Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

„W pełnym tego słowa znaczeniu, nierząd z trupami”. Nekrofilia w przedwojennej Polsce

Nekrofil z Żyrardowa. Ilustracja prasowa z 1930 roku

Nekrofil z Żyrardowa. Ilustracja prasowa z 1930 roku

„W nocy zboczeniec odkopał grób, rozbił trumnę i sprofanował zwłoki, następnie pokrajał trupa. Po dokonaniu czynu skradł ubranie zmarłej”. Kraków, rok 1938.

Kanut Tangey wypowiadał się o nekrofilii z obrzydzeniem, ale też ze szczegółami. „Jest [to] najpotworniejsza postać wypaczenia płciowego polegająca na lubieżnym znieważaniu trupów” – pisał w pracy Zboczenia płciowe w świetle nauki wydanej po polsku w 1912 roku. – „Kojarzy się ona zawsze z głębokim rozstrojem psychicznym, bo wyobrażenie samo przez się straszne i odrażające, przed którym umysłowo zdrowy się wzdraga, tutaj kojarzy się właśnie z poczuciem rozkosznej przyjemności”.

Jako przykład autor przytoczył francuską sprawę karną z połowy XIX stulecia. Przestępcą był mężczyzna „z zacniejszej rodziny”. Zaraz po czuwaniu nad zwłokami pewnej 16-latki zakradł się on do komnaty żałobnej, przekupując po drodze jedynego świadka. W środku nocy:

(…) usłyszano w komnacie hałas, jakby przewrócenie ciężkiego mebla. Matka nieboszczki wpadła do pokoju i spostrzegła mężczyznę w samej koszuli, wyskakującego z łoża umarłej. Zrazu myślano, że to był po prostu złodziej, lecz niebawem rzecz się wyświetliła.

W toku dochodzenia ustalono, że mężczyzna już wcześniej bezcześcił zwłoki zmarłych dziewcząt. Majątek i znajomości nie mogły mu już teraz pomóc. Sąd wydał na niego wyrok dożywocia.

Pietro Pajetta, Nienawiść. Obraz z 1896 roku

Pietro Pajetta, „Nienawiść”. Obraz z 1896 roku

Nie wiadomo, jakie były dalsze losy zwyrodnialca. Być może po pewnym czasie karę więzienia zamieniono na przymusową hospitalizację. To był powszechny trend w Europie. Przepisy o nekrofilii wykreślano z kodeksów karnych, przyjmując, że w takich przypadkach konieczna jest interwencja lekarza, nie zaś prokuratora.

Najdłużej tradycyjne uregulowania utrzymały się w Szwajcarii. Aż do 1896 roku karano tam profanację zwłok jako jedną z odmian „nierządu przeciwnego naturze”. W roku 1925 wileński karnista Stefan Glaser podkreślał jednak: „Shańbienia zwłok do celów płciowych nie spotykamy dziś [już] w żadnym ustawodawstwie”.

„Klasyfikacja hypererotyków”. Przedwojenni eksperci o zjawisku nekrofilii

O temat nekrofilii zahaczył także dyrektor Instytutu Seksuologicznego w Berlinie Magnus Hirschfeld. Stworzył on klasyfikację „hypererotyków”, a więc ludzi ogarniętych niezwykle silnym i niemożliwym do powstrzymania popędem seksualnym. „Formy, w których przejawiać się może ów hypererotyzm, są niezmiernie różnorodne” – wyjaśniał. Wskazał między innymi na tendencję do zoofilii, obsesyjnego rzucania przekleństw i obelg, dokonywania zgwałceń czy nawet dopuszczania się mordów na tle seksualnym. Na liście znalazła się również skłonność do „sromienia umarłych”.

Z jego wywodu wynikałoby, że nekrofilia wcale nie stanowiła niezwykle rzadkiego zboczenia. Była symptomem schorzenia względnie powszechnego. Podobnie polski ekspert, wenerolog Paweł Klinger, pisał o niej tak, jakby gwałcicieli zwłok spotykało się na co dzień. I nawet próbował racjonalizować ich zachowanie.

Najciemniejsze strony przedwojennej Polski. Książka już w sprzedaży w naszej oficjalnej księgarni.

Najciemniejsze strony przedwojennej Polski. Książka już w sprzedaży na empik.com.

Nekrofilia. Pod tą nazwą rozumiemy, w pełnym tego słowa znaczeniu, nierząd z trupami (…). Oddający się temu zboczeniu są to ludzie mający bliski kontakt z powodu swego zawodu z trupami, jak grabarze, dozorcy cmentarzy lub osoby zawodowo strażujące przy zwłokach. Przyczynić się może do tego sposobność, kiedy przypadkowo osoba taka, podczas [przebywania] sam na sam ze zwłokami, jest seksualnie podniecona.

Klinger miał wiele do powiedzenia o kwestiach teoretycznych. Zwrócił uwagę na sadomasochistyczne aspekty nekrofilii, a także na związane z tym zboczeniem schorzenia psychiczne. Nie był jednak w stanie wskazać żadnych konkretnych przykładów. Odwołał się do literatury pięknej (kilkuzdaniowa wzmianka o brukowej powieści Największa zdrada brzmi niemal jak recenzja), a także do popularnego motywu „wiary w wampiry”.

Namacalnie Klinger spotkał się jednak chyba tylko z „tak zwaną symboliczną nekrofilią”:

Chodzi o to, że zboczeniec tego rodzaju każe swej partnerce „robić” trupa, gdyż inaczej płciowe zadowolenie dla niego jest niemożliwe. Zazwyczaj w domach rozpusty prostytutka, grająca tę rolę, ubiera się w strój żałobny i kładzie się na „łoże śmierci”, w pokoju obitym kirem, przy zapalonych świecach etc. Wówczas zboczeniec w ten czy inny sposób zadowala swój anormalny popęd płciowy.

Jest to prawdopodobnie rzeczywisty nekrofilik, któremu brak tylko odwagi do zamienienia w czyn wytworów swej chorobliwej fantazji.

Wiejski kondukt pogrzebowy w latach 30. Ilustracja poglądowa

Wiejski kondukt pogrzebowy w latach 30. Ilustracja poglądowa.

Podobne przypadki były znane także autorowi hasła Nekrofilia zamieszczonego w polskiej Encyklopedii Wiedzy Seksualnej z 1937 roku. Miał on jednak wątpliwości, czy chodzi tu o utajoną nekrofilię, czy raczej seksualną fascynację… śpiącymi kobietami. Bo jednak stroje żałobne i kiry stanowiły już inscenizację nad wyraz rzadką. Konstatacja brzmiała: „Czy skłonność taka rzeczywiście istnieje – nie zostało jeszcze ostatecznie stwierdzone”.

Trudności interpretacyjne. Czy zboczeniec zawsze oznacza zboczeńca?

Pewną pomocą w wyśledzeniu prawdy mogą służyć media. O degeneratach hańbiących zwłoki co jakiś czas wspominano na łamach gazet. Byli oni określani mianem „zboczeńców” i „zwyrodnialców”. Trzeba jednak pamiętać, że słowa te przed wojną rozumiano znacznie szerzej niż dzisiaj. Zboczeńcem był dowolny człowiek o zwichniętej psychice. I nie musiało wcale chodzić o zboczenie seksualne.

W 1929 roku głośno zrobiło się o niejakim Gerhardzie Doorze, aresztowanym w Bydgoszczy. „Door, syn zamożnych rodziców spod Starogardu, po ukończeniu czterech klas gimnazjalnych zabrał się do studiowania spirytyzmu i czarnej magii” – informował dziennik „Ilustrowana Republika”. Mężczyzna „dopuszczał się profanacji grobów i bezczeszczenia zwłok”.

Cmentarz w Jastarni. Fotografia z 1935 roku

Cmentarz w Jastarni. Fotografia z 1935 roku

Na stronach „Orędownika Ostrowskiego i Odolanowskiego” wyliczono olbrzymią kolekcję przedmiotów, które Door wyniósł z cmentarza. W jego mieszkaniu policjanci znaleźli:

(…) kilkanaście śrub, poodkręcanych od trumien nieboszczyków (…), kawałki ubrania, poodrywane nieboszczykom, brewiarze, skradzione w grobowcach zmarłych księży oraz kilkanaście niedopalonych gromnic.

Dalej znaleziono dwie stare tablice dziesięciorga przykazań, zabrane prawdopodobnie z jakiegoś grobu na cmentarzu żydowskim. Następnie znaleziono dwa krzyże, z których jeden jest oderwany z wieka trumny, drugi zaś wyjęty z rąk nieboszczyka, kiry, jakimi się nakrywa katafalki i inne tym podobne rzeczy (…).

Prócz tego osobnik ten miał w swym mieszkaniu dwie czaszki ludzkie, pochodzące najprawdopodobniej również z cmentarza.

Obydwie gazety okrzyknęły bydgoszczanina mianem „zboczeńca”. Nic jednak nie wskazuje na to, by dopuścił się on jakichkolwiek aktów cielesnych ze zmarłymi. Był okultystą, szarlatanem, pewnie też człowiekiem niestabilnym psychicznie. Ale za nekrofila nie sposób go uznać.

Najciemniejsze zakamarki ludzkiej natury w książce Kamila Janickiego "Epoka milczenia. Przedwojenna Polska, o której wstydzimy się mówić". Kup z rabatem w naszej księgarni.

Najciemniejsze zakamarki ludzkiej natury w książce Kamila Janickiego „Epoka milczenia. Przedwojenna Polska, o której wstydzimy się mówić”. Kup z rabatem na empik.com.

„Straszliwy proceder grabienia z trumien bielizny”. Polskie przypadki

Podobnych spraw było więcej. W części przypadków gazety pomijały kluczowe szczegóły, przez co charakter zboczenia zupełnie umyka ocenie. W innych już na pierwszy rzut oka widać, że chodzi o hieny cmentarne, nie zaś erotycznych zwyrodnialców. Za rzadki wyjątek od reguły należałoby uznać podwarszawską aferę z 1930 roku. Tygodnik ilustrowany „Światowid” donosił:

Zwyrodniały zbrodniarz. Grabarz cmentarza żydowskiego w Żyrardowie Jan Dudziński, przez dłuższy okres czasu uprawiał straszliwy proceder rozkopywania grobów i grabienia z trumien bielizny, w którą owinięte były zwłoki zmarłych. Jak wynika z dalszego dochodzenia, przeprowadzonego przez policję w tej sprawie, zwyrodniały zbrodniarz miał się również dopuszczać profanacji zwłok pogrzebanych na cmentarzu kobiet.

Do nie mniej odstręczającego aktu nekrofilii doszło w stolicy Małopolski w 1938 roku. Także w tym przypadku nie można mieć żadnych wątpliwości co do erotycznego charakteru występku.

Galeria zdjęć, w której umieszczono fotografię "zwyrodniałego zbrodniarza" z Żyrardowa. Obok doniesienia o przebudowie Alei Ujazdowskich i o "wiośnie w Warszawie".

Galeria zdjęć, w której umieszczono fotografię „zwyrodniałego zbrodniarza” z Żyrardowa. Obok doniesienia o przebudowie Alei Ujazdowskich i o „wiośnie w Warszawie”.

Jak informował „Krakowski Kurier Wieczorny”:

Wielkie poruszenie wywołała w Prokocimiu ohydna zbrodnia zboczeńca nekrofila. Przed paru dniami pochowano na cmentarzu (…) dziewczynę lat 17, która zmarła po dłuższej chorobie wyniszczającej organizm. W nocy zboczeniec odkopał grób, rozbił trumnę i sprofanował zwłoki, następnie pokrajał trupa. Po dokonaniu czynu skradł ubranie zmarłej. Miejscowa policja wszczęła śledztwo i jest już na tropie zboczeńca.

Nie wiadomo, czy sprawcę udało się ująć. Gazety rzadko wracały do drobnych, makabrycznych spraw. Może i nekrofilia nie zdarzała się codziennie, ale przecież każdy numer pękał w szwach od samobójstw, pobić, morderstw i szachrajstw. Prościej było pisać o tym, co właśnie zaszło, niż roztrząsać sprawy, które zdążyły już stracić na aktualności. Policja w każdym razie nie miała wątpliwości, że zjawisko nekrofilii istnieje.

W Krakowie wydano nawet specjalny okólnik wyjaśniający, jakie przestępstwa zdarzają się na tle „zboczonego popędu płciowego”. Podkreślono, że chodzi o zwyrodnienia „nader częste i tak różnorodne, że fakty przechodzą możliwość wszelkiego oczekiwania”. Na liście znalazło się między innymi erotyczne „bezczeszczenie trupów”.

Bibliografia:

Artykuł powstał w oparciu o literaturę i materiały zebrane przez autora podczas prac nad książką „Epoka milczenia. Przedwojenna Polska, o której wstydzimy się mówić”. Poniżej literatura wykorzystana przy pracy nad tekstem:

    1. S. Glaser, Przestępstwa przeciwko moralności. XIII. Nierząd przeciwny naturze, „Gazeta Administracji i Policji Państwowej”, nr 35 (1925).
    2. M. Hirschfeld, Sexualizm a kryminalistyka. Przestępstwa i choroby na tle płciowem, Instytut Wydawniczy „Renaissance”, Warszawa 1930.
    3. Jak bajka z tysiąca jednej nocy, „Dodatek do Orędownika Ostrowskiego i Odolanowskiego”, 6 sierpnia 1929.
    4. P. Klinger, Vita sexualis. Prawda o życiu płciowem człowieka, Księgarnia Karola Neumillera, Łodź 1935.
    5. K. Kloc, Wielkomiejska gangrena. Margines społeczny międzywojennego Krakowa, Avalon, Kraków 2016.
    6. A. Kronfeld, Nekrofilia [w:] Encyklopedia wiedzy seksualnej, t. III, oprac. M. Marcuse, oprac. wyd. pol. S. Higier, Wydawnictwo Lekarskie „Eskulap”, Warszawa 1937.
    7. Niesłychana profanacja zwłok, „Dziennik Poranny”, nr 114 (1936).
    8. Seanse spirytystyczne na cmentarzu urządzał szarlatan bydgoski. Został on wczoraj aresztowany, „Ilustrowana Republika”, nr 209 (1929).
    9. K. Tangey, Zboczenia płciowe w świetle nauki. Na podstawie badań teologji indyjskiej E. Lamairesse’a i pism Krafft-Ebing’a, J. Guyot’a i P. Garnier’a, E. Bartels, Weissensee 1912.
    10. Zboczeniec sprofanował zwłoki dziewczyny, „Krakowski Kurier Wieczorny”, nr 243 (1938).
    11. Zwyrodniały zbrodniarz, „Światowid”, nr 15 (1930).

Czy wiesz, że ...

...na początku XX wieku co bardziej konserwatywni Polacy uważali, że ślub z aktorką jest równie oburzające, co związek z prostytutką. Z tego powodu małżeństwo Daszyńskiego z Marią Paszkowską wywołał nie lada kontrowersje.

...podczas I wojny światowej choroby weneryczne stały się najlepszym pretekstem, aby choć na chwilę uciec od koszmaru walk? Innym rozwiązaniem były samopostrzały. Karano je jednak sądem wojennym, podczas gdy syfilis dawał wojennym bohaterom i dekownikom upragnione szpitalne łóżko.

...nie dla wszystkich moment zakończenia II wojny światowej okazał się radosny? 9 maja 1945 roku ruszył kolejny transport na wschód, wiozący na Kołymę grupę polskich jeńców.

Komentarze (18)

  1. Antynekrofob Odpowiedz

    Jeśli homoseksualiści mają prawo do uprawiania seksu według swoich potrzeb, to dlaczego zabrania się tego nekrofilom? Przecież nekrofile nikogo nie krzywdzą.

    • Nasz publicysta |Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowny komentatorze, porównanie homoseksualistów do nekrofilów jest nie na miejscu i nie ma żadnego uzasadnienia.

      • Antynekrofob Odpowiedz

        NIby dlaczego takie porównanie miałoby być „nie na miejscu”?

        Jeśli już, to właśnie nekrofile robią mniej szkody, gdyż nie rozprzestrzeniają AIDSa i innych chorób.

        • Nasz publicysta |Anna Dziadzio

          Szanowny Panie, zanim zacznie Pan rozprzestrzeniać fałszywe poglądy i informację, zachęcamy do zapoznania się z informacjami na temat tej choroby i sposobów jej rozprzestrzeniania. Wystawia Pan sobie bowiem świadectwo swoimi wpisami.

        • Mówca

          Mamy XXI wiek, 2018 rok, a niektórzy ludzie dalej mają problem, że ktoś może odczuwać coś do osoby tej samej płci. Znajomych też pytasz kto z kim i jak śpi? Homoseksualizm był, jest i będzie aż po kres istnienia jakiegokolwiek gatunku zwierzęcia. Homoseksualizm występuję również u zwierząt, nie jest to oczywiście duży procent populacji danego gatunku zwierzęcia, ale występowanie orientacji homoseksualnej u zwierząt to fakt niezbity. Pogódźcie się Ty i Tobie podobni, że jak głośno byście nie krzyczeli to homoseksualizm występuje w naturze i to od setek tysięcy lat. Osoba homo to taki sam człowiek, tak samo je, pije, pracuje, ma jakieś pasje, marzenia i tak dalej. Tylko, że nie pójdzie do łóżka z kimś przeciwnej płci. Mnie nie obchodzi kto z kim śpi dopóki nie krzywdzi nikogo. Ciebie widać bardzo zajmuje seks innych. Żenada i nic więcej nie czuję po Twoich wpisach.

    • Anonim Odpowiedz

      Jesteś debilem,ale ci odpowiem : otóż krzywdzą,krzywdzą rodziny zmarłych… ale polkatol o tym nie pomyśli,bo dla ciebie tylko homo są źli…

    • Nasz publicysta |Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowny komentatorze, a można spytać skąd te wnioski? Rozumiem, że w Pana kategoriach nienormalny to ktoś opisujący przeszłość zgodnie z faktami. Jeśli tak, to rzeczywiście nie sposób polemizować z Pana zdaniem. Pozdrawiamy.

  2. Karol Bart Odpowiedz

    Plugawienie Polaków ciąg dalszy – na określone zamówienie polityczne pewnych zamorskich siłpolitycznych. Tyle wkomentarzu do chorej publikacji.

      • Nasz publicysta | Autor publikacji |Kamil Janicki Odpowiedz

        Ja tylko cały czas czekam na pieniądze od tych zamorskich sił politycznych, a żaden przelew uparcie nie przychodzi…. Gdzie moje peso meksykańskie i szekle?

        • Jarek

          Chcesz powiedzieć, że publikujesz tą swoją propagandę za darmo i nie dają ci wypłaty ani nawet miski zupy?

    • ktoś Odpowiedz

      do Karol Bart : taaa…wg.ciebie ”Trylogia” jest oparta na faktach,a Polska międzywojenna to kraj miodem i mlekiem płynący – czysty,pachnący,sama inteligencja i szlachetna szlachta… A prawda jest taka,że tamten okres to w 90% bród,smród i ubóstwo – syf i,slamsy w miastach,wiochy zabite dechami,niepiśmienni ludzie,generalnie syf kiła i mogiła…a jeśli fakty są niewygodne dla waszego ;;patriotyzmu”,to tym gorzej dla faktów…

  3. LadyM Odpowiedz

    Panie Janicki,
    ja z kolei (w odróżnieniu od moich przedmówców) uważam artykuł nie tylko za rzetelny, ale i niezmiernie ciekawy.
    PS Niech Pan pozdrowi ode mnie „zamorskie siły polityczne” :D

    • Nasz publicysta |Anna Dziadzio Odpowiedz

      Droga LadyM, w imieniu Redakcji i Autora dziękujemy za wpis. Jestem przekonana, że Pani prośba zostanie spełniona ;) Pozdrawiamy serdecznie :)

  4. Rav Odpowiedz

    Swietny artykul. A ludzie, ktorzy fakty historyczne zestawiaja z jakimis dziwnymi wizjami walki politycznej to po prostu „zboczency” i powinni byc hispitalizowani. Szczerze wspolczuje.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.