Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Zgromadził swój niewyobrażalny majątek, doprowadzając Rzeczpospolitą do upadku. Kim był jeden z największych zdrajców w historii Polski?

Wojewoda, książę, miecznik, kasztelan, konsyliarz, marszałek, a w końcu targowiczanin. Ilość tytułów, jakie zdobył Michał Hieronim Radziwiłł jest imponująca. Prócz ostatniego. Jako jeden z najważniejszych urzędników w państwie, wykorzystał swoją pozycję dla prywatnej korzyści.

fot.Anton Graff/ CC BY SA 3.0 Wojewoda, książę, miecznik, kasztelan, konsyliarz, marszałek, a w końcu targowiczanin. Ilość tytułów, jakie zdobył Michał Hieronim Radziwiłł jest imponująca. Prócz ostatniego. Jako jeden z najważniejszych urzędników w państwie, wykorzystał swoją pozycję dla prywatnej korzyści.

Gdy Rzeczpospolitą wymazywano z map Europy, on brylował na dworze pruskiego króla, a jego żona plotkowała z carycą Katarzyną II, niczym najlepszą przyjaciółką. Ten sybaryta i zdrajca nie wahał się poświęcić ojczyzny, aby móc zakupić kolejne drzewko figowe…

Człowiek, o którym mowa, wraz z marszałkiem sejmu rozbiorowego Adamem Ponińskim, odegrał haniebną rolę w polskiej historii. 18 września 1773 roku podpisał traktaty o cesji terytoriów Rzeczpospolitej Obojga Narodów na rzecz Rosji, Prus i Austrii. I uczynił to wyłącznie dla własnych korzyści.

W nagrodę otrzymał starostwa: grabowskie, bolimowskie i borysowskie, kasztelanię wileńską, a w 1790 roku został mianowany wojewodą wileńskim. Ostatnim w dziejach I RP. O kim mowa? Kto zasłużył sobie na miano jednego z największych zdrajców w naszych dziejach? Członek jednego z najpotężniejszych polskich rodów: Michał Hieronim Radziwiłł – klasyczny sybaryta i bon vivant, który nie rozstawał się ze swoją tlenioną blond peruką. Zakładaną obowiązkowo na wszystkie oficjalne okazje.

Radziwiłłowie – bogacze i szaleńcy

Majątki ziemskie, które książę dołączył do swego stanu posiadania jako gratyfikację za poparcie rozbioru to jedno. Jeszcze bardziej kompromitujące były pieniądze, jakie brał od zaborców. Między innymi, inkasował tysiąc dukatów miesięcznie za „negocjacje” niekorzystnego dla Polski traktatu handlowego z Prusami. Dzięki temu, i innym podobnym zastrzykom gotówki, nabył wspaniałe dobra nieborowskie.

Sejm rozbiorowy 1773-1775 powołany został przez trzy mocarstwa zaborcze w celu zatwierdzenia cesji terytorium RP w czasie jej I rozbioru. Michał Hieronim Radziwiłł reprezentował na nim przeciwną postawę niż, utrwalony na obrazie Jana Matejki, Rejtan.

fot.domena publiczna Sejm rozbiorowy 1773-1775 powołany został przez trzy mocarstwa zaborcze w celu zatwierdzenia cesji terytorium RP w czasie jej I rozbioru. Michał Hieronim Radziwiłł reprezentował na nim przeciwną postawę niż, utrwalony na obrazie Jana Matejki, Rejtan.

Czy można znaleźć coś na obronę Michała Hieronima? Chyba tylko to, że w przeciwieństwie do wielu innych przedstawicieli rodu, fortuny nie trwonił. Przeciwnie, majątek skrzętnie pomnażał! Zakładał manufaktury, zaprowadził sprawną administrację. Gospodarzył nowocześnie, opierając się na angielskich wzorach. U Radziwiłłów tamtych czasów nie była to powszechna praktyka. 

Czy wiesz, że ...

...porażkę w pierwszej bitwie z Polakami pod Chocimiem w 1621 roku turecki sułtan Osman II przypłacił życiem? Po starciu chciał zreformować korpus janczarów, który oskarżył o tchórzostwo. Jednak to podwładni wykazali się inicjatywą, uwięzili swojego władcę i zamordowali go.

...słynne afrykańskie miasto, słynące z chodników pokrytych złotem, założył lud wyspecjalizowany w handlu niewolnikami? Tuaregowie wzbogacili się, sprzedając swoich współrodaków: najpierw Rzymianom, a następnie Europejczykom, którzy transportowali ich do Nowego Świata.

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

Komentarze (33)

  1. Światły Odpowiedz

    W sejmie mamy jednego Radziwiłła – to ich potomek. W sensie tej targowicy co była kiedyś. Pan minister zdrowia… Nic nie sugeruje! Tak tylko piszę dla informacji.

    • Eve Odpowiedz

      Wśród Radziwiłłów, byli też patrioci i ludzie zasłużeni, m.in. Michał Godeon Radziwiłł, który walczył powstaniach i był.. synem Michała Hieronima o którym jest powyższy artykuł. Tak więc twoje porównanie jest bez sensu

      • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Droga Pani zgadza się. Żeby wspomnieć również o czasach nam bliższych, wystarczy przywołać Janusza Radziwiłła, który ingerował u Niemcówm aby profesorowie UJ uwięzieni na początku wojny zostali zwolnieni. Jego ojciec Ferdynand w latach kulturkampfu opowiadał się stanowczo po stronie polskiej, a w 1918 przewodniczył pierwszemu Sejmowi w Warszawie. Radziwiłłowie liczą 17 pokoleń – nic dziwnego, że wśród nich znaleźli się i tacy co w historii zapisali się haniebnie i tacy, którym wiele zawdzięczamy. Pozdrawiamy.

  2. Anonim Odpowiedz

    A kim jest nasz były premier Donald Tusk jak nie Michałem Radziwiłłem współczesnych czasów który za stanowisko unijne sprzedał państwo Polskie.

      • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Drogi komentatorze, czasem nie warto wchodzić w polemikę z takimi opiniami… Pozdrawiamy.

      • aaa Odpowiedz

        Za lukratywne stanowisko,za pieniądze.Komu ?Głównie niemcą w postaci ustępstw ,chciał tez sprzedać lasy państwowe aby spłacić roszczenia izraela.

        • Woziwoda

          Czyli gdyby wybrano kandydata Broszki czy innego „tytana” intelektu (kurcze, może powinienem wziąć w cudzysłów ten drugi wyraz?) to polskię za lukratywne stanowisko i pieniondze sprzedałby zwolennik rzondu? (Nie chcę Cię obrażać człowieku to i z szacunku próbuję przystosować się do Twojej cebulowej praktyki ortograficznej; jakoś daję radę).

        • Yaro

          To teraz kolej żeby Jarosław został kimś ważnym w Europie. Donald już kończy kadencje. Teraz mojego imiennika kolej. Na jakie stanowisko unijne wieńczące jego karierę byś go zaproponował? Na kogo by się nadawał? Wiesz, facet jest oblatany. Języki zna, wykształcony, doktorat ma (wiesz z czego?). Komunikatywny tez bardzo jest. Obciachu żadnego nie narobi. Gdzie on nie był!!? Czego nie widział!!? Z kim nie gadał!!? Nawet z Orbanem gulasz jadł. A rozgarnięty jaki!! Jak z Karnowskimi gada, to tak dobrze wypada w tv!! I nie tylko w tv. Do kobiet szarmancki. I wcale nie jest ciulowaty – to tylko plotki TVN. Baby za nim szaleją. Wprost sikają po nogach. Pelerynkę tez ma fajna. Fajnie w niej wyglada. Taki prawdziwy mężczyzna. Nie to co Tusk.

      • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Szanowny komentatorze, proszę być dojrzalszym od innych komentatorów, którzy postanowili pod tekstem o XVIII-wiecznym szlachcicu podyskutować sobie na tematy polityczne. Pozdrawiamy.

  3. Inga Odpowiedz

    Zastanowiło mnie przezwisko (nie wiem, czy to dobre słowo) Michała Kazimierza Radziwiłła – „Rybeńka”. Czy to z powodu posiadanych stawów rybnych, czy może nawiązanie do jakiejś cechy tego jegomościa? Zabawne zdrobnienie.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Droga Pani Ingo, wydaje mi się, że ten przydomek może mieć związek z chorobą Radziwiłła i kuracją wodoleczniczą, której się poddał. Podczas 16-dniowej kuracji wypił 36 litrów wody z mlekiem i 65 litrów wody, biorąc jednocześnie kilkadziesiąt gorących kąpieli w wannie, nierzadko z pijawkami. Źródła jednak przydomków w przypadku Radziwiłłów wciąż są zagadką. Jednak zwróciła Pani uwagę na szalenie ciekawą rzecz, szkoda że nie ma dotąd publikacji o samych przezwiskach magnackich – to byłaby naprawdę pasjonująca lektura :) Pozdrawiamy serdecznie.

    • Anonim Odpowiedz

      Rzekomo miał takie ulubione powiedzonko-przerywnik; „rybko, panie święty”, znane do niedawna. Teraz przerywnikami bywają na ogół wulgaryzmy.

      • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Drogi Anonimie, pięknie dziękujemy za wpis! To się nazywa oryginalne i ładne powiedzonko ;) Szkoda, że dziś już takich brak – jak sam Pan zauważył. Pozdrawiamy serdecznie :)

    • Historyk Odpowiedz

      Przydomek wziął się stąd, że w ten sposób (czyli „Rybeńko”) Michał Kazimierz Radziwiłł zwracał się do swoich rozmówców :)

      • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Dziękujemy za dodanie informacji. Jak widać w wielu źródłach wyjaśnienia są różne, ale żadne się nie wykluczają :) Pozdrawiamy.

  4. Przemko Odpowiedz

    Polecam wizyte w Nieborowie pod Łowiczem. To bardzo blisko Warszawy, tuż obok zjazdu z Autostrady A2. Obok jest do zwiedzenia wspomniany park w Arkadii, muzeum motoryzacji, bardzo blisko w Bolimowie zakład garncarski i kowalski, a troche dalej muzeum sztuki łowickiej w Sromowie, kolejne w Łowiczu, oraz skansen w Maurzychach. Naprawde fajne miejsce na wycieczke.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Panie Przemku, bardzo dziękujemy za tę historyczno-geograficzną rekomendację :) Pozdrawiamy serdecznie.

  5. zdezorientowana Odpowiedz

    Nie rozumiem tonu przygany w ocenie Radziwiłła. Na naszych oczach dzieje się to samo, a jednak w niektórych kręgach znajduje aplauz, a krytyka takiej postawy budzi oburzenie. A to po prostu powtórka z historii, jak się okazuje. Czyli jak to jest? Potępiamy czy aprobujemy zdradę dla własnych, osobistych korzyści?

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Droga zdezorientowana, jak sama Pani zauważyła, w niektórych kręgach budzi to aplauz. My za niego nie odpowiadamy. My piszemy o historii, nie chcemy wchodzić w polemikę na temat współczesnych polityków. Tekst dotyczy bowiem Radziwiłła żyjącego w wieku XVIII. Osobiście jednak rozumiem Pani stanowisko, jednak na to pytanie nie potrafimy odpowiedzieć. Możemy tylko mówić za siebie. Pozdrawiam.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Drogi Anonimie, sybaryta według Słownika Języka Polskiego PWN to „człowiek rozmiłowany w zbytku, wygodach i przyjemnościach życia”. Pozdrawiamy.

  6. Historyk Odpowiedz

    Jak dla mnie trochę tendencyjny artykuł. Proszę przeczytać „Dom Radziwiłłów” Stanisława „Cat” Mackiewicza. Radziwiłłowie to nie tylko zdrajcy i utracjusze. Każdą epokę rozpatruje się wedle jej realiów, a nie z panujących w XX czy XXI w. Powinien o tym pamiętać każdy historyk

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.