Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

XIX wiek

ciekawostka 15.09.2019 | Autor:

Barbarzyńcy z Zakopanego. Jak wyglądało życie w sercu Tatr, zanim przybyła cywilizacja?

Jeszcze w połowie XIX wieku Zakopane było zacofaną wsią, a w okolicy królowała legenda o rozbójnikach i kłusownikach. W Zakopanem brakowało rozwiniętej infrastruktury noclegowej i rozrywkowej, a na domiar złego podróż turysty z Krakowa do Zakopanego trwała pół...

artykuł 26.08.2019 | Autor:

Władca piorunów, który zrewolucjonizował świat – szalone pomysły Nikoli Tesli

Okiełznał potężne siły natury. Pracował nad śmiercionośną bronią, która miała przynieść… pokój. (Nie)świadomie wywołał trzęsienie ziemi, a przed prawie 100 laty przewidział produkcję smartfonów. Nikola Tesla jest prawdopodobnie jednym z najbardziej niedocenionych wynalazców naszej cywilizacji. Dlaczego?

ciekawostka 24.08.2019 | Autor:

Jak zginął Napoleon Bonaparte, czyli zagadkowa śmierć cesarza w niewoli

Pośmiertna diagnoza wskazywała na raka żołądka, ale późniejsze badania wskazują, że powody śmierci przymusowego rezydenta wyspy Świętej Heleny mogły być inne… Czy Napoleon zmarł z powodu choroby, czy może ktoś przyspieszył działanie natury?

ciekawostka 22.08.2019 | Autor:

Od beztroskiej zabawy do bezbolesnego wyrywania zębów. Historia znieczulenia

Co wspólnego miały małomiasteczkowe zabawy, Indianie, dentysta i ucieczka ze stołu operacyjnego? Odkrycie znieczulenia w medycynie wymagało trochę czasu i nieudanych eksperymentów.

Wjazd Jana Henryka Dąbrowskiego do Poznaniana obrazie Gładysza.

ciekawostka 14.07.2019 | Autor:

Spektakularny rajd na Wielkopolskę. Tak powinny wyglądać wszystkie polskie powstania

Tadeusz Kościuszko nie mógł chyba wybrać lepszego człowieka, zlecając Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu zadanie wywołania powstania w Wielkopolsce. Świeżo upieczony generał zabrał się do rzeczy wzorowo – i odniósł błyskotliwy sukces.

artykuł 03.07.2019 | Autor:

Z kołyski do… fabryki lub kopalni. Najniebezpieczniejsze zawody wykonywane dawniej przez dzieci

Rewolucja przemysłowa zmieniła świat – choć nie zawsze na lepsze. Dla milionów dzieci oznaczała nędzę i konieczność szukania zatrudnienia. Mali robotnicy masowo zaludnili fabryki, kopalnie oraz dachy angielskich domów, a zadania, jakie wykonywali, nie miały nic wspólnego z...

Róża Luksemburg była pierwszą Polką, która zdobyła doktorat z ekonomii.

artykuł 24.06.2019 | Autor:

Pierwsza Polka z doktoratem z ekonomii. Dlaczego Niemcy ją zamordowali?

W Polsce ta wybitna, znana na całym świecie intelektualistka nie ma najlepszej prasy. Choć zginęła, zanim jeszcze bolszewicy okrzepli u władzy, w ubiegłym roku padła ofiarą ustawy dekomunizacyjnej: skuto upamiętniającą ją tablicę. Za co Polacy jej nie lubią...

Czy w Polsce naprawdę nie płonęły stosy? Ilustracja poglądowa.

artykuł 20.06.2019 | Autor:

Czy Polska naprawdę była krajem bez stosów?

Nowożytna (i nowoczesna) Rzeczpospolita – kraina mlekiem, miodem i tolerancją płynąca. Taki obraz XVI- i XVII-wiecznej Polski, wolnej od prześladowań religijnych, zbrodni inkwizycji i procesów o czary, lansuje się do dziś. Ale czy rzeczywiście nad Wisłą nigdy nie...

Joanna Żubrowa odznaczyła się między innymi podczas zdobywania Zamościa w 1809 roku.

artykuł 15.06.2019 | Autor:

Pierwsza kobieta odznaczona orderem Virtuti Militari

Była urodzonym żołnierzem. Walczyła lepiej i z większym zapałem niż jej koledzy. Mimo ewidentnego bohaterstwa odmówiono jej odznaczenia krzyżem Virtuti Militari. Musiała na to czekać aż dziewięć lat – aż w końcu dostała order… z łaski zaborcy.

Bracia Chang i Eng zdobyli w USA ogromną popularność.

materiał promocyjny 10.06.2019 | Autor:

To od nich pochodzi określenie "bracia syjamscy". Jak zyskali światową sławę?

Przywieziono ich z Syjamu do Ameryki, by ich kosztem zapewnić ludziom rozrywkę. Potrafili jednak przekuć swoją słabość w siłę – dzięki wrodzonej przedsiębiorczości zdobyli nie tylko wolność, ale także niemałą fortunę. Jak potoczyły się losy słynnych braci Bunkerów?

Pod Tarutino książę Józef Poniatowski dał popis swoich umiejętności.

ciekawostka 04.06.2019 | Autor:

Jak polski książę ocalił pijanych Francuzów przed pewną zagładą

Gdyby nie książę Józef Poniatowski, dla przynajmniej części oficerów i żołnierzy Wielkiej Armii marsz na Rosję skończyłby się dużo wcześniej. Dowodzona przez marszałka Murata straż przednia znalazła się w śmiertelnym niebezpieczeństwie – na szczęście Polak w odpowiednim momencie...

Polacy, przez których domy przetoczyła się Wielka Armia Napoleona przeklinali dzień, w którym Bonaparte przyszedł na świat (fot. domena publiczna)

artykuł 01.06.2019 | Autor:

Wielu Polaków twierdziło, że nawet za cara było lepiej. Dlaczego nasi przodkowie tak bardzo nienawidzili Napoleona?

Podręczniki budują obraz Napoleona Bonaparte jako zbawcy Polaków, który niczym rycerz na białym koniu wyzwolił ich spod zaborczego jarzma. Prawda jest jednak zupełnie inna. A francuskie wojska częściej witano okrzykami przerażenia, niż wiwatami.

Hitler bardzo starał się, by prawda o jego pochodzeniu nie wyszła na światło dzienne. Co usiłował ukryć?

artykuł 30.05.2019 | Autor:

Czy Adolf Hitler mścił się na Żydach za to, że... sam był Żydem?

Plotki o żydowskim pochodzeniu Adolfa Hitlera pojawiły się już w latach 20. ubiegłego wieku, niedługo po publikacji jego życiowego dzieła „Mein Kampf”. Czy jednak faktycznie w żyłach tego zbrodniarza płynęła „niearyjska” krew? I czy stało się to jedną...

konkurs 21.05.2019 | Autor:

Na swojej "słabości" zarobili krocie. Jak rozwinęła się kariera słynnych braci syjamskich?

To właśnie od nich wzięło się określenie „bliźnięta syjamskie”. Changa i Enga Bunkerów uwielbiał cały świat, a ludzie chętnie sięgali do portfeli, byle tylko znaleźć się na jednym z ich pokazów. Niesamowitą historię zrośniętych braci poznacie dzięki książce,...

Ile prawdy jest w sensacyjnej hipotezie, jakoby ojciec Fryderyka Chopina również był z pochodzenia... Polakiem?

ciekawostka 16.05.2019 | Autor:

Sercem Polak, a pochodzeniem…? Na ile Fryderyk Chopin faktycznie był Polakiem?

Przyszedł na świat na Mazowszu, lecz komponował głównie za granicą. Na dodatek jego ojciec był Francuzem, więc formalnie – zgodnie z kodeksem Napoleona – był nim również Fryderyk Chopin. Od lat Francja i Polska „wydzierają” sobie najsłynniejszego pianistę...

Fiodor Jeftichiew zarobił w Ameryce setki tysięcy dolarów.

artykuł 14.05.2019 | Autor:

Ile „wybryki natury” zarabiały w XIX-wiecznej Ameryce?

Dla wielu „cudaków” – jak o nich pogardliwie mówiono – występy przed publicznością były prawdziwym piekłem. I to nieopłacalnym, bo wpływy z biletów trafiały głównie do kieszeni bezdusznych menedżerów. Niektórzy potrafili jednak obrócić odmienność na swoją korzyść… a...

Po śmierci Chopina powstało wiele hipotez na temat domniemanej przyczyny jego przedwczesnego zgonu.

artykuł 11.05.2019 | Autor:

Gruźlica, mukowiscydoza, wada serca czy nieszczęśliwa miłość? Co tak naprawdę zabiło Fryderyka Chopina?

Ten geniusz muzyczny pozostawił po sobie nie tylko fascynującą twórczość, ale i niezwykłą historię życia oraz przedwczesnej śmierci, która do dziś intryguje. Choć przyjmuje się, że zmarł na gruźlicę, nie brakuje alternatywnych hipotez. Co tak naprawdę zabiło jednego...

Siostry Daisy i Violet Hilton przez wiele lat występowały na estradzie. Zagrały też w dwóch filmach.

artykuł 08.05.2019 | Autor:

Najsłynniejsze przypadki bliźniąt syjamskich w dziejach

Zrośnięte ciałami bliźnięta zawsze przyciągały uwagę, czy to jako „wynaturzenia” w paradzie dziwaków, czy też jako ciekawostki medyczne. O dziwo, nierozdzielone rodzeństwa pojawiają się na świecie częściej, niż można by przypuszczać. Ale tylko niektóre zyskują światową sławę.

Julia Pastrana, czyli "Dama Pawian", była pokazywana tak za życia, jak i po śmierci. Podobny los spotkał jej zmarłe niedługo po urodzeniu dziecko.

artykuł 01.05.2019 | Autor:

Okrutne eksperymenty, bezduszność i obmacywanie. Jak dawniej traktowano „wybryki natury”?

Człowiek-słoń, bliźnięta syjamskie czy Dama Pawian – w XIX wieku występy „odmieńców” przyciągały tłumy. O ile jednak gapie po prostu się im przyglądali, to ówcześni lekarze za wszelką cenę chcieli dowiedzieć się, co było przyczyną anomalii. I niekoniecznie...

Chang i Eng zawarli związki małżeńskie w 1843 roku. Ich portret jest o trzy lata późniejszy - pochodzi z 1846 roku.

ciekawostka 25.04.2019 | Autor:

Ich życie erotyczne zszokowało świat. Jaka jest prawda o małżeństwach tych braci syjamskich?

„Czyż żony braci syjamskich nie powinny być postawione przed sądem za poślubienie czworonoga?” – pytali dziennikarze „Louisville Journal”. Sama myśl o pożyciu małżeńskim zrośniętych bliźniąt wywoływała szok w wiktoriańskiej Ameryce. A może szukano skandalu tam, gdzie go nie...

wideo 14.04.2019 | Autor:

Niewygodne fakty z młodości Józefa Piłsudskiego

Nie organizował zamachu na życie cara i nie został skazany na zesłanie. A za to, że zamieszkał w Kireńsku pobierał pensję od rosyjskich władz. Jaka jest prawda o jednym z najważniejszych epizodów w życiu Józefa Piłsudskiego?

materiał promocyjny 09.04.2019 | Autor:

Te dwie kobiety wyprzedziły swoją epokę. Jaki los je spotkał?

Nie znały się, choć łączyły je najsilniejsze więzy krwi. Obie były równie bezkompromisowe: prowadziły życie, które szokowało ich współczesnych, bo nie przystawało do standardów epoki. Dzięki temu zyskały nieśmiertelną sławę – ale za jaką cenę?

Podczas wykonywania śmierci za pomocą krzesła elektrycznego często popełniano błędy, których skutki były makabryczne...

artykuł 25.03.2019 | Autor:

Najbardziej nieudane egzekucje w dziejach [18+]

Mogłoby się wydawać, że nie ma nic prostszego niż wykonanie kary śmierci. Zawiązanie sznura, chwycenie w ręce topora, albo podanie śmiercionośnego zastrzyku nie może chyba być aż tak trudne. Czy jednak na pewno?

W sławnego potwora wcielił się między innymi Boris Karloff.

ciekawostka 24.03.2019 | Autor:

Narodziny najsłynniejszego monstrum w dziejach. Skąd wziął się pomysł na tego potwora?

Potwór Frankensteina, pozszywany z fragmentów ludzkich i zwierzęcych ciał, zrodził się w głowie niepozornej młodej kobiety. Skąd Mary Shelley czerpała inspirację?

Iwan IV - pierwszy car Rosji.

materiał promocyjny 21.03.2019 | Autor:

Kiedy Rosja stała się światowym graczem? Kulisy historii naszego wielowiekowego sąsiada

Swoją historię wywodzi od księstewka zależnego od Złotej Ordy. Przez wieki pozostawała na uboczu Europy. Dzisiaj jest jednym z najważniejszych graczy na arenie międzynarodowej. Jak Rosja zbudowała swoją potęgę i czy potrafi ją utrzymać?