płacono im marnie i źle ich traktowano – a jednak wciąż znajdowali się nowi chętni. I to oni zbudowali potęgę Wielkiej Brytanii.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa (fot. domena publiczna, koloryzacja Aleksandra Zaprutko-Janicka)

artykuł | 25.11.2018 | Autor:

Prus i Mickiewicz nie mogli nawet marzyć o takim sukcesie. Jaka była najpopularniejsza polska książka XIX wieku?

Ciężko uznać ją za literaturę najwyższych lotów, jednak stała się kamieniem milowym polskiej codzienności XIX stulecia. To na niej uczyły się całe pokolenia kobiet, a nowoczesne podejście do tematu uratowało niejednego od miażdżycy i zawału. Czy na pewno...

materiał promocyjny | 25.11.2018 | Autor:

Joseph Conrad. Świadek brutalnej epoki kolonializmu i… narodzin globalnego świata

Zanim zaczął pisać, przez dwadzieścia lat pływał po morzach i oceanach. Zapuścił się w najbardziej zapomniane zakamarki globu. Widział początki epoki globalizacji i ze zgrozą obserwował nadużycia belgijskich urzędników w Kongu. Książki, które powstały na kanwie tych doświadczeń,...

Dziewiętnastowieczna kuchnia na norweskiej ilustracji (fot. domena publiczna)

artykuł | 18.11.2018 | Autor:

Lucyna Ćwierczakiewiczowa. Kobieta, która nauczyła Polki gotować

Nie było wówczas telewizji, ani radia, a paniom nie wypadało nawet samodzielnie jadać na mieście. Niełatwo było zdobyć sławę i status bestsellerowego pisarza. Lucyna Ćwierczakiewiczowa zdołała jednak zostać najprawdziwszą gwiazdą, wyprzedzającą o kilka długości nawet takich autorów jak...

Leonarda Lewandowska na jedynej znanej fotografii

artykuł | 15.11.2018 | Autor:

Piłsudski potrafił być bydlakiem i sadystą. Czy to on popchnął do samobójstwa Leonardę Lewandowską?

Ranienie najbliższych przychodziło Piłsudskiemu z łatwością i chyba nawet przynosiło mu niezdrową satysfakcję, tak jakby lubił pompować sobie ego kosztem cudzych uczuć. Wielokrotnie dawał temu dowód podczas młodzieńczego pobytu na Syberii. I boleśnie przekonała się o tym Leonarda...

Ślub Daszyńskiego z Marysią Paszkowską wywołał skandal, który nieomal przekreślił jego karierę.

artykuł | 09.11.2018 | Autor:

Ten związek wywołał prawdziwy skandal. Czy szokujące małżeństwo mogło przekreślić karierę Ignacego Daszyńskiego?

Romans z mężatką i nieślubne dziecko? Cóż, każdemu może się zdarzyć. Małżeństwo z aktorką? Zdaniem krakowskiej inteligencji, Daszyński równie dobrze mógł wziąć za żonę prostytutkę! Nawet koledzy-socjaliści byli zszokowani jego wyborem – choć w ich przypadku w grę...

Józef Konrad Korzeniowski z żoną Jessie i synem Borysem (fot. domena publiczna)

ciekawostka | 07.11.2018 | Autor:

Najgorsze oświadczyny XIX wieku? Dowiedz się, jak NIE prosić o rękę

Wszystko powinno się odbyć z pompą. Kwiaty, połyskujący w świetle świec brylant i uklęknięcie na jedno kolano. I oczywiście wzruszająca przemowa. Tymczasem on zrobił wszystko na opak, a potem w dodatku zniknął na kilka dni. Czy to były...

Dlaczego ten pochodzący z polskiej rodziny pisarz występował pod obcym nazwiskiem?

artykuł | 01.11.2018 | Autor:

To jeden z najsławniejszych pisarzy na świecie. Dlaczego nie chciał używać swojego polskiego nazwiska?

Jego książki pojawiają się na niemal każdej liście 100 największych dzieł światowej literatury. On sam pochodził z polskiej rodziny, ale wszyscy znają go pod obcym nazwiskiem. Czy ten genialny pisarz nie chciał być Polakiem?

Joanna Grudzińska, ukochana następcy rosyjskiego tronu (fot. domena publiczna)

artykuł | 20.10.2018 | Autor:

Dla tej Polki przyszły car zrezygnował z korony. Dlaczego nigdy o niej nie słyszałeś?

Wielki książę Konstanty miał wszelkie widoki na to by zostać rosyjskim carem. Jego brat Aleksander nie miał męskiego potomka, a jego córki umarły we wczesnym dzieciństwie. Przyszły władca wolał jednak porzucić tron dla pięknej Polki, która zawładnęła jego...

Leczenie chorej umysłowo dziewczynki na fotografii zamieszczonej w XIX-wiecznym francuskim podręczniku medycznym.

artykuł | 18.10.2018 | Autor:

Szczyt szowinizmu. Sto lat temu niemiecki lekarz „naukowo” udowodnił, że wszystkie kobiety są niedorozwinięte umysłowo i głupsze od mężczyzn

Sławny niemiecki neurolog twierdził, że wszystkie kobiety są fizjologicznie upośledzone i psychicznie otępiałe. O wielu pisał wręcz, że mają mózgi „na poły zwierzęce”. W te pseudonaukowe bzdety uwierzyła cała Europa.

Wyobrażenie księcia Lecha Pierwszego z początku XVIII wieku. Pojawiło się ono niedawno na jednym z wydań Kroniki Prokosza.

artykuł | 28.09.2018 | Autor:

Trzy fałszerstwa, podróbki i kłamstwa, na których turbosłowianie opierają swoje bzdurne teorie

Bazując na falsyfikatach, podróbkach i mistyfikacjach łatwo wykreować dodatkowe kilka tysięcy lat rzekomej, chwalebnej historii Polski. I na tym właśnie opierają się teorie turbolechitów: na materiałach kompletnie fikcyjnych.

Mahomet na XIX-wiecznym obrazie Theodora Hosemana

artykuł | 31.08.2018 | Autor:

Trzy historyczne wizerunki Mahometa, które wzburzyły muzułmanów

Zmasowana kampania sprzed dwóch dekad. Urażeni studenci. Grożenie śmiercią. Aresztowanie za próbę zamachu. O tych aferach związanych z wizerunkami Mahometa prawdopodobnie nie słyszałeś. Mimo że odbiły się one naprawdę szerokim echem.

Czy są takie więzienia, z których Polacy nie potrafiliby uciec?

materiał promocyjny | 29.08.2018 | Autor:

Najbardziej spektakularne ucieczki Polaków. Jak to możliwe, że się udały?

Obozy koncentracyjne. Syberyjskie pustkowia. Strzeżone twierdze. Przez stulecia Polakom udawało się uciekać z miejsc, w których inni załamywali ręce. Czy istnieją w ogóle więzienia, z których nie potrafiliby uciec?

Najmodniejsze stroje plażowe prezentowane przez tygodnik "Światowid" latem 1939 roku.

ciekawostka | 09.08.2018 | Autor:

Jak pozbyć się niemodnej i wulgarnej opalenizny?

Dziwaczne linie od ubrań i butów, nierówna ekspozycja na słońce, skóra spalona na skwarkę. Nie zawsze opalenizna wygląda pięknie. Jeśli chcesz się pozbyć nadmiaru koloru ze swojej skóry, proponujemy sposoby sprzed wieku. Bo wtedy kobiety wypowiadały śladom opalania...

Część tablicy Most Generał Elżbiety Zawackiej znajdującej się na moście w Toruniu (fot. domena publiczna).

artykuł | 05.08.2018 | Autor:

Elżbieta Zawacka. Dlaczego jedyna kobieta wśród cichociemnych… nie znała języka polskiego?

Elżbieta Zawacka, ps. „Zo”, „Zoya” była jedyną kobietą-cichociemną, czyli żołnierką zrzuconą przez Polskie Siły Zbrojne na terenie okupowanego kraju. Ta doskonała wywiadowczyni brawurowo unikała aresztowania i odważnie wypełniała konspiracyjne zadania. Jej życiorys zawiera jednak co najmniej zaskakujące wątki…

Skandynawskie kryminały podbiły świat. Ile jednak jest w nich prawdy, a ile fikcji? Kadr z filmu "Zabójcy bażantów" (reż. M. Nørgaard, 2014).

artykuł | 13.07.2018 | Autor:

Jak naprawdę wygląda przestępczość w Skandynawii? Pora sprawdzić ile prawdy jest w kryminałach!

Bezwzględni politycy, brutalne morderstwa i wszechobecne drobne przestępstwa. Taki obraz Skandynawii wyłania się z kart powieści kryminalnych. Fikcja literacka czy odwzorowanie prawdy policyjnych kartotek? 

Historię Titanica znają wszyscy. Jaki los czekałby Cię gdybyś był jednym z jego pasażerów? Na zdjęciu kadr z filmu „Titanic” (reż. J. Cameron, 1977).

artykuł | 11.07.2018 | Autorzy: i

Co by było, gdybyś… był pasażerem Titanica i nie dał rady dotrzeć do szalupy ratunkowej?

Legendarny transatlantyk wyruszył w swój dziewiczy rejs 10 kwietnia 1912 roku. Już cztery dni później jego pasażerowie stanęli oko w oko ze śmiercią w głębi mroźnego oceanu. Jakie mieli szanse na przeżycie?