Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Artykuł

Dla żołnierzy UPA (na zdj. upowcy w 1947 roku) zbrodnia w Parośli była próbą generalną przed rzezią, jaką zamierzali urządzić Polakom na Wołyniu.

artykuł | 16.07.2019 | Autor:

To tu wszystko się zaczęło. Gdzie Ukraińcy dokonali pierwszej masowej zbrodni, która zapoczątkowała rzeź wołyńską?

Kiedy mieszkańcy Parośli zobaczyli nad ranem nadciągający oddział żołnierzy w sowieckich mundurach, zaniepokoili się, ale nie wpadli w panikę. Pozwolili nawet się związać, by uniknąć kary, którą Niemcy mogliby wymierzyć za „pomaganie partyzantom”. Nie wiedzieli, że czeka ich...

Edmund Baranowski "Jur" walczył między innymi na Woli, w Śródmieściu i na Czerniakowie. Zdjęcie z książki "Powstańcy".

artykuł | 15.07.2019 | Autor:

„Decyzję o wybuchu Powstania oceniam krytycznie”. Gorzkie słowa powstańca

„Jur” walczył na Woli, w Starym Mieście, Śródmieściu i na Czerniakowie. Nie wahał się raz po raz narażać swojego życia – za swoje bohaterstwo w powstaniu warszawskim otrzymał szereg odznaczeń. Po latach przyznaje jednak, że nie wszystko poszło...

Czym zajmował się Josef Mengele zanim wybuchła wojna? Na ilustracji kadr z filmu dokumentalnego "Polowania na nazistów: Joseph Mengele".

artykuł | 13.07.2019 | Autorzy: i

Co Josef Mengele robił przed II wojną światową?

W młodości Anioł Śmierci niespecjalnie interesował się polityką. Jego pasją już w szkole były nauki przyrodnicze. Gdy zdecydował się na studia medyczne, nic nie zapowiadało jego zbrodniczej kariery. Jak to się stało, że marzenia o uzdrawianiu zastąpiły pseudonaukowe...

Lekcja tańca na plaży? Czemu nie! Przed wojną turyści również lubili korzystać z wakacyjnych rozrywek.

artykuł | 11.07.2019 | Autor:

Parawany to jeszcze nic! Nie uwierzysz, jak Polacy przed wojną zachowywali się na plaży!

Rzędy parawanów i sterty śmieci to dziś ponura codzienność nadmorskich plaż. 80 lat temu sytuacja nie wyglądała wcale lepiej, choć nasi pradziadkowie borykali się z nieco innymi problemami. Walka z nagością, wiklinowe kosze i opalanie według instrukcji –...

Robert Oppenheimer przeszedł do historii jako ojciec bomby atomowej.

artykuł | 10.07.2019 | Autor:

„Niszczyciel światów”. Kim był człowiek, który stworzył bombę atomową?

16 lipca 1945 roku pustynię koło Alamogordo w stanie Nowy Meksyk rozświetlił potężny błysk. 300 kilometrów od miejsca eksplozji w budynkach zatrzęsły się szyby. Wybuch miał siłę 21 tysięcy ton trotylu. Widząc to, Robert Oppenheimer stwierdził: „Teraz stałem...

Wspomnienia ludzi, którzy przeżyli wołyńską rzeź budzą grozę. Na zdj. ocaleni mieszkający w obozie samoobrony Przebraże (zdj. stanowi fragment wystawy poświęconej rzezi wołyńskiej z Sanoka).

artykuł | 09.07.2019 | Autor:

„Myśmy się nie bali śmierci. Baliśmy się sposobu, w jaki umrzemy”. Szokujące relacje ocalałych z rzezi wołyńskiej [18+]

Przed oprawcami nie było ucieczki. Bezlitośnie dźgali ofiary nożami i widłami, rozrąbywali siekierami. Upowcy urządzili Polakom na Wołyniu piekło na ziemi. Jednak nie wszystkich udało im się zabić. Co ocaleni opowiadali o potwornościach, których doświadczyli?

Wanda Tkaczyk miała siedemnaście lat, gdy wybuchło powstanie. Zdjęcie z książki "Powstańcy".

artykuł | 08.07.2019 | Autor:

Siedemnastolatka, która chciała zabijać Niemców. Niezwykła historia z powstania warszawskiego

Kiedy wybuchło powstanie warszawskie, Wanda Traczyk miała zaledwie siedemnaście lat. Nie miała jednak wątpliwości, że chce wziąć w nim udział – i to z bronią w ręku! Jak udało jej się przekonać dowódców, by włączyli ją w szeregi...

artykuł | 03.07.2019 | Autor:

Z kołyski do… fabryki lub kopalni. Najniebezpieczniejsze zawody wykonywane dawniej przez dzieci

Rewolucja przemysłowa zmieniła świat – choć nie zawsze na lepsze. Dla milionów dzieci oznaczała nędzę i konieczność szukania zatrudnienia. Mali robotnicy masowo zaludnili fabryki, kopalnie oraz dachy angielskich domów, a zadania, jakie wykonywali, nie miały nic wspólnego z...

Gdyby 27 Wołyńska Dywizja Piechoty AK powstała wcześniej, bilans ofiar rzezi byłby zdecydowanie zmniejszy. Dlaczego powołano ją do życia dopiero w 1944 roku?

artykuł | 02.07.2019 | Autor:

Odsiecz, która nie nadeszła. Dlaczego Armia Krajowa nie zareagowała, gdy Ukraińcy mordowali Polaków w Wołyniu?

Rzeź wołyńska stanowi jedną z najmroczniejszych kart w historii relacji polsko-ukraińskich. Mordy na Polakach w latach 1943–1945 pochłonęły od 80 do nawet 130 tysięcy istnień. Ofiar mogło być znacznie mniej, lecz zabijanym… nikt nie pomógł. Gdzie była AK,...

Dla najmłodszych obywateli amerykański rząd przygotował instruktaż w formie kreskówki o sympatycznym żółwiu Bercie pod tytułem „Duck and cover” (dosłownie: „Padnij i kryj się”).

artykuł | 01.07.2019 | Autor:

Jak przeżyć wybuch bomby atomowej? Poradnik przetrwania według Amerykanów

Wskoczyć do rowu i… spokojnie przeczekać – oto jedna z rad udzielanych pół wieku temu obywatelom Stanów Zjednoczonych na wypadek ataku nuklearnego. Jak wyglądały amerykańskie programy obrony cywilnej w razie trzeciej wojny światowej? I czy w ogóle mogły...

Amon Göth na zdjęciu wykonanym w polskim więzieniu. Sierpień 1945 rok.

artykuł | 29.06.2019 | Autor:

Największy zwyrodnialec wśród komendantów niemieckich obozów? Wszystkie zbrodnie Amona Götha

Amon Göth, komendant obozu pracy w Płaszowie, miał swoją poranną rutynę. Po przebudzeniu chwytał za lornetkę i broń, a następnie strzelał do więźniów, którzy jego zdaniem pracowali za wolno. Było to tylko jedno z wielu przerażających okrucieństw, których...

Tatarzy w XVII wieku porwali setki tysięcy mieszkańców Rzeczpospolitej. Na ilustracji obraz Antoniego Piotrowskiego "W jasyr".

artykuł | 28.06.2019 | Autor:

Prawdziwe piekło na ziemi. Jaki los czekał Polaków, którzy dostali się do tatarskiej niewoli?

Porywano ich z rodzinnych miejscowości, bito, gwałcono, pędzono pieszo setki kilometrów i jak zwierzęta sprzedawano na targu. Potem musieli ciężko pracować dla swoich właścicieli. Setki tysięcy mieszkańców Rzeczypospolitej trafiło do tatarskiej, a potem tureckiej niewoli i już nigdy...

Sławomir Petelicki forsował koncepcję stworzenia jednostki komandosów mimo sprzeciwów w gronie generalicji.

artykuł | 27.06.2019 | Autor:

To on wymyślił GROM. Jak generał Petelicki zorganizował naszą najbardziej elitarną jednostkę?

Jeszcze za życia niektórzy nazywali go wizjonerem. Od najmłodszych lat był wyjątkowo zadziornym człowiekiem i łatwo wdawał się w konflikty. Może to właśnie ta cecha zdecydowała, że w latach 90., wbrew opinii reszty generalicji, stworzył pierwszą w pełni...

Konsekwencje zdrady były dla średniowiecznych kobiet bardzo dotkliwe...

artykuł | 25.06.2019 | Autor:

Chłosta, wygnanie lub śmierć. Jak karano za zdradę w średniowieczu?

Podwójne standardy? Szowinizm? Dyskryminacja? Średniowieczne kobiety znały to aż za dobrze – zwłaszcza w dziedzinie seksualności. O ile więc mężczyźni niemal bezkarnie mogli sobie pozwalać na „skoki w bok” to już panie, które przyprawiły mężowi rogi, musiały liczyć się...

Róża Luksemburg była pierwszą Polką, która zdobyła doktorat z ekonomii.

artykuł | 24.06.2019 | Autor:

Pierwsza Polka z doktoratem z ekonomii. Dlaczego Niemcy ją zamordowali?

W Polsce ta wybitna, znana na całym świecie intelektualistka nie ma najlepszej prasy. Choć zginęła, zanim jeszcze bolszewicy okrzepli u władzy, w ubiegłym roku padła ofiarą ustawy dekomunizacyjnej: skuto upamiętniającą ją tablicę. Za co Polacy jej nie lubią...

Akcja "Wisła", kwiecień 1947 (fot. domena publiczna)

artykuł | 23.06.2019 | Autor:

Polskie władze wysiedliły 140 000 obywateli. Czy akcja „Wisła” NAPRAWDĘ była potrzebna?

Komunistyczne władze Polski odniosły niemal całkowity sukces. Przeprowadziły masowe deportacje polskich obywateli w akcji „Wisła”, po czym poddały ich wynaradawianiu, prześladowaniom i wzięły ich pod ciągłą obserwację w celu zastraszenia. Tylko czy to w ogóle było potrzebne by...

Dirlewangerowcy byli prawdziwymi bestiami w ludzkiej skórze.

artykuł | 21.06.2019 | Autor:

Bestie w ludzkiej skórze. To oni dopuścili się najpotworniejszych zbrodni w czasie powstania warszawskiego

Siali postrach i wzbudzali grozę, gdziekolwiek się pojawili. Ich zbrodnie wypełniają najczarniejsze karty historii II wojny światowej. Ci bezwzględni zabójcy mają na sumieniu tysiące ludzkich istnień. Skąd wzięła się najbardziej haniebna dywizja w historii – dirlewangerowcy?

Czy w Polsce naprawdę nie płonęły stosy? Ilustracja poglądowa.

artykuł | 20.06.2019 | Autor:

Czy Polska naprawdę była krajem bez stosów?

Nowożytna (i nowoczesna) Rzeczpospolita – kraina mlekiem, miodem i tolerancją płynąca. Taki obraz XVI- i XVII-wiecznej Polski, wolnej od prześladowań religijnych, zbrodni inkwizycji i procesów o czary, lansuje się do dziś. Ale czy rzeczywiście nad Wisłą nigdy nie...

GROM był jedną z jednostek rozpoczynających - atakiem na platformy naftowe - II wojnę w Zatoce Perskiej.

artykuł | 19.06.2019 | Autor:

Akcja, która sprawiła, że GROM zdobył sławę na całym świecie. Tak wspominał ją dowódca naszych komandosów

Po tej operacji o polskiej jednostce specjalnej usłyszał cały świat. Zdobycie w 2003 roku platformy naftowej przy porcie Umm Kasr było jednym z kluczowych manewrów, które otworzyły wojskom koalicyjnym drogę do Iraku. GROM poradził sobie mistrzowsko – choć...

W starożytnym Rzymie prześladowania chrześcijan zmieniono w widowiska.

artykuł | 18.06.2019 | Autor:

Ukrzyżowanie, ukamienowanie, rzucenie lwom na pożarcie. Jak mordowano pierwszych chrześcijan?

Starożytny Rzym nie był najlepszym miejscem do życia dla chrześcijan. Od samego początku padali ofiarą prześladowań ze strony przeciwników religijnych i władców imperium. Metod zabijania wyznawców nowej wiary było przy tym mnóstwo, a oprawcy prześcigali się w pomysłach...

Wojsko przeprowadza deportację Ukraińców w ramach Akcji Wisła, kwiecień 1947 (fot. domena publiczna)

artykuł | 16.06.2019 | Autor:

Co stało się z majątkiem Ukraińców, których wyrzucono z domów w czasie Akcji „Wisła”?

Mówi się, że przesiedlonych w 1947 roku Ukraińców czekał awans ekonomiczny, bo znaleźli się na lepiej rozwiniętych ziemiach. Tymczasem 75% gospodarstw, w których zostali osiedleni było zniszczonych, 30% natomiast wymagało całkowitej odbudowy. A co stało się z ich...

Joanna Żubrowa odznaczyła się między innymi podczas zdobywania Zamościa w 1809 roku.

artykuł | 15.06.2019 | Autor:

Pierwsza kobieta odznaczona orderem Virtuti Militari

Była urodzonym żołnierzem. Walczyła lepiej i z większym zapałem niż jej koledzy. Mimo ewidentnego bohaterstwa odmówiono jej odznaczenia krzyżem Virtuti Militari. Musiała na to czekać aż dziewięć lat – aż w końcu dostała order… z łaski zaborcy.

Dlaczego po wojnie tak wielu nazistów wybrało Argentynę jako swój cel ucieczki? Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 14.06.2019 | Autorzy: i

Dlaczego naziści uciekali po wojnie do Argentyny?

Trafili tam między innymi Adolf Eichmann i Josef Mengele. I nie był to przypadek – chyba tylko w tym kraju, położonym po drugiej stronie oceanu, mogli liczyć na względnie spokojne życie. Co sprawiło, że Argentyna stanowiła dla nazistowskich...

Tylko w Ameryce Tadeusz Kościuszko mógł zrobić taką karierę.

artykuł | 13.06.2019 | Autor:

Taki awans był możliwy tylko w Ameryce. Jak polski oficer trafił do Departamentu Wojny USA?

Nie miał żadnego doświadczenia bojowego. Nie ukończył wojskowej szkoły inżynierskiej. Nie znał nawet języka angielskiego. Jak to możliwe, że amerykański Kongres niemal od razu powierzył mu zadanie budowy rewolucyjnych fortyfikacji?

Dziewczynki w strojach regionalnych. Zdjęcie poglądowe (fot. domena publiczna).

artykuł | 12.06.2019 | Autor:

Czy wszyscy Ukraińcy popierali UPA?

Przeprowadzoną w 1947 roku „Akcję Wisła” uzasadniano tym, że wojsko musi odciąć UPA od zaopatrzenia, które ochoczo dostarcza mu miejscowa ludność. W rzeczywistości był to wyłącznie fałszywy pretekst, a ukraińscy powstańcy wcale nie cieszyli się wielką popularnością.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.