Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Irena Kosmowska. Pierwsza kobieta w polskim rządzie

Irena Kosmowska. Jedyna kobieta w gabinecie rządowym w całej historii II RP.

Irena Kosmowska. Jedyna kobieta w gabinecie rządowym w całej historii II RP.

Zaszła najwyżej z wszystkich Polek. Po niej żadna inna kobieta tej epoki nie piastowała stanowiska w rządzie. Jej kariera trwała jednak tylko kilka dni. Kim była Irena Kosmowska i co zdążyła osiągnąć?

Irena Kosmowska nie bała się być heretyczką. Dobrze wykształcona dziewczyna z inteligenckiej rodziny zamiast na warszawskich salonach, brylowała w chłopskich chatach. Zaraz po studiach, odbytych we Lwowie w latach 1905-1908, została nauczycielką w wiejskiej szkole dla dziewcząt pod Kutnem. Wszędzie było jej pełno.

Organizowała kursy dla chłopów, zakładała biblioteki, działała w Kole Ziemianek i Towarzystwie Kółek Rolniczych. I stale przyprawiała wszelką władzę o ból głowy.

Antyklerykalna radykałka

Od 1908 roku współtworzyła redakcję niezwykle wpływowego tygodnika dla ludu – „Zarania”. Postępowe, wywrotowe pismo stawało na odcisk nie tylko carskim urzędnikom, ale też hierarchii kościelnej. Redaktorzy ustawicznie podkreślali, że kler to wielki ciemiężyciel chłopstwa; że księża rozmyślnie ogłupiają prostych ludzi i zdzierają z nich pieniądze. Nie tylko na redakcję, ale też na czytelników tygodnika biskup rzucił klątwę, a skupiony wokół „Zarania” ruch chłopski okrzyknięto mianem „herezji religijnej”. Była to herezja naprawdę popularna: podobno pismo docierało aż do 50 000 osób.

Winieta Zarania z 1908 roku

Winieta Zarania z 1908 roku

Kosmowska prowadziła w „Zaraniu” dział kulturalno-oświatowy, była sekretarzem redakcji, odpowiadała za kontakt z czytelnikami i dwa dodatki do pisma. To wciąż jednak nie wystarczało do zaspokojenia jej ambicji. Wydała broszurę poświęconą „Weselu” Wyspiańskiego, za którą władze skazały ją na rok twierdzy. Wykpiła się od odsiadki, ale wcale nie zwolniła.

Współtwórczyni zalążka przyszłego rządu

Była wśród twórców Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictwo Niepodległościowych – porozumienia partii politycznych o patriotycznym rysie, które w razie wybuchu wojny miało wyłonić rząd narodowy i które już w roku 1912 wyznaczyło Józefa Piłsudskiego na komendanta naczelnego polskiego wojska.

Zaraz po jej utworzeniu wstąpiła do Ligii Kobiet Pogotowia Wojennego, przygotowującej żeńskie zaplecze walki o niepodległość na terenie zaboru rosyjskiego. Gdy zaś wyczekiwania wojna światowa istotnie wybuchła, znalazła się w szeregach zakonspirowanej Polskiej Organizacji Wojskowej.

Czy wiesz, że ...

...w XIX wieku zapanowała prawdziwie makabryczna moda. Co roku zabijano setki tysięcy ptaków, by zadowolić kobiety pragnące stylowo się ubrać. Hitem wśród elegantek były kapelusze, których elementem ozdobnym były ptasie pióra, lub całe wypchane ptaszki.

Joseph Conrad oświadczył się swojej przyszłej żonie w bardzo niekonwencjonalny sposób? Oznajmił jej między inymi, że pewnie długo nie pożyje i nie chce mieć dzieci!

...poeta Percy Shelley przed sądem oskarżył swoją zmarłą żonę o prostytuowanie się? Myślał, że w ten sposób zwiększy swoje szanse na odzyskanie praw do opieki nad dziećmi.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.