Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Czy w średniowieczu były emerytury? Kto opiekował się starymi ludźmi tysiąc lat temu?

Poza przysłowiową szklanką wody dorosłe dzieci musiały zapewniać swoim rodzicom miejsce do zamieszkania, jedzenie i wszelkie niezbędne im sprzęty.

fot.Maître de Barthélemy l’Anglais/domena publiczna Poza przysłowiową szklanką wody dorosłe dzieci musiały zapewniać swoim rodzicom miejsce do zamieszkania, jedzenie i wszelkie niezbędne im sprzęty.

Jako że w średniowieczu nie istniał ZUS ani żaden jego odpowiednik, ciężar utrzymania starzejących się rodziców spoczywał w całości na dzieciach – szczególnie na wsi. Chcąc nie chcąc musiały one łożyć na ojca i matkę – a lista ich obowiązków była znacznie dłuższa, niż obecnie. Czego od nich wymagano?

Żyjący ojciec mógł przekazać dzierżawione grunta synowi, a ten zobowiązywał się wtedy wyposażyć izbę dla swych rodziców i zaopatrywać ich w żywność. Obyczaj ten został uwieczniony w średniowiecznej opowieści The Divided Horsecloth (Podzielona derka na konia), która przetrwała w kilku wersjach.

Najpopularniejsza z nich przedstawia się tak: pewnemu wieśniakowi, któremu sędziwy ojciec przekazał to, co posiadał, sprzykrzyło się utrzymywanie rodzica i postanowił pozbyć się go z domu; polecił więc swemu synkowi przynieść staremu derkę i kazać mu iść precz. Chłopak rozciął derkę na dwie części i dał dziadkowi tylko jedną z nich, tłumacząc ojcu: „Zatrzymam drugą połowę, aż dorosnę, a wtenczas dam ją tobie”.

Grzywna za niedotrzymanie umowy

Większość rodziców wolała jednak nie zdawać się na starość na ślepy los i wdzięczność dzieci, tylko drobiazgowo spisywała zobowiązania swojego potomstwa względem siebie w dworskich sądach, a łamanie tych postanowień karano grzywnami.

W 1278 roku, w majątku Ellington należącym do opactwa Ramsey, William Koc przyznał, że nie wydał ojcu zboża, grochu i fasoli, które był mu dłużny od roku w ramach umowy, na której podstawie ojciec oddał mu uprawianą ziemię. Zawarto więc w tej sprawie nową umowę, a dwaj gwaranci Williama, chłopi, którzy za niego poręczyli, zostali ukarani sześciopensowymi grzywnami (niemałą sumą, zważywszy że pensy były podówczas srebrne).

W 1294 roku pewna rodzina z Cranfield, innej osady we włościach opactwa Ramsey, przewidziała nawet, że starsi i młodsi jej członkowie mogą nie żyć ze sobą w zgodzie. Elyas de Bretendon i jego syn Jan uzgodnili, że ten ostatni zapewni zakwaterowanie i „dość jadła i napojów” Elyasowi i jego żonie Christine w swoim domu.

Szczególnie na wsi ciężar utrzymania starzejących się rodziców spoczywał na ich dorosłych już dzieciach.

fot.British Library/Add MS 19720/CC0 Szczególnie na wsi ciężar utrzymania starzejących się rodziców spoczywał na ich dorosłych już dzieciach.

Jednak na wypadek gdyby „kłótnie i niezgoda wynikły w przyszłości pomiędzy stronami, tak iżby nie mogły zamieszkiwać pospołu, rzeczony Jan ma zapewnić Elyasowi i Christine bądź temu z nich, które przeżyje drugiego, domostwo i obejście, gdzie mieszkać przyzwoicie będą mogli” – a ponadto określone zapasy zboża, grochu i fasoli. W razie kłótni z młodszymi starszej parze miały również należeć się wszystkie meble, narzędzia i inny dobytek (…).

Czy wiesz, że ...

... gdy angielski król Jakub I Stuart zaniemógł w 1616 roku, jego nadworny lekarz zaordynował mu specyfik, którego głównym składnikiem była sproszkowana, niepogrzebana ludzka czaszka, pomieszana z białym winem. Nie był to jedyny władca spożywający „dla zdrowia” kanibalistyczne lekarstwa.

...Jan Długosz uważał, że dawni Polacy musieli wierzyć w… to samo, co starożytni Grecy czy Rzymianie? Opisując panteon słowiańskich  bóstw uznał, że nasi przodkowie jedynie nadali bogom inne, rodzime imiona.

...piwo w Anglii było tak ważnym trunkiem, że regulacje go dotyczące znalazły się w prawie miejskim? Przykładowo w statutach Worcester określono, że testerami piwa mogą być tylko obywatele okręgu oraz "osoby smutne i dyskretne". Nie wiadomo jednak czy "smutek" odnosił się do nastroju, czy był synonimem pozazawodowej wstrzemięźliwości.

Komentarze (5)

  1. Getz Odpowiedz

    Ciekawe, czyli kiedyś tylko dzieci utrzymywały starzejących się rodziców, a teraz jest to samo, ale dodatkowo rodzice muszą jeszcze płacić ubezpieczenia społeczne? Ale postep LOL

  2. Rafal Odpowiedz

    Najlepszy system emerytalny jaki powstał, gwarantował nie tylko przyrost naturalny ale również z ekonomicznego punktu widzenia nie utrudniał wejścia młodemu człowiekowi na rynek pracy, pozwalając mu się szybciej bogacić i szybciej założyć rodzinę.

  3. Ewa Odpowiedz

    To są informacje o zajmowaniu się starzejącymi się rodzicami w zachodniej Europie. Jak tę kwestię rozwiązywano w Polsce? Podobnie czy jednak inaczej? To byłoby ciekawsze.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.