Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Nowożytność

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze nowożytne ciekawostki: od początków XVI po schyłek XVIII wieku. W przypadku historii powszechnej to wydarzenia obejmujące wszystko od polowań na czarownice i reformacji, przez czasy Ludwika XIV i wojny trzydziestoletniej, po schyłek ancien régime’u na kontynencie, a więc rok 1791. W Polsce nowożytność – obejmująca czasy od panowania Jana Olbrachta (1492) po III rozbiór Rzeczpospolitej – umownie trwała cztery lata dłużej: do roku 1795.

Polowanie na niedźwiedzia. Obraz Abrahama Hondiusa

artykuł | 16.01.2018 | Autor:

Wypadek, który przesądził o losach dynastii. Przez jedną nieodpowiedzialną decyzję Bony Sforzy wymarła dynastia Jagiellonów

Bona Sforza uwielbiała gonitwy za jeleniami, drżała na samą myśl o dreszczyku emocji towarzyszącym obławie na grubego zwierza. Miała naturę drapieżnika i kiedy tylko nadarzała się okazja do łowów, zapominała o bożym świecie. Ta niezdrowa fascynacja doprowadziła wreszcie...

Odkąd Żydzi pojawili się w Polsce oskarżano ich o niemal wszystkie zbrodnie, używając naprawdę absurdalnych argumentów jak np. wykorzystywanie krwi dzieci do wypieku macy... Na ilustracji fragment obrazu Jana Matejki "Przyjęcie Żydów w Polsce".

artykuł | 15.01.2018 | Autor:

Typowo polska tolerancja? Zobacz jak 400 lat temu polscy szlachcice rozprawiali się z Żydami

Masz sąsiada, który wyjątkowo działa Ci na nerwy? Kłuje cię w oczy jego bogactwo? Pozbądź się go! Z takiego założenia wyszedł Abraham Skowieski, XVI-wieczny dzierżawca wsi na Podlasiu. Jak udało mu się rozwiązać „problem”?

Zygmunt August jako dziecko na drzeworycie z 1521 roku. Z prawdziwym wyglądem królewicza portret ten niewiele ma wspólnego. Zygmunt August miał wówczas zaledwie roczek

artykuł | 31.12.2017 | Autor:

Zygmunta Augusta koronowano za życia ojca, co nie zdarzyło się nigdy wcześniej w dziejach Polski. W jaki sposób doszło do tej unikalnej ceremonii?

Nawet samemu królowi pomysł koronacji syna, Zygmunta Augusta, gdy on wciąż żyje wydawał się absurdem. Poddani też nie chcieli słyszeć o żadnej elekcji vivente rege. Kto w takim razie przepchnął całą sprawę? I właściwie po co?

Gustaf Lundberg, portret François Bouchera (fot. domena publiczna).

historia obrazkowa | 27.12.2017 | Autor:

Oni zawsze się pacykowali! Pięć tysięcy lat męskiego makijażu

Męski makijaż? To nie żaden metroseksualizm ani dziwna XXI-wieczna nowinka. Idea umalowanych facetów jest tak stara jak piwo, koło i podział czasu na dni i tygodnie. Wymyślili ją Sumerowie, a w kolejnych epokach tylko ją rozwijano.

Zygmunt August wcale nie był pierwszy. Co wypada wiedzieć o mężu Barbary, Stanisławie Gasztołdzie?A

artykuł | 23.12.2017 | Autor:

Przed Zygmuntem Augustem był jeszcze on. Jak doszło do pierwszego małżeństwa Barbary Radziwiłłówny?

Nieposkromiona ambicja, dwór konkurujących rodów. Zakusy królowej, marzącej o podporządkowaniu sobie litewskiej elity. I małżeństwo, które miało zmienić losy kraju. Co warto wiedzieć o związku Barbary Radziwiłłówny i Stanisława Gasztołda?

Dziewiętnastowieczna aktorka musiała starannie nakładać grubą warstwę makijażu (fot. domena publiczna).

artykuł | 22.12.2017 | Autor:

Najbardziej zabójcze kosmetyki w dziejach

Ołów, arszenik, rtęć… To nie lista trucizn, a substancje, po które sięgały dawne piękności. Traciły nie tylko pieniądze, czas i wygodę, ale zdrowie, a nawet życie. Co jeszcze były gotowe znieść w pogoni za urodą i wieczną młodością?

Aleksandra Duńska (fot. domena publiczna).

historia obrazkowa | 18.12.2017 | Autor:

10 najpiękniejszych kobiet w historii

Piękno jest rzeczą ulotną i niewiele trzeba by zniknęło. W historii istniały jednak niezwykłe kobiety, które swą urodą i wdziękiem tak oczarowywały współczesnych, że ich legenda przetrwała nietknięta zębem czasu. Przedstawiamy najpiękniejsze kobiety w dziejach.

Ludzie są najbardziej bezlitosnymi mordercami w przyrodzie. (fot. domena publiczna)

artykuł | 15.12.2017 | Autor:

Człowiek jest największym szkodnikiem w historii. Zobacz gatunki, które zniknęły przez niego

Jak pokazują badania to człowiek, a nie zmiany klimatu czy kataklizmy, jest odpowiedzialny za wytępienie setek gatunków zwierząt. Naukowcy twierdzą, że 177 gatunków ssaków ważących ponad 10 kilogramów, które wyginęły od 1000 do 132 000 lat temu wyniszczyli właśnie...

Rodzina w rozkwicie potęgi. Na tym obrazie Bernharda Strigela z 1515 roku cesarz Maksymilian I stoi z synem Filipem i żoną Marią (oboje w rzeczywistości już nie żyli), a siedzą jego wnukowie Ferdynand i Karol oraz przybrany syn Ludwik Jagiellończyk.

artykuł | 11.12.2017 | Autor:

Hegemoni Europy. W jaki sposób Habsburgowie stali się najpotężniejszą dynastią kontynentu?

Z Europy chcieli uczynić swój prywatny folwark i prawie im się to udało. Zdobywali swoje ziemie przez małżeństwa i wojny, ale nie cofali się też przed fałszerstwami i łapówkami. Jak naprawdę wyglądała budowa habsburskiego imperium? 

Nasz tajemniczy bohater, czyli... Tadeusz Kościuszko. Obraz Jana Nepomucena Bizańskiego z 1862 roku.

artykuł | 25.11.2017 | Autor:

Dotąd twierdziłeś, że to NAJNUDNIEJSZA postać w polskiej historii. W 10 punktach udowodnimy Ci w jak wielkim byłeś błędzie

Nosił włosy sięgające niemalże do pasa i chciał się ożenić z własną uczennicą. Choć kreowano go na herosa bez skazy, w tajemnicy spłodził przynajmniej jedno nieślubne dziecko. Na pewno wiesz o kim mowa.

Grenadierzy krakowscy w 1794 roku. Ilustracja Walerego Eljasza Radzikowskiego.

materiał promocyjny | 18.11.2017 | Autor:

„Ryngraf”. Historia misji, której stawką było przetrwanie Polski

Gdy kraj chyli się ku upadkowi, trzeba działać. Między dramatycznymi wydarzeniami snują się intrygi. Niezwykle trudno podjąć właściwą decyzję. Oto idealny czas, by dać świadectwo odwadze, przyjaźni, męstwu i miłości.

XVIII-wieczna klasa szkolna niedaleko polskich granic - w Zlatej Korunie koło Czeskiego Krumlova.

artykuł | 16.11.2017 | Autor:

Najgłupsze rzeczy, jakich uczono w polskiej szkole w czasach rzekomego oświecenia

Wszechogarniająca dewocja i fanatyzm religijny. Idiotyczne wierszyki. Przywiązanie do przestarzałych teorii i… fizyka tłustości. Czy uczniowie w szkołach „oświeceniowych” uczyli się w ogóle czegokolwiek wartościowego?

Rzeź Pragi na obrazie Aleksandra Orłowskiego z 1810 roku.

artykuł | 11.11.2017 | Autor:

„Oni wszyscy są psami, muszą zginąć”. Bestialskie zbrodnie Rosjan na Polakach, którzy walczyli o wolność [18+]

Ludzie konający w straszliwych mękach. Niemowlęta przebijane żywcem i wrzucane w ogień. Kobiety bezbronne i wystawione na żądzę żołdaków. Przedstawiamy najbardziej odrażające przykłady moskiewskiej brutalności w okupowanym kraju.

Barbara Radziwiłłówna na obrazie z warsztatu Łukasza Cranacha Młodszego.

artykuł | 14.10.2017 | Autor:

Jak wyglądało dzieciństwo Barbary Radziwiłłówny?

Trzymana krótko i z dala od książek. Jeśli nie bita, to na pewno ignorowana. Dorastała w luksusie. Ale wcale nie miała dzieciństwa jak z bajki.

Anna Henryka Pustowójtówna. Ubrana w męski strój i uzbrojona walczyła ramię w ramię z mężczyznami w czasie powstania styczniowego.

artykuł | 04.10.2017 | Autor:

Cztery niezwykłe Polki, których wstyd nie znać

Walczyły o Polskę równo, ramię w ramię z mężczyznami. Zdobywały najwyższe szczyty i ustanawiały światowe rekordy. Udowadniały, że do wykonywania najtrudniejszych zawodów wcale nie potrzeba testosteronu. A dla wielkiej sprawy gotowe były nawet oddać życie.

Obraz Karola de Prevot przedstawiający rzekomy mord rytualny Żydów na Jerzym Krasnowskim. Ksiądz Stefan Żuchowski, który namówił malarza do stworzenia ryciny wiedział jak zadbać o odpowiedni "pijar" uzasadniający skazanie wyznawców judaizmu.

artykuł | 23.09.2017 | Autor:

Żyd jest w stanie zabić swojego kata nawet, gdy siedzi zamknięty w celi. W to wierzyli Polacy 300 lat temu

W czasach pozbawionych profesjonalnych biur śledczych i badań DNA, szukanie winnych było nadzwyczaj proste. Gdy znajdywano ciało, zwłaszcza dziecka, sprawca był oczywisty: Żyd. Wystarczyło dodać równie oczywisty motyw rytualny i sprawa zamknięta. Czy aby na pewno?

Niestety nie pozostały wizerunki Dosieczki. Tak wyglądała karliczka innej władczyni, Wiolanty Beatrycze bawarskiej, Angiola Biondi, na obrazie Niccolò Cassany z 1707 roku.

artykuł | 22.09.2017 | Autor:

Dosieczka. Polska karlica, która trzęsła całą Europą?

Całe życie wyglądała jak dziecko. Niziutka, niepozorna, wręcz niezauważalna w monarszym otoczeniu. Ale ona przekuła pozorne wady w zalety. Stała się nieoficjalnym kanclerzem królowej, kształtowała jej wizerunek na arenie międzynarodowej. A w dodatku uratowała swojej pani życie!

materiał promocyjny | 21.09.2017 | Autor:

Jak wyglądało życie jagiellońskich królewien? Poznaj historię „Córek Wawelu”

Jadwiga, która stała się kaleką. Izabela, niestrudzenie walcząca o władzę. Zofia, wydana za starucha. Anna, której nikt nie chciał. I w końcu Katarzyna, więziona i upokorzona. Życie pięciu królewien udowadnia, że najważniejszą rolę w historii kreowanej przez mężczyzn...

Zofia Jagiellonka uchodziła za najmądrzejszą z córek Bony. Los jej jednak nie oszczędził. Czy którąś z jej sióstr upokarzano równie mocno? Na ilustracji portret Zofii pędzla Lucasa Cranacha Młodszego.

artykuł | 19.09.2017 | Autor:

Żadnej innej polskiej królewny tak nie upokorzono. Bolesna historia Zofii Jagiellonki

Pochodziła ze znamienitego rodu, była wykształcona i inteligentna. A jednak, matka nie kwapiła się, by wydać ją za mąż. Gdy już sobie o niej przypomniała - wybrała dziewczynie kandydata prostackiego, biednego i pozbawionego wpływów. Człowieka, który nie mógł jej zapewnić ani szczęścia, ani nawet szacunku.

Fragment obrazu "Pożegnanie Kordelii" autorstwa Edwina Austina Abbey, ilustrującego fragment "Króla Leara".

ranking | 17.09.2017 | Autor:

Połowa królestwa i ręka księżniczki? Zapomnij. W 10 punktach udowodnimy ci, że księżniczka to NAJGORSZA kandydatka na żonę

Uważasz, że księżniczka to wspaniała partia? Piękna, zamożna i ze świetnymi koligacjami? Nic z tych rzeczy! Prawdziwe błękitnokrwiste panny potrafiły nieźle zaleźć za skórę. A związek z nimi można było nawet przypłacić życiem.

Dziewczynki grające w szachy. Jedną z rozrywek, jakim oddawały się dzieci Bony Sforzy i Zygmunta Starego była właśnie gra królów. Sofonisba Anguissola, włoska malarka renesansowa uwieczniła na obrazie swoje siostry grające w szachy.

artykuł | 16.09.2017 | Autor:

Gorsze dzieci. Jak wyglądało dzieciństwo królewskich córek na Wawelu?

Choć niemal każda mała dziewczynka marzy, by być księżniczką, gdyby poznała losy tych królewskich córek, zapewne zmieniłaby zdanie. Gdy przychodziły na świat matka widziała w nich tylko porażkę, bo nie były upragnionymi synami. Nie poświęcała im czasu, nie...

Rodzina Romanowów podczas panowania Piotra Wielkiego.

ranking | 11.09.2017 | Autor:

10 niesamowitych faktów o dynastii Romanowów. Możemy się założyć, że ich nie znałeś

Znęcali się nad dziećmi i dworem, ale sami też doświadczyli niezliczonych okrucieństw. Przyczynili się do upadku Polski, ale jeden z nich z dumą wskazywał, że ma ojca Polaka. Wyznawali prawosławie, ale ratowali ultrakatolicki zakon. Co jeszcze powinniście wiedzieć...

Ilustracja z księgi "Liber Floridus" Lamberta z Saint-Omer, ok. 1460 r.

ranking | 13.08.2017 | Autor:

10 historycznych faktów, które brzmią jak z powieści fantastycznej

Gwiazdę Śmierci wymyślono już w XIX wieku. Wiedźmini naprawdę bronili polskich wsi przed potworami. Drakula faktycznie nurzał się we krwi. Jakie jeszcze postacie z baśni i powieści fantastycznych znajdziecie… na kartach podręczników historii?

materiał promocyjny | 02.08.2017 | Autor:

Ile kochanek miał Casanova? Poznaj prawdę o legendarnym uwodzicielu

Urodził się w Wenecji. Najbardziej rozpustnym mieście ówczesnego świata. Jako dziecko uchodził za opóźnionego w rozwoju i nic nie zapowiadało, że zostanie pisarzem, wynalazcą, szpiegiem i… najsławniejszym uwodzicielem swoich czasów.

konkurs | 31.07.2017 | Autor:

Casanova. Jak wyglądało prawdziwe życie największego uwodziciela wszech czasów?

Chochlik poprzestawiał nam daty w kalendarzu i zakończył konkurs o tydzień za wcześnie. Przyłapaliśmy go i już ratujemy sytuację. Odpowiedzi można wysyłać zgodnie z planem do 23:59 w sobotę 12 sierpnia, a nagród jest jeszcze więcej. Zachęcamy do udziału...