Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Czy krwawa eksplozja w gdańskim wieżowcu była tak naprawdę tajną operacją UOP-u?

Po wybuchu gazu, który uszkodził strukturę budynku, podjęto decyzję o kontrolowanym wysadzeniu bloku (kadr z serialu dokumentalnego TVP "Czarny serial", reż. Ewa-Anna Schidlik).

fot.kadr z serialu dokumentalnego „Czarny serial”/TVP s.a. Po wybuchu gazu, który uszkodził strukturę budynku, podjęto decyzję o kontrolowanym wysadzeniu bloku (kadr z serialu dokumentalnego TVP „Czarny serial”, reż. Ewa-Anna Schidlik).

Wybuch jedenastopiętrowego wieżowca w Gdańsku w 1995 roku wstrząsnął Polską. Strażacy przez kilka dni przeczesywali rumowisko w poszukiwaniu ocalałych, znajdując głównie trupy. Szybko wyszło na jaw, że eksplozja nie była wypadkiem. Ale kto w takim razie ponosił za nią odpowiedzialność?

W wielkanocny poniedziałek o świcie kilku mieszkańców bloku przy ulicy Wojska Polskiego 39 w Gdańsku było już na nogach. Zaniepokoił ich zapach gazu unoszący się na klatce schodowej. Jeden z lokatorów zawiadomił pogotowie gazowe – była godzina 5:49. Minutę później doszło do wybuchu.

Strażacy, którzy 17 kwietnia 1995 roku jako pierwsi dotarli na miejsce, nie wierzyli własnym oczom. Wezwano ich do eksplozji w jedenastokondygnacyjnym bloku. Tymczasem stojący przed nimi budynek liczył zaledwie osiem pięter. Dwa najniższe zostały dosłownie wbite w ziemię, trzecie znalazło się na poziomie parteru.

Krajobraz po katastrofie

Akcja ratunkowa zaczęła się kilka minut po szóstej, kiedy udało się odciąć dopływ gazu do wieżowca. Jak opisują Joanna i Rafał Pasztelańscy w książce „Strażacy. Tam, gdzie zaczyna się bohaterstwo”:

Część mieszkańców zawalonego bloku opuszcza go o własnych siłach. Przez okna, przez balkony. (…) Jakiś mężczyzna cały czas woła „mamo”. Inny trzyma się za ucho. Ktoś szuka kota, ktoś inny gwiżdże na psa, nie zważając na kawałki szkła wystające z ręki.

Strażacy z narażeniem życia przeszukiwali gruzowisko (kadr z serialu dokumentalnego TVP „Czarny serial", reż. Ewa-Anna Schidlik).

fot.kadr z serialu dokumentalnego „Czarny serial”/TVP s.a. Strażacy z narażeniem życia przeszukiwali gruzowisko (kadr z serialu dokumentalnego TVP „Czarny serial”, reż. Ewa-Anna Schidlik).

Pozostałych z gruzowiska wyciągali strażacy. Szukali ocalałych, lecz co rusz napotykali na kolejne zwłoki – niektóre potwornie okaleczone, zwęglone, pozbawione kończyn. Nie wszystkie dało się od razu zidentyfikować.

Łącznie w katastrofie zginęły 23 osoby, w tym jedna w wyniku szoku, dzień po wybuchu. 12 zostało rannych. Straty materialne oszacowano na 120 milionów złotych.

Znaleźć winnych

Na początku śledztwa Prokuratura Wojewódzka w Gdańsku brała pod uwagę dwa scenariusze. Zgodnie z pierwszym z nich, przyczyną wybuchu mogła być kradzież zaworu instalacji gazowej przez bliżej niezidentyfikowanego złomiarza. Zabrany rzekomo element nie pojawił się jednak w żadnym punkcie skupu.

Konkurencyjne wyjaśnienie opierało się na założeniu, że to jeden z mieszkańców dokonał zamachu. Dowód? „(…) odnalezione na gruzowisku dwa korki odwadniaczy. Nie odpadły od instalacji same. Ktoś musiał je wykręcić. Ktoś, kto albo zdołał na czas opuścić budynek, albo zginął wraz z innymi” – piszą autorzy książki „Strażacy. Tam, gdzie zaczyna się bohaterstwo”.

Ciekawostka powstała w oparciu o książkę „Strażacy. Tam, gdzie zaczyna się bohaterstwo", wydaną nakładem wydawnictwa Znak Horyzont.

Ciekawostka powstała w oparciu o książkę Strażacy. Tam, gdzie zaczyna się bohaterstwo, wydaną przez Znak Horyzont.

W 2016 roku pojawiła się trzecia teoria. Historyk Sławomir Cenckiewicz obwinił o katastrofę Urząd Ochrony Państwa. Jego zdaniem do eksplozji doprowadziła źle przeprowadzona tajna akcja UOP-u, który chciał zniszczyć dokumenty przechowywane podobno przez jednego z lokatorów, byłego funkcjonariusza SB.

Sensacyjne doniesienia o upozorowaniu wypadku przez UOP ostatecznie zostały jednak uznane za mało wiarygodne i nie stały się przedmiotem śledztwa. Kto w takim razie był odpowiedzialny za śmierć 23 gdańszczan?

Ofiary pazerności

Joanna i Rafał Pasztelańscy przytaczają w swojej książce słowa rzeczniczki Prokuratury Okręgowej w Gdańsku, Grażyny Wawryniuk: „Zebrany materiał dowodowy świadczył jednoznacznie, że rozszczelnienia instalacji gazowej dopuścił się Jerzy S. Prawdopodobnie jego celem było zniszczenie mieszkania i wyłudzenie z tego tytułu ubezpieczenia”.

Czy wiesz, że ...

...po II wojnie światowej piłkarzom zdarzało się grać mecze w zamian za cebulę i ziemniaki. W PRL-u Zbigniew Boniek, by wyjść na swoje oficjalnie pracował na pięciu etatach.

...w czasie operacji "Rolling Thunder" amerykańskie lotnictwo zrzuciło 864 tysiecy ton bomb na terytorium Wietnamu Północnego, a 1,6 miliona ton – na terytorium całego kraju? Naloty pozbawiły życia około 90 tysięcy Wietnamczyków.

...do największej pod względem liczby ofiar katastrofy drogowej doszło w 1994 roku w Gdańsku Kokoszkach. Zginęły wówczas 32 osoby, a 45 zostało rannych.

...jedna z najsłynniejszych egzekucji mafijnych w historii Polski została wykonana w warszawskiej restauracji Gama? Odpowiadał za nią zbuntowany członek grupy wołomińskiej – Karol S. Jego ofiarami byli między innymi dwaj jego byli przełożeni – Ludwik Adamski „Lutek” oraz Marian Klepacki „Maniek”.

Komentarze (9)

  1. mateo Odpowiedz

    Tytuł w kontekście treści mocno clickbajtowy, a gdy czytam że ta obalona teoria pochodzi od Cenckiewicza to w ogóle czuje się jak na jakimś newsbook’u czy innej niezależnej. Droga redakcjo, nie idźcie tą drogą ;)

  2. sagittarius Odpowiedz

    Trochę grubymi „słońmi” szyte to opowiadanko o lokatorze skłóconym ze wszystkimi. Zamiast ubezpieczać się w dwóch towarzystwach na 40 tysi mógł sprzedać mieszkanie za 200 i po kłopocie

    • Członek redakcji | Autor publikacji |Maria Procner Odpowiedz

      W zeznaniach lokatorów bloku pojawiły się także informacje o tym, jakoby pan Jerzy S. próbował przedtem sprzedać mieszkanie – jednak bez powodzenia. Trudno dziś jednak ze stuprocentową pewnością stwierdzić, jak było, zwłaszcza, że mężczyzna, który doprowadził do wybuchu stał się jedną z jego ofiar.

  3. Jarek Odpowiedz

    Opowiesc o lokstorze btzmi tak samo jak opowiesc o samobojstwie Leppera czy o Boeningu 757 ktory wbil sie w Pentagon. Szkoda ze nigdy nie znaleziono wraku nawet silnokow ktore zawsze choc w kaealkach , zostaja po kazdej katadtrofie bo materialow z ktorych sa wykonane nie jest w stanie roztopic pozar spowodoeany paliwem

    • HahaE Odpowiedz

      Jasne, bo wersja Cenckiewicza bardziej do ciebie przemawia? Służby gdyby tylko chciały zrobić kipisz u kogos, to by go zrobiły. Prócz rzekomo przechowywanych dokumentów znalazłyby pół kilo koki a gość poszedłby pierdzieć w pasiaki.

  4. Gg Odpowiedz

    Źle przeprowadzona akcja a ten koleś to zasłona. Zawsze musi być ktoś winny, wyszukuje się delikwenta i mamy to. Nie tylko w Stanach takie akcje.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.