Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Święty Mikołaj nie żyje. Widzieliśmy dowody na własne oczy

Tak świętego Mikołaja wyobrażają sobie kościoły wschodu.Jowialny brodacz w czerwonej pidżamie wcale nie mieszka na biegunie północnym. Jego martwe, wysuszone zwłoki zostały skradzione przez normandzkich piratów. I zaskakująco wiele ma z tym wspólnego pewna polska królowa.

O historycznym świętym Mikołaju – człowieku, który stał się pretekstem do stworzenia komercyjnej i popkulturowej wydmuszki zwanej właśnie „Mikołajem” – niewiele wiadomo. Był biskupem Miry w Azji Mniejszej. Tyle jest w stanie powiedzieć każde dziecko. I mniej więcej na tym kończy się powszechna wiedza. Nad samym życiem biskupa Mikołaja szkoda się zresztą pochylać. Jak na bizantyjskiego świętego przystało, był chodzącym stereotypem.

Podobno żył w III lub IV wieku, ale dopiero kilkaset lat później pojawiły się na jego temat pierwsze ściślejsze informacje. Wychwalano go jako swojego rodzaju antycznego świętego Franciszka. Chłopak z bogatej rodziny, który rozdaje cały swój majątek i pogrąża się w fanatycznej ascezie. A następnie umiera w męczarniach. Przed tym ostatnim nie było ucieczki – we wczesnym średniowieczu tylko męczennicy zasługiwali na nimb świętości.

Martwy Mikołaj w starciu z Mahometem

Od tego kim był (i czy w ogóle był) święty Mikołaj, dużo ciekawsze są jego pośmiertne losy. Całe stulecia po zgonie domniemanego biskupa, w Mirze rozkwitł kult skupiony wokół grobowca uznawanego za miejsce jego wiecznego spoczynku. Do miasta przybywały pielgrzymki z całego basenu Morza Śródziemnego.

Wschodnia część imperium rzymskiego wraz z zaznaczonym położeniem miasta Mira.

Wschodnia część imperium rzymskiego wraz z zaznaczonym położeniem miasta Mira.

Sytuacja w Azji Mniejszej nie była jednak łatwa. Od VII wieku muzułmański taran metodycznie burzył to, co uchowało się ze Wschodniego Cesarstwa Rzymskiego. Wreszcie u schyłku VIII wieku w ręce wojsk kalifatu wpadła sama Mira.

Kto uratuje święta (i świętego)?

Legenda podaje, że nieokrzesani Saraceni próbowali wówczas splądrować grób Mikołaja. Tylko ich głupota (czy też ręka Boska) sprawiła, że zamiast do miejsca pochówku wielkiego biskupa, włamali się do sąsiedniego, nieistotnego mauzoleum. Ta historia wydaje się aż nazbyt schematyczna. Była raczej wymówką dla dalszych wydarzeń, niż odwzorowaniem faktów.

W świecie chrześcijańskim – poddającym się w coraz większym stopniu obsesji związanej z relikwiami – podniósł się niesamowity raban. Z różnych miejsc nawoływano do „uratowania” świętego Mikołaja przed niewiernymi. Potrzeba było jednak ponad dwustu lat i widma nowego, tym razem seldżuckiego zagrożenia, by słowa przekuć w czyny. Jako pierwsi do działania przystąpili przedstawiciele dwóch włoskich miast kupieckich: Bari i Wenecji.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Czy wiesz, że ...

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

...święta Jadwiga śląska znalazła nietypowe zastosowanie dla wody, w której obmywały nogi mniszki? Mianowicie polewała nią swoją twarz i głowę, a w dodatku urządzała w niej kąpiel dla... swoich wnucząt!

...w średniowieczu uważano za ryby wszystkie zwierzęta żyjące w wodzie, w tym m.in. walenie i morświny? Te ssaki ze względu na walory smakowe zyskały nawet miano "ryb królewskich".

...nasi przodkowie nie jadali w średniowieczu znanego nam dzisiaj barszczu – przyrządzanego z buraków? Pierwotnie danie o tej nazwie wyrabiano z rośliny o nazwie barszcz zwyczajny.

Komentarze (2)

  1. gisch Odpowiedz

    Czy ktoś może więcej powiedzieć lub polecić źródło na temat „wypolszczenia” bazyliki na początku XX wieku?

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.