Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

XIX wiek

Wjazd Jana Henryka Dąbrowskiego do Poznaniana obrazie Gładysza.

ciekawostka | 14.07.2019 | Autor:

Spektakularny rajd na Wielkopolskę. Tak powinny wyglądać wszystkie polskie powstania

Tadeusz Kościuszko nie mógł chyba wybrać lepszego człowieka, zlecając Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu zadanie wywołania powstania w Wielkopolsce. Świeżo upieczony generał zabrał się do rzeczy wzorowo – i odniósł błyskotliwy sukces.

artykuł | 03.07.2019 | Autor:

Z kołyski do… fabryki lub kopalni. Najniebezpieczniejsze zawody wykonywane dawniej przez dzieci

Rewolucja przemysłowa zmieniła świat – choć nie zawsze na lepsze. Dla milionów dzieci oznaczała nędzę i konieczność szukania zatrudnienia. Mali robotnicy masowo zaludnili fabryki, kopalnie oraz dachy angielskich domów, a zadania, jakie wykonywali, nie miały nic wspólnego z...

Róża Luksemburg była pierwszą Polką, która zdobyła doktorat z ekonomii.

artykuł | 24.06.2019 | Autor:

Pierwsza Polka z doktoratem z ekonomii. Dlaczego Niemcy ją zamordowali?

W Polsce ta wybitna, znana na całym świecie intelektualistka nie ma najlepszej prasy. Choć zginęła, zanim jeszcze bolszewicy okrzepli u władzy, w ubiegłym roku padła ofiarą ustawy dekomunizacyjnej: skuto upamiętniającą ją tablicę. Za co Polacy jej nie lubią...

Czy w Polsce naprawdę nie płonęły stosy? Ilustracja poglądowa.

artykuł | 20.06.2019 | Autor:

Czy Polska naprawdę była krajem bez stosów?

Nowożytna (i nowoczesna) Rzeczpospolita – kraina mlekiem, miodem i tolerancją płynąca. Taki obraz XVI- i XVII-wiecznej Polski, wolnej od prześladowań religijnych, zbrodni inkwizycji i procesów o czary, lansuje się do dziś. Ale czy rzeczywiście nad Wisłą nigdy nie...

Joanna Żubrowa odznaczyła się między innymi podczas zdobywania Zamościa w 1809 roku.

artykuł | 15.06.2019 | Autor:

Pierwsza kobieta odznaczona orderem Virtuti Militari

Była urodzonym żołnierzem. Walczyła lepiej i z większym zapałem niż jej koledzy. Mimo ewidentnego bohaterstwa odmówiono jej odznaczenia krzyżem Virtuti Militari. Musiała na to czekać aż dziewięć lat – aż w końcu dostała order… z łaski zaborcy.

Bracia Chang i Eng zdobyli w USA ogromną popularność.

materiał promocyjny | 10.06.2019 | Autor:

To od nich pochodzi określenie "bracia syjamscy". Jak zyskali światową sławę?

Przywieziono ich z Syjamu do Ameryki, by ich kosztem zapewnić ludziom rozrywkę. Potrafili jednak przekuć swoją słabość w siłę – dzięki wrodzonej przedsiębiorczości zdobyli nie tylko wolność, ale także niemałą fortunę. Jak potoczyły się losy słynnych braci Bunkerów?

Pod Tarutino książę Józef Poniatowski dał popis swoich umiejętności.

ciekawostka | 04.06.2019 | Autor:

Jak polski książę ocalił pijanych Francuzów przed pewną zagładą

Gdyby nie książę Józef Poniatowski, dla przynajmniej części oficerów i żołnierzy Wielkiej Armii marsz na Rosję skończyłby się dużo wcześniej. Dowodzona przez marszałka Murata straż przednia znalazła się w śmiertelnym niebezpieczeństwie – na szczęście Polak w odpowiednim momencie...

Polacy, przez których domy przetoczyła się Wielka Armia Napoleona przeklinali dzień, w którym Bonaparte przyszedł na świat (fot. domena publiczna)

artykuł | 01.06.2019 | Autor:

Wielu Polaków twierdziło, że nawet za cara było lepiej. Dlaczego nasi przodkowie tak bardzo nienawidzili Napoleona?

Podręczniki budują obraz Napoleona Bonaparte jako zbawcy Polaków, który niczym rycerz na białym koniu wyzwolił ich spod zaborczego jarzma. Prawda jest jednak zupełnie inna. A francuskie wojska częściej witano okrzykami przerażenia, niż wiwatami.

Hitler bardzo starał się, by prawda o jego pochodzeniu nie wyszła na światło dzienne. Co usiłował ukryć?

artykuł | 30.05.2019 | Autor:

Czy Adolf Hitler mścił się na Żydach za to, że... sam był Żydem?

Plotki o żydowskim pochodzeniu Adolfa Hitlera pojawiły się już w latach 20. ubiegłego wieku, niedługo po publikacji jego życiowego dzieła „Mein Kampf”. Czy jednak faktycznie w żyłach tego zbrodniarza płynęła „niearyjska” krew? I czy stało się to jedną...

konkurs | 21.05.2019 | Autor:

Na swojej "słabości" zarobili krocie. Jak rozwinęła się kariera słynnych braci syjamskich?

To właśnie od nich wzięło się określenie „bliźnięta syjamskie”. Changa i Enga Bunkerów uwielbiał cały świat, a ludzie chętnie sięgali do portfeli, byle tylko znaleźć się na jednym z ich pokazów. Niesamowitą historię zrośniętych braci poznacie dzięki książce,...

Ile prawdy jest w sensacyjnej hipotezie, jakoby ojciec Fryderyka Chopina również był z pochodzenia... Polakiem?

ciekawostka | 16.05.2019 | Autor:

Sercem Polak, a pochodzeniem…? Na ile Fryderyk Chopin faktycznie był Polakiem?

Przyszedł na świat na Mazowszu, lecz komponował głównie za granicą. Na dodatek jego ojciec był Francuzem, więc formalnie – zgodnie z kodeksem Napoleona – był nim również Fryderyk Chopin. Od lat Francja i Polska „wydzierają” sobie najsłynniejszego pianistę...

Fiodor Jeftichiew zarobił w Ameryce setki tysięcy dolarów.

artykuł | 14.05.2019 | Autor:

Ile „wybryki natury” zarabiały w XIX-wiecznej Ameryce?

Dla wielu „cudaków” – jak o nich pogardliwie mówiono – występy przed publicznością były prawdziwym piekłem. I to nieopłacalnym, bo wpływy z biletów trafiały głównie do kieszeni bezdusznych menedżerów. Niektórzy potrafili jednak obrócić odmienność na swoją korzyść… a...

Po śmierci Chopina powstało wiele hipotez na temat domniemanej przyczyny jego przedwczesnego zgonu.

artykuł | 11.05.2019 | Autor:

Gruźlica, mukowiscydoza, wada serca czy nieszczęśliwa miłość? Co tak naprawdę zabiło Fryderyka Chopina?

Ten geniusz muzyczny pozostawił po sobie nie tylko fascynującą twórczość, ale i niezwykłą historię życia oraz przedwczesnej śmierci, która do dziś intryguje. Choć przyjmuje się, że zmarł na gruźlicę, nie brakuje alternatywnych hipotez. Co tak naprawdę zabiło jednego...

Siostry Daisy i Violet Hilton przez wiele lat występowały na estradzie. Zagrały też w dwóch filmach.

artykuł | 08.05.2019 | Autor:

Najsłynniejsze przypadki bliźniąt syjamskich w dziejach

Zrośnięte ciałami bliźnięta zawsze przyciągały uwagę, czy to jako „wynaturzenia” w paradzie dziwaków, czy też jako ciekawostki medyczne. O dziwo, nierozdzielone rodzeństwa pojawiają się na świecie częściej, niż można by przypuszczać. Ale tylko niektóre zyskują światową sławę.

Julia Pastrana, czyli "Dama Pawian", była pokazywana tak za życia, jak i po śmierci. Podobny los spotkał jej zmarłe niedługo po urodzeniu dziecko.

artykuł | 01.05.2019 | Autor:

Okrutne eksperymenty, bezduszność i obmacywanie. Jak dawniej traktowano „wybryki natury”?

Człowiek-słoń, bliźnięta syjamskie czy Dama Pawian – w XIX wieku występy „odmieńców” przyciągały tłumy. O ile jednak gapie po prostu się im przyglądali, to ówcześni lekarze za wszelką cenę chcieli dowiedzieć się, co było przyczyną anomalii. I niekoniecznie...

Chang i Eng zawarli związki małżeńskie w 1843 roku. Ich portret jest o trzy lata późniejszy - pochodzi z 1846 roku.

ciekawostka | 25.04.2019 | Autor:

Ich życie erotyczne zszokowało świat. Jaka jest prawda o małżeństwach tych braci syjamskich?

„Czyż żony braci syjamskich nie powinny być postawione przed sądem za poślubienie czworonoga?” – pytali dziennikarze „Louisville Journal”. Sama myśl o pożyciu małżeńskim zrośniętych bliźniąt wywoływała szok w wiktoriańskiej Ameryce. A może szukano skandalu tam, gdzie go nie...

wideo | 14.04.2019 | Autor:

Niewygodne fakty z młodości Józefa Piłsudskiego

Nie organizował zamachu na życie cara i nie został skazany na zesłanie. A za to, że zamieszkał w Kireńsku pobierał pensję od rosyjskich władz. Jaka jest prawda o jednym z najważniejszych epizodów w życiu Józefa Piłsudskiego?

materiał promocyjny | 09.04.2019 | Autor:

Te dwie kobiety wyprzedziły swoją epokę. Jaki los je spotkał?

Nie znały się, choć łączyły je najsilniejsze więzy krwi. Obie były równie bezkompromisowe: prowadziły życie, które szokowało ich współczesnych, bo nie przystawało do standardów epoki. Dzięki temu zyskały nieśmiertelną sławę – ale za jaką cenę?

Podczas wykonywania śmierci za pomocą krzesła elektrycznego często popełniano błędy, których skutki były makabryczne...

artykuł | 25.03.2019 | Autor:

Najbardziej nieudane egzekucje w dziejach [18+]

Mogłoby się wydawać, że nie ma nic prostszego niż wykonanie kary śmierci. Zawiązanie sznura, chwycenie w ręce topora, albo podanie śmiercionośnego zastrzyku nie może chyba być aż tak trudne. Czy jednak na pewno?

W sławnego potwora wcielił się między innymi Boris Karloff.

ciekawostka | 24.03.2019 | Autor:

Narodziny najsłynniejszego monstrum w dziejach. Skąd wziął się pomysł na tego potwora?

Potwór Frankensteina, pozszywany z fragmentów ludzkich i zwierzęcych ciał, zrodził się w głowie niepozornej młodej kobiety. Skąd Mary Shelley czerpała inspirację?

Iwan IV - pierwszy car Rosji.

materiał promocyjny | 21.03.2019 | Autor:

Kiedy Rosja stała się światowym graczem? Kulisy historii naszego wielowiekowego sąsiada

Swoją historię wywodzi od księstewka zależnego od Złotej Ordy. Przez wieki pozostawała na uboczu Europy. Dzisiaj jest jednym z najważniejszych graczy na arenie międzynarodowej. Jak Rosja zbudowała swoją potęgę i czy potrafi ją utrzymać?

Percy Shelley był wybitnym poetą... i naprawdę złym mężem.

ciekawostka | 16.03.2019 | Autor:

Popełniła samobójstwo, a on i tak ciągał ją po sądach. Czy to był najgorszy mąż XIX wieku?

Uciekła dla niego z domu. Urodziła mu dwójkę dzieci. Gdy ją porzucał, błagała go o jeszcze jedną szansę. Kilka lat później popełniła samobójstwo – a on nie przepuścił żadnej okazji, by nawet po śmierci zszargać jej reputację. Jak...

Ostatnie słowa skazańców nie zawsze były wzniosłe...

ciekawostka | 11.03.2019 | Autor:

Najbardziej kuriozalne ostatnie słowa w historii

Prośba o przebaczenie, a może garść obelg wobec sędziego? Nie każdy skazaniec  potrafił się zdobyć na podniosłe, godne upamiętnienia, okrągłe zdania. Oto kilka przykładów naprawdę DZIWACZNYCH ostatnich słów wypowiedzianych tuż przed egzekucją. 

Eksperymenty na ludziach od zawsze były kołem zamachowym postępu w medycynie. Ale czy na pewno zawsze były konieczne? (zdjęcie poglądowe)

artykuł | 08.03.2019 | Autor:

Najbardziej kontrowersyjne eksperymenty medyczne w dziejach

Po pierwsze nie szkodzić? Hipokratejska zasada nie zawsze przyświecała lekarzom. Pionierzy medycyny, genialni naukowcy i sadystyczni zwyrodnialcy nieraz odkładali etykę na bok, gdy przychodziło do eksperymentowania na ludziach. Ostatecznie czy nie taka jest cena postępu?

W dobie rozbiorów wielu Polaków marzyło o odtworzeniu ojczyzny w odległym zakątku globu, Ilustracja poglądowa.

artykuł | 07.03.2019 | Autor:

Czy Australia mogła stać się polską kolonią?

W dobie zaborów wielu Polaków dawało się uwieść marzeniom o założeniu „Nowej Polski” w odległych zakątkach globu. Pojawiały się projekty tworzenia narodowej reprezentacji w Afryce, Oceanii i Brazylii. Pewien śmiałek forsował też pomysł, by zasiedlić niezamieszkałe tereny Australii...

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.