Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Dlaczego po śmierci Piłsudskiego jego mózg odesłano do szpitala psychiatrycznego?

Odlewy mózgu Józefa Piłsudskiego. Ilustracje z wydanego pośmiertnie albumu Maksymiliana Rose.

Odlewy mózgu Józefa Piłsudskiego. Ilustracje z wydanego pośmiertnie albumu Maksymiliana Rose.

Decyzja wyszła od samego Komendanta. Piłsudski wyraźnie życzył sobie, by jego mózg wyjęto, zatopiono w formalinie i… udowodniono to, co powtarzał do znudzenia od piętnastu lat.

Józef Piłsudski był megalomanem. Tyle tylko, że megalomanem… oświeconym. Twierdził, że jego wybitne zdolności i predyspozycje muszą mieć podstawy w biologii. Ten temat stał się wręcz jego swoistą obsesją.

Wdowa po marszałku, Aleksandra Piłsudska, w wywiadzie radiowym z 1942 roku podkreślała: „[mąż] nie uznawał własnej »intuicji«. Twierdził, że to jest praca mózgu jego. Że jego mózg jest inny niż u ludzi przeciętnych”.

Szerzej pani Marszałkowa naświetliła tę kwestię w książkowych wspomnieniach, wydanych w języku polskim w roku 1960. Wówczas pisała: „[Ziuk] wierzył w pracę mózgu ludzkiego i znaczenie ludzkiej woli. Prosił mnie, że jeśli żyć będę dłużej niż on, abym mózg jego oddała do naukowego zbadania. Sądził, że ponieważ myśli i rozumuje inaczej, niż inni, inną też może mieć budowę mózgu”.

Specjalista od królików

Życzenie zostało spełnione. Natychmiast po zgonie Piłsudskiego dwaj lekarze – Wiktor Kaliciński i Józef Laskowski – rozcięli czaszkę wodza, wyjęli mózg i zabezpieczyli go. Preparat przekazano następnie prof. Maksymilianowi Rose. Neurologowi specjalizującemu się w „neuroanatomii porównawczej”. Czyli w opisywaniu i zestawianiu ze sobą mózgów.

Marszałek Józef Piłsudski na łożu śmierci w pokoju, w którym umarł.

fot.domena publiczna Marszałek Józef Piłsudski na łożu śmierci w pokoju, w którym umarł.

Wcześniej Rose specjalizował się w mózgach króliczych (przygotować ich album anatomiczny). W latach 30. zaczął jednak interesować się mózgami jednostek wybitnych – a za taką (nie tylko we własnym mniemaniu) uchodził przecież Piłsudski.

Organ Komendanta został przewieziony do Wilna i zdeponowany w utworzonym tam Polskim Instytucie Badań Mózgu. Nazwa brzmi dumie. W praktyce jednak kryła się za nią niepozorna przybudówka przy Państwowym Szpitalu Psychiatrycznym, przygotowana właśnie na tę okazję.

Nie odbiega od wagi przeciętnej

Prof. Rose niezwłocznie podjął badania i analizy. Wykonał odlew mózgu, zachowując na nim wszelkie rowki i zakręty cechujące oryginał. Sam organ pociął z kolei na plastry, te zaś utrwalił jako materiał do badań mikroskopowych. Pracował niezwykle skrupulatnie, ale oczekiwany przełom nie nadchodził.

Michał Ogórek, autor właśnie wydanej książki „Sto lat! Jak w ostatnim stuleciu czciliśmy przywódców” żartobliwie opowiada:

Chciano się zorientować, gdzie znajduje się w mózgu geniusz. „Żmudne, wręcz syzyfowe prace związane z liczeniem, mierzeniem i opisywaniem rowków i zakrętów trwały dwa i pół roku”. Specjalnie po to ściągnięty z Berlina prof. Maksymilian Rose „prawie nie wychodził z gabinetu”.

Wyniki były nieco deprymujące, albowiem mózg „swą wagą nie odbiega od wagi przeciętnej; szerokość poprzeczna prawej strony różniąca się o 3 cm na korzyść lewej”, jedynie pocieszający był „doskonały rozwój zakrętów”.

Maksymilian Rose na fotografii portretowej

Maksymilian Rose na fotografii portretowej

Nieukończona analiza

Wszelkie prace nad mózgiem Marszałka przerwano 1 grudnia 1937 roku. Zmarł profesor Rose i nie było jasne, kto ma kontynuować wyznaczoną mu misję. Decyzji nie podjęto aż do wybuchu wojny, wtedy zaś plastry mózgu Piłsudskiego zaginęły.

Pośmiertnie ukazał się przynajmniej, nieukończony przez Rosego, atlas Marszałkowego mózgu. Samego pana profesora zapamiętano zaś tylko z tej jednej, może i intrygującej, ale końcowo jałowej pracy. Jak podawał nekrolog opublikowany w tygodniku „Dzwon Niedzielny”:

W WILNIE nagle zmarł profesor uniwersytetu Maksymilian Rose, europejskiej sławy badacz mózgu. Jemu to powierzono naukowe zbadanie mózgu marsz. Piłsudskiego.

Bibliografia:

  1. Michał Ogórek, Sto lat! Jan w ostatnim stuleciu czciliśmy przywódców, Agora 2018.
  2. Aleksandra Piłsudska, Wspomnienia, LTW, Warszawa 2004.
  3. Maksymilian Rose, Mózg Józefa Piłsudskiego, Wilno 1938.
  4. Wspomnienia Aleksandry Piłsudskiej dotyczące Marszałka Piłsudskiego – wywiad dla radia z 1942 roku, Archiwum Aleksandry Piłsudskiej w zbiorach Instytutu Józefa Piłsudskiego w Londynie, sygn. 709/2/6.
  5. Z Polski, „Dzwon Niedzielny”, nr 49 (1937).

 

Czy wiesz, że ...

...Niemcy już wiosną 1919 roku planowali inwazję na Polskę? Operacja nosiła nazwę „Wiosenne słońce” i przewidywała „uderzenie, wyprowadzone z Pomorza Zachodniego, Śląska i Prus Wschodnich, koncentrycznie skierowane w stronę Warszawy”.

...związek z żydowską dziewczyną miał nawet jeden z najbardziej zaufanych ludzi Hitlera  – Joseph Goebbels?  Antysemickie poglądy nie przeszkadzały mu w regularnym spotykaniu się z młodą Żydówką o imieniu Else. I to w czasie, gdy zaczął aktywnie działać w partii nazistowskiej!

...w dwudziestoleciu międzywojennym żartowano, że "najbezpieczniejszym miejscem dla komunisty polskiego jest polskie więzienie"? Nienawidzący Komunistycznej Partii Polski Stalin postanowił ją zlikwidować, w wyniku czego zginęli wszyscy czołowi jej przywódcy.

Komentarze (16)

  1. Alefa Odpowiedz

    A nię wykryl tam krętków kiły która robiła tak oryginalnym „Marszalka” w niekontrolowanych wybuchach wściekłości
    objawjajac się rękoczynami i potokiem
    obelżywych słów wobec otoczenia i oficerów.
    Genialny to był jako szpieg do wynajęcia i Austrię ,Niemcy,Anglię,Japonię,a może i Rosję Zdeklarowany socjalistą,okultysta ,mason,
    kolega Lenina z domu Blanc.Po przewrocie
    ma na sumieniu życie rzeczywistych autorów
    wyzwolenia Polski ,bez cudów za to fachowców.Pilsudski nie bral udziału w bitwie ale mianował się marszalkiem.
    Chorował na tę tę sam rodzaj choroby ci Wałęsa na kabotynizm i raka ego.
    Żaden nie działał dla Polski.

    • zak1953 Odpowiedz

      Jakie polskie Zaolzie? To były czeskie tereny, na których polscy obywatele Cesarstwa Austro-węgierskiego mogli się osiedlać w ramach monarchii. To tak, jakby Polacy z Chicago powiedzieli, że to są polskie ziemie. I nie obrażaj Czechów. Pepik to z polskiego Józik czyli mały Józef. Myśl, zanim napiszesz, bo pomyślę, że jesteś bezmózgowcem.

  2. Anonim Odpowiedz

    ..jak to?mason?.. i Jarkowi..nie przeszkadza to?..I kościołowi też?ojojoj…to jak my teraz te obchody 100lecia obchodzić będziemy?

  3. Anonim Odpowiedz

    Jakie to wrecz zastanawiajace… Nagle wszyscy obwiniaja wszystkich za masonerie, okultyzm, satanizm – kto jest w koncu kim ? Czyzby komus zalezalo na sianiu takiego zametu w glowach Polakow, zeby samemu znowu skorzystac …?? Pamietajcie drodzy rodacym, ze wrogowie znaja nasze slowianskie slabosci jak np. malostkowosc i ” huzia na Jozia” temperament… bardzo zgubny temperament tak apropos !!

  4. Anonim Odpowiedz

    Nie do szpitala psychiatrucznego tylko do NAUKOWEGO instytu badan mozgu. To samo zrobiono z mozgiem Napoleona. Bismarcka, Nelsona, Lenina, Roosevelta….Toearszyszu Janickij, wasz mozg (?) wyslemy pod kremlowski mur, gdzie spocznie z bliskimi wam wrogami Polszy

  5. nie-historyk Odpowiedz

    Zieloni rozpowszechniają ostatnio kłamstwo, że Piłsudski nie brał udziału w bitwie warszawskiej, tylko gził się z kochanicą w jakimś dworku pod Lublinem. Drugie kłamstwo to że oddał Czechom Zaolzie.
    Nie wiem, dlaczego nie zareagują na te oszczerstwa historycy. Z tego co wiem Piłsudski był pod Puławami i szykował atak na bolszewików uciekających spod Warszawy. Druga rzecz to Zaolzie. Tu Piłsudski nie zareagował, bo groziło to walką na dwa fronty. Chyba żaden rozsądny dowódca nie pójdzie pacyfikować jakichś tam Pepiczków, kiedy czeka go najważniejsza bitwa w życiu i to z prawdziwie groźnym wrogiem, gdzie każdy karabin jest na wagę zwycięstwa. Nie rozumiem, dlaczego powiela się te kłamstwa. Rozumiem, że Piłsudskiego trochę się gloryfikuje kosztem np. Witosa, ale bez przesady w drugą stronę…

Odpowiedz na „AlefaAnuluj pisanie odpowiedzi

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.