Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

XIX wiek

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze dziewiętnastowieczne ciekawostki. W Europie to epoka rewolucji francuskiej, czasów napoleońskich i utrzymującego się przez kilkadziesiąt lat koncertu mocarstw. W Ameryce to wiek wojny domowej i wielkiej ekspansji na dziki zachód. To także czasy rewolucji w przemyśle, komunikacji i szeroko rozumianej wynalazczości. W XIX wieku powstały zjednoczone Niemcy i Włochy. Rodził się nacjonalizm, feminizm i cała paleta innych, wybuchowych poglądów. To zarazem epoka nieobecności Polski, która z trudem próbowała wrócić na mapę jako Księstwo Warszawskie i tak zwana Kongresówka.

Dziewiętnastowieczna kuchnia na norweskiej ilustracji (fot. domena publiczna)

artykuł | 18.11.2018 | Autor:

Lucyna Ćwierczakiewiczowa. Kobieta, która nauczyła Polki gotować

Nie było wówczas telewizji, ani radia, a paniom nie wypadało nawet samodzielnie jadać na mieście. Niełatwo było zdobyć sławę i status bestsellerowego pisarza. Lucyna Ćwierczakiewiczowa zdołała jednak zostać najprawdziwszą gwiazdą, wyprzedzającą o kilka długości nawet takich autorów jak...

Leonarda Lewandowska na jedynej znanej fotografii

artykuł | 15.11.2018 | Autor:

Piłsudski potrafił być bydlakiem i sadystą. Czy to on popchnął do samobójstwa Leonardę Lewandowską?

Ranienie najbliższych przychodziło Piłsudskiemu z łatwością i chyba nawet przynosiło mu niezdrową satysfakcję, tak jakby lubił pompować sobie ego kosztem cudzych uczuć. Wielokrotnie dawał temu dowód podczas młodzieńczego pobytu na Syberii. I boleśnie przekonała się o tym Leonarda...

Ślub Daszyńskiego z Marysią Paszkowską wywołał skandal, który nieomal przekreślił jego karierę.

artykuł | 09.11.2018 | Autor:

Ten związek wywołał prawdziwy skandal. Czy szokujące małżeństwo mogło przekreślić karierę Ignacego Daszyńskiego?

Romans z mężatką i nieślubne dziecko? Cóż, każdemu może się zdarzyć. Małżeństwo z aktorką? Zdaniem krakowskiej inteligencji, Daszyński równie dobrze mógł wziąć za żonę prostytutkę! Nawet koledzy-socjaliści byli zszokowani jego wyborem – choć w ich przypadku w grę...

Józef Konrad Korzeniowski z żoną Jessie i synem Borysem (fot. domena publiczna)

ciekawostka | 07.11.2018 | Autor:

Najgorsze oświadczyny XIX wieku? Dowiedz się, jak NIE prosić o rękę

Wszystko powinno się odbyć z pompą. Kwiaty, połyskujący w świetle świec brylant i uklęknięcie na jedno kolano. I oczywiście wzruszająca przemowa. Tymczasem on zrobił wszystko na opak, a potem w dodatku zniknął na kilka dni. Czy to były...

Dlaczego ten pochodzący z polskiej rodziny pisarz występował pod obcym nazwiskiem?

artykuł | 01.11.2018 | Autor:

To jeden z najsławniejszych pisarzy na świecie. Dlaczego nie chciał używać swojego polskiego nazwiska?

Jego książki pojawiają się na niemal każdej liście 100 największych dzieł światowej literatury. On sam pochodził z polskiej rodziny, ale wszyscy znają go pod obcym nazwiskiem. Czy ten genialny pisarz nie chciał być Polakiem?

Joanna Grudzińska, ukochana następcy rosyjskiego tronu (fot. domena publiczna)

artykuł | 20.10.2018 | Autor:

Dla tej Polki przyszły car zrezygnował z korony. Dlaczego nigdy o niej nie słyszałeś?

Wielki książę Konstanty miał wszelkie widoki na to by zostać rosyjskim carem. Jego brat Aleksander nie miał męskiego potomka, a jego córki umarły we wczesnym dzieciństwie. Przyszły władca wolał jednak porzucić tron dla pięknej Polki, która zawładnęła jego...

Leczenie chorej umysłowo dziewczynki na fotografii zamieszczonej w XIX-wiecznym francuskim podręczniku medycznym.

artykuł | 18.10.2018 | Autor:

Szczyt szowinizmu. Sto lat temu niemiecki lekarz „naukowo” udowodnił, że wszystkie kobiety są niedorozwinięte umysłowo i głupsze od mężczyzn

Sławny niemiecki neurolog twierdził, że wszystkie kobiety są fizjologicznie upośledzone i psychicznie otępiałe. O wielu pisał wręcz, że mają mózgi „na poły zwierzęce”. W te pseudonaukowe bzdety uwierzyła cała Europa.

Wyobrażenie księcia Lecha Pierwszego z początku XVIII wieku. Pojawiło się ono niedawno na jednym z wydań Kroniki Prokosza.

artykuł | 28.09.2018 | Autor:

Trzy fałszerstwa, podróbki i kłamstwa, na których turbosłowianie opierają swoje bzdurne teorie

Bazując na falsyfikatach, podróbkach i mistyfikacjach łatwo wykreować dodatkowe kilka tysięcy lat rzekomej, chwalebnej historii Polski. I na tym właśnie opierają się teorie turbolechitów: na materiałach kompletnie fikcyjnych.

Mahomet na XIX-wiecznym obrazie Theodora Hosemana

artykuł | 31.08.2018 | Autor:

Trzy historyczne wizerunki Mahometa, które wzburzyły muzułmanów

Zmasowana kampania sprzed dwóch dekad. Urażeni studenci. Grożenie śmiercią. Aresztowanie za próbę zamachu. O tych aferach związanych z wizerunkami Mahometa prawdopodobnie nie słyszałeś. Mimo że odbiły się one naprawdę szerokim echem.

Czy są takie więzienia, z których Polacy nie potrafiliby uciec?

materiał promocyjny | 29.08.2018 | Autor:

Najbardziej spektakularne ucieczki Polaków. Jak to możliwe, że się udały?

Obozy koncentracyjne. Syberyjskie pustkowia. Strzeżone twierdze. Przez stulecia Polakom udawało się uciekać z miejsc, w których inni załamywali ręce. Czy istnieją w ogóle więzienia, z których nie potrafiliby uciec?

Najmodniejsze stroje plażowe prezentowane przez tygodnik "Światowid" latem 1939 roku.

ciekawostka | 09.08.2018 | Autor:

Jak pozbyć się niemodnej i wulgarnej opalenizny?

Dziwaczne linie od ubrań i butów, nierówna ekspozycja na słońce, skóra spalona na skwarkę. Nie zawsze opalenizna wygląda pięknie. Jeśli chcesz się pozbyć nadmiaru koloru ze swojej skóry, proponujemy sposoby sprzed wieku. Bo wtedy kobiety wypowiadały śladom opalania...

Część tablicy Most Generał Elżbiety Zawackiej znajdującej się na moście w Toruniu (fot. domena publiczna).

artykuł | 05.08.2018 | Autor:

Elżbieta Zawacka. Dlaczego jedyna kobieta wśród cichociemnych… nie znała języka polskiego?

Elżbieta Zawacka, ps. „Zo”, „Zoya” była jedyną kobietą-cichociemną, czyli żołnierką zrzuconą przez Polskie Siły Zbrojne na terenie okupowanego kraju. Ta doskonała wywiadowczyni brawurowo unikała aresztowania i odważnie wypełniała konspiracyjne zadania. Jej życiorys zawiera jednak co najmniej zaskakujące wątki…

Skandynawskie kryminały podbiły świat. Ile jednak jest w nich prawdy, a ile fikcji? Kadr z filmu "Zabójcy bażantów" (reż. M. Nørgaard, 2014).

artykuł | 13.07.2018 | Autor:

Jak naprawdę wygląda przestępczość w Skandynawii? Pora sprawdzić ile prawdy jest w kryminałach!

Bezwzględni politycy, brutalne morderstwa i wszechobecne drobne przestępstwa. Taki obraz Skandynawii wyłania się z kart powieści kryminalnych. Fikcja literacka czy odwzorowanie prawdy policyjnych kartotek? 

Historię Titanica znają wszyscy. Jaki los czekałby Cię gdybyś był jednym z jego pasażerów? Na zdjęciu kadr z filmu „Titanic” (reż. J. Cameron, 1977).

artykuł | 11.07.2018 | Autorzy: i

Co by było, gdybyś… był pasażerem Titanica i nie dał rady dotrzeć do szalupy ratunkowej?

Legendarny transatlantyk wyruszył w swój dziewiczy rejs 10 kwietnia 1912 roku. Już cztery dni później jego pasażerowie stanęli oko w oko ze śmiercią w głębi mroźnego oceanu. Jakie mieli szanse na przeżycie?

Nellie Bly (fot. domena publiczna)

artykuł | 26.06.2018 | Autor:

W 80 dni dookoła świata? Ta kobieta pobiła wynik bohatera książki o ponad tydzień i ustanowiła niesamowity rekord

W świecie, w którym nie istniały telefony komórkowe, GPS i loty samolotem, Nellie Bly postanowiła udowodnić, że okrąży glob szybciej niż bohater powieści „W 80 dni dookoła świata”. Nikt nie wierzył, że jej się uda, tymczasem reporterka ukończyła...

Rdzenni mieszkańcy Liberii byli traktowani przez przybyszy z Ameryki jak niewolnicy.

artykuł | 19.06.2018 | Autor:

Jedyne niepodległe państwo czarnoskórych w kolonialnej Afryce. Raj byłych niewolników czy… piekło dla rdzennych mieszkańców?

Do stworzenia państwa byłych amerykańskich niewolników w rodzimej Afryce przyczyniły się nie tylko szczytne idee. Chodziło o… pozbycie się czarnoskórych z Nowego Świata. W zamian zaoferowano im własną ziemię. Jak ją wykorzystali?

Niechlujstwo służącej mogło stać się tragedią dla całego domu. Jak mogło do tego dojść?

artykuł | 15.06.2018 | Autor:

To przez nich wybuchały największe epidemie w dziejach. Jak do tego doszło?

Niechlujna służąca. Niemowlę z biegunką. Samotna starsza kobieta. Albo… kichający kucharz. Jeden, często nieświadomy nosiciel wystarczył, by zarazić dziesiątki, a nawet setki osób, które przekazywały chorobę dalej. Jak to w ogóle możliwe?

Wśród odkrywców, którzy rozstali się ze światem w brutalny sposób był między innymi James Cook.

artykuł | 14.06.2018 | Autor:

Najbardziej kuriozalne i makabryczne śmierci wielkich podróżników

Wyprawy w nieznane zawsze wiązały się z wielkim ryzykiem. Podczas ekspedycji badawczych śmierć czyhała na każdym kroku. Losy podróżników, którym nie udało się wrócić, często budziły grozę. A czasem… wydawały się z gruntu bezsensowne.

Stefan Szolc-Rogoziński zaszedł za skórę samemu Bismarckowi.

artykuł | 07.06.2018 | Autor:

Ten Polak pokrzyżował imperialne plany Bismarcka. Dlaczego nigdy o nim nie słyszałeś?

Pod koniec XIX wieku niemiecka ekspansja trwała w najlepsze. Kiedy jednak II Rzesza zaczęła ostrzyć sobie zęby na górzystą część Kamerunu, napotkała niespodziewaną przeszkodę. Wszystko przez… „przeklętych Polaków”, na których kanclerz Bismarck zdrowo złorzeczył. Jak udało im się...

Przyczynę rozprzestrzeniania się tyfusu zidentyfikował dopiero Charles Nicolle w XX w.

artykuł | 06.06.2018 | Autor:

Wystarczał uścisk dłoni, by zabić. Ta choroba uśmiercała więcej ludzi, niż najbardziej krwawe wojny

By się zarazić, wystarczył łyk wody ze strumienia. Nic dziwnego, że ta choroba rozprzestrzeniała się z niesamowitą prędkością. Dziesiątkowała biedotę, ale zabijała też koronowane głowy. Kto padł jej ofiarą i czy nadal powinniśmy się jej bać?

Mężczyzna na czworakac ujeżdzany przez kobietę z pejczem. XIX-wieczna grafika ze zbiorów prof. Kraffta-Ebinga.

artykuł | 31.05.2018 | Autor:

Historia sado-maso. Kto wymyślił to określenie i skąd wzięła się fascynacja chłostaniem? [18+]

Na początku XX wieku „nawet w kołach lekarskich” termin ten był „obcy i niezrozumiały”. Leon Wachholz, wpływowy biegły sądowy z Krakowa, twierdził, że dla jego kolegów masochizm brzmi jak coś „asyryjskiego, semickiego, w ogóle wschodniego”. Ale na pewno...

materiał promocyjny | 19.05.2018 | Autor:

Człowiek, który za życia stał się legendą. Czy to był jeden z największych odkrywców w historii?

Miesiące spędzone w lodowym piekle. Mordercza walka z niskimi temperaturami, głodem, chorobami i monotonią podróży. Większość śmiałków, próbujących dotrzeć do tego najbardziej niedostępnego miejsca na ziemi, ginęło. On nie tylko zdobył biegun, ale i przeżył.

Biegun południowy to najbardziej wysunięty na południe punkt na Ziemi. Dla śmiałków, którzy zdecydowali się go zdobyć okazał się lodowym piekłem.

artykuł | 17.05.2018 | Autor:

Ślepota śnieżna, szkorbut i zatrucie ołowiem. Jak NAPRAWDĘ wyglądała droga na biegun?

Na przełomie XIX i XX wieku wciąż nieodkrytymi terenami pozostawały skute lodem bieguny: północny i południowy. Na tych, którzy postanowili je zdobyć czekało piekło. Ekstremalnie niskie temperatury, choroby, a w końcu próba charakteru, gdy należało rozważyć zjedzenie towarzysza...

Badacz i odkrywca, który już za życia stał się legendą. Kim był Amundsen i jak zdobył biegun?

artykuł | 09.05.2018 | Autor:

Jeden z najsławniejszych odkrywców w historii świata. Jak udało mu się zdobyć najbardziej niedostępne miejsce na ziemi?

Na początku XX wieku era wielkich odkryć dobiegała końca. Na mapach widniało coraz mniej białych plam, a podróżnicy zdwajali wysiłki, by przed innymi dotrzeć w niezdobyte dotąd miejsca. Ostatni wyścig okazał się jednym z najbardziej niezwykłych. Tak jak...

Fragment obrazu Wojciecha Kossaka pt. Bitwa pod Olszynką grochowską.

artykuł | 21.04.2018 | Autor:

Czy polskie powstania narodowe miały jakikolwiek sens? Miażdżące refleksje poznańskiego historyka

O powstaniach listopadowym i styczniowym wciąż mówimy z nabożnym respektem. Nie powiodły się, ale przecież nasi przodkowie gotowi byli złożyć ofiarę krwi w nierównym boju. Czy wolno nam ich krytykować? Historyk Marek Rezler nie boi się odpowiadać twierdząco....

  • Szukaj tylko w:

  • Wybierz: