Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

10 najgorszych przydomków średniowiecznych władców

I jak tu traktować poważnie takie przydomki... Ilustracja z XIV-wiecznej niderlandzkiej Biblii Pauperum przedstawiająca synów Noego, oglądających obnażonego ojca (źródło: domena publiczna).

I jak tu traktować poważnie takie przydomki…

To uczucie, gdy poddani mówią o Tobie Kupa… Albo Świniopas. Albo Miękki Miecz. Nie wszyscy panujący zapisali się w kronikach jako Piękni, Wielcy czy Mądrzy. Oto dziesięć szczególnie żenujących przydomków.

Na kartach historii pojawiają się wraz z imionami wodzów, królów, carów. Czasem dumne – świadczące o przymiotach charakteru i urodzie, czasem ośmieszające, wstydliwe, krzywdzące. Przydomki nie wzięły się znikąd. Wielu pracowało na swoje miano przez całe życie, inni z nim się rodzili. Przedstawiamy kilku najdziwniejszych średniowiecznych ksywek.

10. Włochate Gacie

Ragnar Lodbrok czyli po polsku Ragnar Włochate Gacie był postacią na poły legendarną. Niewiele dzisiaj o nim wiadomo. Być może to on złupił i spalił Paryż w 845 roku oraz pustoszył Wyspy Brytyjskie.

Swój przydomek zyskał od opisywanego w wikińskich sagach ekstrawaganckiego futrzanego stroju, w którym ruszył na ratunek swojej przyszłej żonie. Wedle podań, włochate portki uchroniły skórę Ragnara od jadu smoka i przeszły do historii.

Posłaniec króla Elli przed synami Ragnara Włochate Gacie. Obraz Augusta Malmstroma (źródło: domena publiczna).

Posłaniec króla Elli przed synami Ragnara Włochate Gacie. Obraz Augusta Malmstroma (źródło: domena publiczna).

9. Bez Kości

Syn Ragnara Ivar Bez Kości to już postać zupełnie historyczna. W drugiej połowie IX wieku na czele wielkiej armii zaatakował Anglię, podbił Northumbrię i tym samym dał początek regularnemu osadnictwu wikińskiemu na tych terenach.

Opisywany w Rocznikach z Ulster jako „król wszystkich Skandynawów”, miał być, z powodu choroby nóg, noszony na tarczy przez swoich wojów. Jedno ze źródeł podaje nawet wersję bardziej drastyczną, choć nierealną – według niego Ivar w ogóle nie miał w ciele żadnych kości!

Historycy podejrzewają, że przydomek ma swoją genezę w jakiejś chorobie genetycznej, na przykład wrodzonej łamliwości kości.

Mutacja genetyczna przyniosła ze sobą przydomek brata Ivara, Sigurda Wężowe Oko. Sigurd, równie bitny co reszta Skandynawów, zasłynął z brutalnego rozprawienia się z władcą Northumbrii Ellą. Razem z bratem na plecach króla „wyciął krwawego orła”. Innymi słowy, zwyczajnie go wypatroszył.

Pozostali władcy skandynawscy też wyróżniali się na tle europejskich kolegów oryginalnymi ksywkami.

Kanut Wielki (po prawej) podczas pojedynku z angielskim królem Edmundem II Żelaznobokim (źródło: domena publiczna).

Kanut Wielki (po prawej) podczas pojedynku z angielskim królem Edmundem II Żelaznobokim (źródło: domena publiczna).

8. Sinozęby

Harald Sinozęby najbardziej znany jest nie jako człowiek, który wprowadził w Danii chrześcijaństwo, ale patron technologii bezprzewodowej komunikacji. Bo przecież Bluetooth to właśnie Sinozęby. Czy jednak faktycznie jego ząb lub zęby były sine czyli martwe? Historycy nie są zgodni.

Istnieją teorie, wedle których przydomek wywodzi się od koloru szat władcy (sino-niebieskich), albo też od wymowy jego tytułu w krajach ościennych.

7. Zajęcza Stopa

Harold I Zajęcza Stopa, nieślubny syn Kanuta Wielkiego, miał interesujący przydomek, choć władcą był nieciekawym i nie powtórzył sukcesów swojego ojca. Po prawdzie korona angielska należała się bratu Harolda – Hardekanutowi, ten jednak w chwili śmierci papy w 1035 roku przebywał w Danii.

Inspiracją do napisania artykułu był cykl powieściowy Maurice'a Druona pod tytułem "Królowie przeklęci" (Wydawnictwo Otwarte 2016).

Inspiracją do napisania artykułu był cykl powieściowy Maurice’a Druona pod tytułem „Królowie przeklęci” (Wydawnictwo Otwarte 2016).

Sytuację wykorzystała matka Harolda, Aelgifu z Northampton. Częściowo przekupując, częściowo zastraszając baronów, doprowadziła do obwołania Zajęczej Stopy regentem królestwa Anglii.

Prawowita małżonka Kanuta, Emma, chcąc zachować władzę, wezwała na pomoc swoich synów, Edwarda i Alfreda, będących wówczas w Normandii. Harold szybko rozprawił się z konkurencją. Alfred został pojmany i oślepiony tak brutalnie, że zmarł, a Edward szybko wrócił do Normandii.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Uwaga! Nie jesteś na pierwszej stronie artykułu. Jeśli chcesz czytać od początku kliknij tutaj.

Harold zszedł z tego świata w wieku dwudziestu czterech lat, prawdopodobnie z przyczyn naturalnych. Przydomek Zajęcza Stopa zawdzięczał swojej ulubionej rozrywce – lubił polować i był w tym dobry.

6. Bezradny

Kilkadziesiąt lat wcześniej koronę angielską stracił Ethelred II Bezradny. Źle rządzony kraj był regularnie plądrowany, a bezwład królewskiej administracji tylko zachęcał wikingów do coraz to śmielszych ataków.

Ethelred II Bezradny. Jego nieudolne rządy umożliwiły Duńczykom zajęcie Anglii (źródło: domena publiczna).

Ethelred II Bezradny. Jego nieudolne rządy umożliwiły Duńczykom zajęcie Anglii (źródło: domena publiczna).

Upokarzający okup, jaki Ethelred musiał płacić – 24 tysiące grzywien srebra, a z czasem dwa razy więcej – doprowadził do desperackiego aktu władcy. Na rozkaz króla, w dzień świętego Brykcjusza, to jest 13 listopada 1002 roku, wojska angielskie wymordowały duńskich osadników. Wśród ofiar była siostra Widłobrodego i jej rodzina.

To był początek końca Ethelreda. Wyniszczony przez ciągłe najazdy i osłabiony klęską głodu kraj, teraz zaczął być systematycznie podbijany przez Duńczyków. Zdradzony przez doradców i angielską arystokrację Ethelred II uciekł do Normandii. Koronę odzyskał, ale na krótko, tuż po śmierci Swena.

Dzisiaj historiografia stara się przedstawić go w nieco jaśniejszych barwach, co nie zmienia faktu, że jego rządy są uznawane za fatalne – choć nie najgorsze w historii Anglii. Najgorszym Brytyjczykiem wybranym w plebiscycie BBC okazał się…

5. Miękki Miecz

Najmłodszy syn Henryka II Plantageneta nie dostał żadnej posiadłości od swojego ojca. Nazywany od najwcześniejszych lat Janem bez Ziemi, dorastał w cieniu starszych braci, ojca i matki.

Jego podchody do korony angielskiej były długie i po dziś dzień okrywa je czarna legenda. Knucie przeciw bratu Ryszardowi Lwie Serce, uciskanie swoich poddanych, utrata wszystkich posiadłości Plantagenetów we Francji, konflikt z papieżem Innocentym III, pusty skarbiec i wojna z angielskimi baronami… Wszystko to nie przyniosło mu blasku i chwały.

Przez brak zwycięstw prócz przydomka bez Ziemi dorobił się kolejnego – Jan Miękki Miecz.

XIX-wieczne wyobrażenie króla Jana bez Ziemi podpisującego Wielką Kartę Swobód (źródło: domena publiczna).

XIX-wieczne wyobrażenie króla Jana bez Ziemi podpisującego Wielką Kartę Swobód (źródło: domena publiczna).

Wielka Karta Swobód, którą król pod groźbą wojny domowej podpisał, choć stała się podstawą ustroju konstytucyjnego Anglii, w czasach króla Jana była symbolem upadku władzy królewskiej. Nic więc dziwnego, że nikt z jego następców nie zaryzykował i nie doczekaliśmy w historii Anglii ani Wielkiej Brytanii Jana II.

Jan być może był najgorszym królem w historii Anglii, ale w rywalizacji o najgorszy przydomek prześcigają go…

4. Cudaczny

W tej wyliczance nie może zabraknąć polskiego akcentu. O ile źródła przydomków Krzywoustego, Łokietka czy Laskonogiego są znane, to życiorys Bolesława II Rogatki zwanego też Łysym, Srogim czy Cudacznym, nie do końca nadaje się do upowszechniania w podręcznikach szkolnych.

Wnuk świętej Jadwigi, najstarszy syn Henryka Pobożnego, w niczym nie przypominał szacownych przodków.

Kiedy św. Jadwiga brała ślub z Henrykiem I Brodatym, nie mogła nawet podejrzewać, że ich najstarszy wnuk okaże się taką kanalią... (źródło: domena publiczna).

Kiedy św. Jadwiga brała ślub z Henrykiem I Brodatym, nie mogła nawet podejrzewać, że ich najstarszy wnuk okaże się taką kanalią… (źródło: domena publiczna).

Mierny polityk, znany był z rozrywkowego trybu życia, zuchwałości i porywczości. Już w pierwszych latach swojego panowania utracił Kraków i Wielkopolskę, a potem, na skutek ciągnącego się latami konfliktu z młodszymi braćmi, doprowadził do rozdrobnienia Śląska.

Głośnym echem odbiła się konfrontacja księcia z biskupem wrocławskim Tomaszem i uwięzienie go. Awantura tylko dzięki szybkiej mediacji rodziny nie zakończyła się w stylu angielskim. Kilka lat później nasz bohater porwał swojego bratanka Henryka IV Probusa i dzięki temu odzyskał część utraconych wcześniej ziem.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Uwaga! Nie jesteś na pierwszej stronie artykułu. Jeśli chcesz czytać od początku kliknij tutaj.

Jako miłośnik rzemiosła i kultury rycerskiej, zorganizował w Lwówku pierwszy na ziemiach polskich turniej. Zmarł z przyczyn naturalnych, według Jana Długosza sterany wiekiem i chorobą. Z pewnością kronikarz przysłużył się do stworzenia czarnej legendy Rogatki. Opis czynów księcia nie pozostawia złudzeń:

Mąż umysłu gwałtownego (…) w sprośnych miłostkach z nierządnica uwikłany aż do śmierci. (…) We wszystkim krzywymi chodzący drogami i w sadzeniu skory, zwykle bez rozeznania słuszności, zwłaszcza w sprawach gardłowych, wyrokujący, zwany był z tej przyczyny Srogim lub Rogatką, co w polskiej mowie znaczy człeka zuchwałego i jakby bodzącego rogami.

Konstantyn Tich nawet nie podejrzewał, że jego następcą zostanie zwykły świniopas... Na fresku z cerkwi w Bojanie car przedstawiony z pierwszą żoną Ireną Laskariną (źródło: domena publiczna).

Konstantyn Tich nawet nie podejrzewał, że jego następcą zostanie zwykły świniopas… Na fresku z cerkwi w Bojanie car przedstawiony z pierwszą żoną Ireną Laskariną (źródło: domena publiczna).

3. Świniopas

Iwajło Świniopas, zwany tez Iwajłem Kapustą, to bułgarski car, który swoją karierę polityczną zaczynał banalnie… od uprawy roli, hodowli świń i organizowania lokalnej samoobrony. W latach 70. XIII wieku tereny Bułgarii pustoszone były przez hordy tatarskie. Sparaliżowany po upadku z konia car Konstantyn Tich odpuścił sobie chronienie północnych granic kraju. Ludność musiała dawać sobie radę sama.

Iwajło szybko odniósł sukcesy w organizowaniu obrony przeciw Tatarom, a jego popularność (wsparta nabożnymi wizjami i obcowaniem ze świętymi) doprowadziła w końcu do konfliktu zbrojnego z carem i jego armią.

Inspiracją do napisania artykułu był cykl powieściowy Maurice'a Druona pod tytułem "Królowie przeklęci" (Wydawnictwo Otwarte 2016).

Inspiracją do napisania artykułu był cykl powieściowy Maurice’a Druona pod tytułem „Królowie przeklęci” (Wydawnictwo Otwarte 2016).

Konstantyn zginął w bitwie w 1277 roku, a Iwajło zaangażował się we wspieraną przez Bizancjum wojnę domową o tron bułgarski. Rok później, poślubiając wdowę po Konstantynie, został carem. Nie cieszył się jednak koroną długo. Utraciwszy poparcie bizantyjskie, szukał pomocy na dworze chana Nogaja i tam w 1280 roku został zamordowany.

2. Bezsilny

Henryk IV Impotent zwany tez Bezsilnym. Władca Kastylii i Leonu ożenił się w wieku piętnastu lat. Trzynaście lat później rozwiódł się w atmosferze skandalu. Jego żona Blanka z Nawarry pozostała dziewicą, choć o sprawności seksualnej Henryka miały świadczyć indagowane miejscowe prostytutki.

W roku 1455 król ożenił się ponownie. Wybranka, Joanna Portugalska, urodziła troje dzieci, ale że Henryk bardziej zainteresowany był swoim faworytem niż żoną, o ojcostwo podejrzewano kilku kochanków królowej.

Żona Henryka IV Impotenta, Joanna Portugalska, traktowała wierność małżeńską na tyle lekko, że urodziła trójkę dzieci... (źródło: domena publiczna).

Żona Henryka IV Impotenta, Joanna Portugalska, traktowała wierność małżeńską na tyle lekko, że urodziła trójkę dzieci… (źródło: domena publiczna).

Sprawami państwa Henryk interesował się tak samo intensywnie, jak swoimi żonami. Koniec końców doszło do tak zwanej farsy z Avila – czyli detronizacji króla. Przez kolejne lata, aż do śmierci Henryka w 1474 roku, kraj pogrążał się w anarchii. Porządek i moralność przywróciła jego siostra Izabela zwana Katolicką.

1. Kupa

Konstantyn V Kopronim czyli… Mam na imię Kupa. Cesarz bizantyjski panujący w VIII wieku, znakomity, błyskotliwy i utalentowany wódz. Dobry strateg i władca. Miłośnik kultury i sztuki. Gdyby nie przesłał władcy Franków Pepinowi organów, kto wie, jak by teraz wyglądały nabożeństwa w kościołach Europy Zachodniej.

Mozaika przedstawiająca Dymitra z Salonik. Przykład bizantyjskiej sztuki z przełomu VII i VIII wieku (źródło: domena publiczna).

Mozaika przedstawiająca Dymitra z Salonik. Przykład bizantyjskiej sztuki z przełomu VII i VIII wieku (źródło: domena publiczna).

A jednak bizantyńska historiografia nie podarowała mu zaciekłego zwalczania kultu ikon. Za gorliwe palenie ilustrowanych ksiąg, wyrywanie mozaik i dewastację kościołów i klasztorów Teofanes Wyznawca w swojej Kronice nie zostawił na cesarzu suchej nitki. Przedstawił go jako krwiożerczą bestię i tyrana.

Plotka, że podczas chrztu Konstantyn zanieczyścił odchodami chrzcielnicę, przyjęta została entuzjastycznie przez przeciwników ikonoklastów. Nienawiść do władcy spowodowała, że w IX wieku jego szczątki zostały ekshumowane i wyrzucone do morza.

Bibliografia

  1. Zygmunt Boras, Książęta piastowscy Śląska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1978.
  2. Robert Browning, Cesarstwo Bizantyńskie, PIW, Warszawa 1997.
  3. Władysław Czapliński, Karol Górski, Historia Danii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków 1965.
  4. H.W. Haussig, Historia kultury bizantyjskiej, PIW, Warszawa 1980.
  5. Stanisław Szczur (red.), Piastowie. Leksykon Biograficzny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999.
  6. Wielka Historia Świata. T. 4: Kształtowanie średniowiecza, Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005.

Czy wiesz, że ...

... gdy angielski król Jakub I Stuart zaniemógł w 1616 roku, jego nadworny lekarz zaordynował mu specyfik, którego głównym składnikiem była sproszkowana, niepogrzebana ludzka czaszka, pomieszana z białym winem. Nie był to jedyny władca spożywający „dla zdrowia” kanibalistyczne lekarstwa.

...król Anglii Ryszard Lwie Serce zdobył pieniądze na udział w wyprawie krzyżowej, sprzedając Szkotom… niepodległość? Potężna suma, wypłacona w 1189 roku przez króla szkockiego uwolniła kraj od angielskiego zwierzchnictwa. I pozwoliła angielskiemu monarsze wyruszyć w upragnioną pielgrzymkę.

...w angielskich średniowiecznych klasztorach stosowano praktykę emerytalnego kontraktu, polegającego na dożywotnich dostawach porcji chleba i alkoholu? Zazwyczaj były to dwa bochenki oraz siedem i pół litra piwa dziennie na głowę jednego mnicha!

...Jan Długosz uważał, że dawni Polacy musieli wierzyć w… to samo, co starożytni Grecy czy Rzymianie? Opisując panteon słowiańskich  bóstw uznał, że nasi przodkowie jedynie nadali bogom inne, rodzime imiona.

Komentarze (9)

  1. slayer Odpowiedz

    Można do tej listy dorzucić jeszcze Mieszka II Gnuśnego, chociaż wielu historyków uważa , że ten przydomek nadany chyba przez Długosza jest zupełnie niesprawiedliwy.

  2. Zbig Odpowiedz

    „W latach 70. XII wieku tereny Bułgarii pustoszone były przez hordy tatarskie”. W XII w. hordy tatarskie może i pustoszyły, ale nie Bułgarię tylko auły nad Bajkałem. Do Bułgarii po raz pierwszy dotarli w 1241 wracając z Polski i Węgier. A w latach 70 też tam bywali, tyle że w XIII w.
    Zgłaszałem jako literówkę. ale brak odzewu ze strony redakcji. Rozumiem, że tak miało być. więc zgłaszam błąd merytoryczny. A może się mylę?

    • Nasz publicysta |Agnieszka Wolnicka Odpowiedz

      Panie Zbigniewie, była to literówka, właśnie została poprawiona. Dziękuję za zauważenie jej i przepraszam za przeoczenie tej uwagi.

  3. Cyprian Odpowiedz

    Konstantyn V to w sumie był biedny. Ratujesz Bizacjum, cięzko pracujesz by nie zostało podbite przez arabów a tu Ci taki przydomek dają. A np. Cesarzowa Irena to był złol jakich mało, kazała oślepić wlasnego syna by przejąc wladze, a placone przez nią lapówki zrujnowaly skarbiec. Nie mowiac już o tym, ze jej fakt wstapienia na tron byl idealnym pretekstem do koronacjii Karola Wielkiego. I co? Teraz jest czczona jako świeta w kosciele prawoslawnym bo chronila ikony.
    Można jeszcze napisac o Justynianie ii beznosym co to mu ucieli nos, żeby go poniżyc i wygnać z konstantynopola, a on dorobi sobie sztuczny i wrocił :)

  4. nina Odpowiedz

    Co tam głupawe ksywki-przeczytajcie sobie ;;; Filary Ziemi Ken Follett ;; włos się jeży co wyprawiali.Dobrze napisane Polecam Pozdrawiam

Odpowiedz na „ZbigAnuluj pisanie odpowiedzi

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.