Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Nowożytność

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze nowożytne ciekawostki: od początków XVI po schyłek XVIII wieku. W przypadku historii powszechnej to wydarzenia obejmujące wszystko od polowań na czarownice i reformacji, przez czasy Ludwika XIV i wojny trzydziestoletniej, po schyłek ancien régime’u na kontynencie, a więc rok 1791. W Polsce nowożytność – obejmująca czasy od panowania Jana Olbrachta (1492) po III rozbiór Rzeczpospolitej – umownie trwała cztery lata dłużej: do roku 1795.

Niechlujstwo służącej mogło stać się tragedią dla całego domu. Jak mogło do tego dojść?

artykuł | 15.06.2018 | Autor:

To przez nich wybuchały największe epidemie w dziejach. Jak do tego doszło?

Niechlujna służąca. Niemowlę z biegunką. Samotna starsza kobieta. Albo… kichający kucharz. Jeden, często nieświadomy nosiciel wystarczył, by zarazić dziesiątki, a nawet setki osób, które przekazywały chorobę dalej. Jak to w ogóle możliwe?

Wśród odkrywców, którzy rozstali się ze światem w brutalny sposób był między innymi James Cook.

artykuł | 14.06.2018 | Autor:

Najbardziej kuriozalne i makabryczne śmierci wielkich podróżników

Wyprawy w nieznane zawsze wiązały się z wielkim ryzykiem. Podczas ekspedycji badawczych śmierć czyhała na każdym kroku. Losy podróżników, którym nie udało się wrócić, często budziły grozę. A czasem… wydawały się z gruntu bezsensowne.

Zanim Brytyjczycy dorobili się na handlu czarnymi niewolnikami, rozpoczęli kolonizację Irlandi, a wkrótce niewolili i rodaków. Na ilustracji Angielski opłakujące swoich kochanków, którzy mają zostać wysłani na wyspę (1792 rok).

artykuł | 13.06.2018 | Autor:

Piekło kolonii nie omijało nawet Europejczyków. Jak Brytyjczycy traktowali swoich BIAŁYCH niewolników?

Zakuwani w kajdany oraz zmuszani do katorżniczej pracy na plantacjach, gdzie umierali z wycieńczenia i chorób. Tak wyglądał los nie tych, których Anglicy niewolili w wyniku swojej kolonialnej działalności w sercu Afryki, ale ich własnych pobratymców.

Na ilustracji fragment obrazu Vincenza Campi "Kuchnia" (ok. 1580).

materiał promocyjny | 07.06.2018 | Autor:

Z kuchni królowej Bony. Przedsmak tegorocznego Jarmarku Świętojańskiego

Od 8 do 17 czerwca w dziewięciu krakowskich restauracjach będzie można spróbować dań inspirowanych kuchnią czasów królowej Bony. Szefowie kuchni wybranych lokali nie poskąpią drogocennego szafranu, korzeni oraz sprowadzanych kiedyś ze słonecznej Italii produktów.

Przyczynę rozprzestrzeniania się tyfusu zidentyfikował dopiero Charles Nicolle w XX w.

artykuł | 06.06.2018 | Autor:

Wystarczał uścisk dłoni, by zabić. Ta choroba uśmiercała więcej ludzi, niż najbardziej krwawe wojny

By się zarazić, wystarczył łyk wody ze strumienia. Nic dziwnego, że ta choroba rozprzestrzeniała się z niesamowitą prędkością. Dziesiątkowała biedotę, ale zabijała też koronowane głowy. Kto padł jej ofiarą i czy nadal powinniśmy się jej bać?

materiał promocyjny | 15.05.2018 | Autor:

„Golden Hill”. Opowieść o czasach, w których przyszłe światowe imperium dopiero się rodzi

XVIII wiek. Czasy, w których Nowy Jork to brytyjska kolonia zamieszkiwana przez około siedem tysięcy osób. Oto niezwykła opowieść o tworzeniu się amerykańskiego społeczeństwa, opartego na europejskich imigrantach. O początkach przyszłego gospodarczego imperium.

artykuł | 02.04.2018 | Autor:

Sto tysięcy niewolników rocznie? To europejskie państwo przez 300 lat przodowało w handlu żywym towarem

Kilkadziesiąt milionów zmarłych i nawet dziesięć milionów ludzi dostarczonych w niewolę – tak wygląda bilans trzystu lat kolonialnej aktywności tego europejskiego państwa. Imperium zbudowane na trupach? Niezupełnie. Handel niewolnikami wcale nie okazał się tak rentowny, jak myślano…

artykuł | 26.03.2018 | Autor:

Afrykańskie Eldorado. Czy to było najbogatsze miasto średniowiecznego świata?

Chodniki i domostwa pokryte szczerym złotem. Takie legendy krążyły o mieście założonym przez lud, który bogacił się na sprzedawaniu w niewolę swoich współrodaków. Czy afrykańskie Eldorado naprawdę istniało? A jeśli tak, co doprowadziło do jego upadku?

Elżbieta Habsburżanka jako 4-letnie dziecko. Portret pędzla Jakoba Seiseneggera z 1530 roku

artykuł | 13.03.2018 | Autor:

Teściowa z piekła rodem. Bona Sforza zamieniła życie tej niewinnej dziewczyny w najprawdziwszy koszmar

Wszechwładca Bona nie znosiła żadnej konkurencji. Niechcianą synową poniżała, lżyła, a nawet próbowała zagłodzić. Z rozmysłem zamieniła egzystencję Elżbiety Habsburżanki w piekło.

Barbara Zápolya. Popiersie nieznanego rzeźbiarza

artykuł | 04.03.2018 | Autor:

Barbara Zápolya. Być może jedyna polska królowa, którą mąż kochał szczerze, gorąco, wręcz bez pamięci

„Nasza miłość jest tak silna, że żadna odległość jej nie osłabi” – zapewniał Zygmunt Stary swoją pierwszą żonę, Barbarę Zápolyę. Kochał ja na zabój. Chyba nawet dziesiątki lat po jej przedwczesnej śmierci.

Królewicz Zygmunt August na niepublikowanym szkicu Jana Matejki

artykuł | 22.02.2018 | Autor:

Lalusiowaty maminsynek. Jak wyglądało dzieciństwo Zygmunta Augusta?

„Król nasz młody wychowany został przez niewiasty i Włochów trwożliwszych od kobiet” – pisał jeden z wysoko postawionych dworzan. I wcale nie tak bardzo mijał się z prawdą.

Pański ucisk, chłopska krzywda - tak widzi się przede wszystkim relacje między polską szlachta a chłopstwem. Jednak i uciskani potrafili pokazać, że są belitośni. Na ilustracji fragment XIX-wiecznego francuskiego stalorytu przedstawiającego rzeź galicyjską.

artykuł | 12.02.2018 | Autor:

Bestialskie morderstwo na Wołyniu. Tak 250 lat temu chłopi rozprawiali się z polską szlachtą

Chociaż mogło to wyglądać na początek chłopskiej rewolucji, chodziło o osobisty interes. XVIII-wieczne chłopstwo było nie mniej bezlitosne niż polska szlachta. Za poniżenie kara była jedna: śmierć.

materiał promocyjny | 10.02.2018 | Autor:

Victus. Upadek Barcelony 1714

Malowniczy obraz wojny o sukcesję hiszpańską, która rozdarła Europę na początku XVIII wieku i oporu Barcelony, miasta, które stawiło czoło dwóm cesarstwom i przez rok broniło się przed jednym z najstraszniejszych oblężeń.

Życie XVIII-wiecznego rekruta było prawdziwym koszmarem. Na ilustracji bitwa pod Malplaquet.

artykuł | 07.02.2018 | Autor:

Szkoleni tylko po to, by dać się prowadzić na rzeź. Odrażająca prawda o losie rekrutów 300 lat temu

Prześladowania. Upokarzające kary za najdrobniejsze przewinienia. Chłosta do utraty przytomności. I bitwy, które przeżyć można tylko cudem. Może i to stulecie było wiekiem oświecenia, ale na pewno nie dla szeregowych żołnierzy. 

artykuł | 02.02.2018 | Autor:

Zgromadził swój niewyobrażalny majątek, doprowadzając Rzeczpospolitą do upadku. Kim był jeden z największych zdrajców w historii Polski?

Gdy Rzeczpospolitą wymazywano z map Europy, on brylował na dworze pruskiego króla, a jego żona plotkowała z carycą Katarzyną II, niczym najlepszą przyjaciółką. Ten sybaryta i zdrajca nie wahał się poświęcić ojczyzny, aby móc zakupić kolejne drzewko figowe…

James FitzJames na portrecie pędzla Pierre'a Mignarda.

artykuł | 01.02.2018 | Autor:

Bękart angielskiego króla, hiszpański książę i francuski marszałek w jednej osobie. Niezwykłe życie legendarnego psa wojny

Walczył na Węgrzech, w Irlandii, Holandii, Hiszpanii i Francji. Został generałem, zanim skończył 18 lat. Europejscy władcy uwielbiali go i obsypywali go tytułami i majątkami. Jak to możliwe, że nieślubny syn upadłego króla zrobił aż taką karierę?

artykuł | 27.01.2018 | Autor:

Byli najpotężniejszym rodem w dziejach Rzeczypospolitej. Ich apetyt na władzę nie znał granic, a jednak nigdy nie zdobyli korony

Aby dodać sobie powagi, sfałszowali swój rodowód. Aby zarobić, nie wahali się zdradzić. Byli wśród nich wybitni wodzowie i wielcy politycy, ale i zwykli utracjusze, skandaliści i dziwacy. Przeklęty ród, którego marzenia o koronie nigdy się nie spełniły.

Ludwik XIV na portrecie Charlesa le Bruna.

artykuł | 25.01.2018 | Autor:

Tego króla znają wszyscy. Ale dlaczego wychwalające go podręczniki milczą o ohydnych zbrodniach, którymi skrwawił sobie ręce?

Bezwzględne bombardowania miast, bez zważania na los cywilów. Wysyłanie wojsk, by zarzynały jego własnych poddanych. Nieludzkie kary dla tych, którzy ośmieli się inaczej wierzyć w Boga. Ten monarcha nie cofał się przed niczym. To dlatego zdobył sobie przydomek,...

Polowanie na niedźwiedzia. Obraz Abrahama Hondiusa

artykuł | 16.01.2018 | Autor:

Wypadek, który przesądził o losach dynastii. Przez jedną nieodpowiedzialną decyzję Bony Sforzy wymarła dynastia Jagiellonów

Bona Sforza uwielbiała gonitwy za jeleniami, drżała na samą myśl o dreszczyku emocji towarzyszącym obławie na grubego zwierza. Miała naturę drapieżnika i kiedy tylko nadarzała się okazja do łowów, zapominała o bożym świecie. Ta niezdrowa fascynacja doprowadziła wreszcie...

Odkąd Żydzi pojawili się w Polsce oskarżano ich o niemal wszystkie zbrodnie, używając naprawdę absurdalnych argumentów jak np. wykorzystywanie krwi dzieci do wypieku macy... Na ilustracji fragment obrazu Jana Matejki "Przyjęcie Żydów w Polsce".

artykuł | 15.01.2018 | Autor:

Typowo polska tolerancja? Zobacz jak 400 lat temu polscy szlachcice rozprawiali się z Żydami

Masz sąsiada, który wyjątkowo działa Ci na nerwy? Kłuje cię w oczy jego bogactwo? Pozbądź się go! Z takiego założenia wyszedł Abraham Skowieski, XVI-wieczny dzierżawca wsi na Podlasiu. Jak udało mu się rozwiązać „problem”?

Zygmunt August jako dziecko na drzeworycie z 1521 roku. Z prawdziwym wyglądem królewicza portret ten niewiele ma wspólnego. Zygmunt August miał wówczas zaledwie roczek

artykuł | 31.12.2017 | Autor:

Zygmunta Augusta koronowano za życia ojca, co nie zdarzyło się nigdy wcześniej w dziejach Polski. W jaki sposób doszło do tej unikalnej ceremonii?

Nawet samemu królowi pomysł koronacji syna, Zygmunta Augusta, gdy on wciąż żyje wydawał się absurdem. Poddani też nie chcieli słyszeć o żadnej elekcji vivente rege. Kto w takim razie przepchnął całą sprawę? I właściwie po co?

Gustaf Lundberg, portret François Bouchera (fot. domena publiczna).

historia obrazkowa | 27.12.2017 | Autor:

Oni zawsze się pacykowali! Pięć tysięcy lat męskiego makijażu

Męski makijaż? To nie żaden metroseksualizm ani dziwna XXI-wieczna nowinka. Idea umalowanych facetów jest tak stara jak piwo, koło i podział czasu na dni i tygodnie. Wymyślili ją Sumerowie, a w kolejnych epokach tylko ją rozwijano.

Zygmunt August wcale nie był pierwszy. Co wypada wiedzieć o mężu Barbary, Stanisławie Gasztołdzie?A

artykuł | 23.12.2017 | Autor:

Przed Zygmuntem Augustem był jeszcze on. Jak doszło do pierwszego małżeństwa Barbary Radziwiłłówny?

Nieposkromiona ambicja, dwór konkurujących rodów. Zakusy królowej, marzącej o podporządkowaniu sobie litewskiej elity. I małżeństwo, które miało zmienić losy kraju. Co warto wiedzieć o związku Barbary Radziwiłłówny i Stanisława Gasztołda?

Dziewiętnastowieczna aktorka musiała starannie nakładać grubą warstwę makijażu (fot. domena publiczna).

artykuł | 22.12.2017 | Autor:

Najbardziej zabójcze kosmetyki w dziejach

Ołów, arszenik, rtęć… To nie lista trucizn, a substancje, po które sięgały dawne piękności. Traciły nie tylko pieniądze, czas i wygodę, ale zdrowie, a nawet życie. Co jeszcze były gotowe znieść w pogoni za urodą i wieczną młodością?

Aleksandra Duńska (fot. domena publiczna).

historia obrazkowa | 18.12.2017 | Autor:

10 najpiękniejszych kobiet w historii

Piękno jest rzeczą ulotną i niewiele trzeba by zniknęło. W historii istniały jednak niezwykłe kobiety, które swą urodą i wdziękiem tak oczarowywały współczesnych, że ich legenda przetrwała nietknięta zębem czasu. Przedstawiamy najpiękniejsze kobiety w dziejach.