Ciekawostki Historyczne
Starożytność

Początki Wielkiej Lechii zawdzięczamy mistrzowi Wincentemu, zwanemu Kadłubkiem?

Od wieków wokół Wielkiej Lechii narosło wiele legend i wyobrażeń dotyczących ich rzekomej potęgi. Warto jednak zadać pytanie, jak naprawdę średniowieczne źródła opisywały to tajemnicze państwo.

To właśnie on, na początku XIII wieku, po raz pierwszy nazwał Polaków „Wandalami” i „Lechitami”, tworząc wizję wielkiego imperium sięgającego aż po kraj Partów. W jego opowieści rządził nim Grakchus, czyli Krak, którego synowie pokonali potwora utożsamianego później ze smokiem wawelskim, choć bratobójczy konflikt splamił ich legendę. Po nich władzę objęła Wanda, która miała obronić kraj przed królem Alemanów, a jej imię miało nadać nazwę rzece Wisła i ludowi Wandalów. Kadłubek opisał także rzekomy najazd Aleksandra Macedońskiego, odparty dzięki sprytowi złotnika, który wyrzeźbił drewnianą armię, oraz dzieje kolejnych Lestków, z których jeden miał walczyć nawet z Juliuszem Cezarem.

Wielkiej Lechiifot.Путь из варяг в греки / CC BY-SA 3.0

Mapa rzekomego zasięgu „Imperium Lechitów”

To z tej samej kroniki pochodzi także dramatyczna historia Popiela zagryzionego przez myszy oraz wczesne genealogie sięgające Siemowita, Lestka i Siemomysła. Mit stworzony przez Kadłubka stał się fundamentem dalszych polskich legend, a jego echa kontynuowała Kronika wielkopolska, gdzie po raz pierwszy pojawiła się znana dziś opowieść o Lechu, Czechu i Rusie. Wszystko to sprawiło, że wyobrażenie o dawnych Lechitach na wieki weszło do polskiej tradycji.

Do rozpowszechnienia tej legendy przyczynił się również Jan Długosz, który w swoich XV-wiecznych dziełach potraktował Lechitów jak historycznych przodków Polaków, wzmacniając rangę mitu. W czasach renesansu Marcin Kromer i inni pisarze zaczęli wykorzystywać te opowieści jako argument w sporach politycznych, podkreślając rzekome antyczne korzenie narodu. W XVII wieku mit Lechitów stał się jednym z filarów sarmatyzmu, a szlachta traktowała Kadłubkowe fantazje niemal jak potwierdzoną historię.

Przeczytaj także: Polska przed Słowianami

Jeszcze w oświeceniu pojawiały się próby udowadniania, że Polacy naprawdę pochodzą od Wandalów lub innych wielkich ludów starożytności. W XIX wieku do legendy odwoływali się romantycy i historycy-amatorzy, budując narodową narrację o wyjątkowości i starożytności Polaków. Dzięki temu mit Lechitów przetrwał wieki i do dziś funkcjonuje w kulturze, literaturze i internetowych dyskusjach o „najdawniejszych” dziejach Polski.

Ciekawostki to kwintesencja naszego portalu. Krótkie materiały poświęcone interesującym anegdotom, zaskakującym detalom z przeszłości, dziwnym wiadomościom z dawnej prasy. Lektura, która zajmie ci nie więcej niż 1 minutę. Ta konkretna historia powstała na podstawie książki Artura Wójcika „Sarmatia”.

Zobacz również

Starożytność

Skąd wzięły się polskie nazwy miesięcy?

Polskie nazwy miesięcy kryją w sobie ślady dawnych Słowian, ich zwyczajów i obserwacji natury. Opisują kwitnienie lip, żniwa czy mrozy.

20 listopada 2025 | Autorzy: Redakcja

Średniowiecze

Arkona – święte miejsce Słowian

W tajemniczym głównym centrum kultu Słowian połabskich miały znajdować się niezmierzone skarby. W końcu znalazł się władca, który postanowił podbić Arkonę...

6 marca 2025 | Autorzy: Herbert Gnaś

Starożytność

Miejsca kultu pogan w Polsce

Najsłynniejszym miejscem kultu pogan w Polsce jest Wolin. Ale w naszym kraju nie brak kurhanów, świętych gajów i kamiennych kręgów. Oto parę tych mniej znanych.

23 grudnia 2024 | Autorzy: Gabriela Bortacka

Średniowiecze

Rolnictwo u pierwszych Słowian

Główna działalność gospodarcza Słowian polegała na uprawie ziemi. Zazwyczaj do pługa mocowano woły, ale gdzieniegdzie do pracy w polu używano koni.

14 lutego 2024 | Autorzy: Marcello Garzaniti

Kobiety w świecie Słowian

Rozdzielność majątkowa, władza nad dziećmi, dziedziczenie po mężu – Słowianki były zdumiewająco wyzwolone! Czy w świecie słowiańskim panował matriarchat?

11 lutego 2024 | Autorzy: Marcello Garzaniti

Średniowiecze

Wojny Lestka i Siemomysła

Za panowania Lestka i Siemomysła przelano mnóstwo słowiańskiej krwi. Model działania pierwszych Piastów można porównać do bandytów na Dzikim Zachodzie.

28 października 2023 | Autorzy: Michael Morys-Twarowski

KOMENTARZE

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

W tym momencie nie ma komentrzy.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Przeglądaj książki historyczne w najlepszych cenach

Odkryj najciekawsze książki historyczne w atrakcyjnych cenach. Sekcja powstała we współpracy z Lubimyczytac.pl, największą społecznością miłośników literatury w Polsce – dzięki temu możesz wybierać spośród tytułów najwyżej ocenianych przez czytelników.