Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Dar Kaina? O całym źle kryjącym się w… mierzeniu i liczeniu

XIX-wieczna tabela wagMordowanie? To nie jedyny wynalazek przypisywany pierwowzorowi wszystkich złych braci i synów. Już Józef Flawiusz twierdził, że nie kto inny, a właśnie Kain „wynalazłszy miary i wagi, zmienił ową niewinną i szlachetną prostotę, w jakiej żyli ludzie, (…) w życie pełne oszustwa”. Co ciekawe aż do XIX wieku równie negatywnie o miarach wypowiadali się przedstawiciele tradycyjnych społeczności z całej Europy…

Niechęć chłopów do mierzenia nie powinna dziwić nikogo znającego choćby w zarysie historię społeczną epoki nowożytnej i XIX wieku. Panowie ustawicznie starali się oszukać swoich poddanych na należnych daninach, młynarze na pobieranych w zamian za ich pracę „miarkach”, a karczmarze na sprzedawanej okowicie. Niczego nie zmieniło XIX stulecie, gdy mierzenie zyskało całkiem nową rangę: to od decyzji wyposażonych w specjalne narzędzia urzędników zależało ile ziemi dostanie uwłaszczony gospodarz, ile straci na rzecz właściciela, a ile będzie musiał oddać sąsiadom. Jednak strach przed mierzeniem i liczeniem miał dużo głębsze korzenie i swoje religijne, a po części mitologiczne drugie dno. Kilka jego przykładów przytoczył w książce „Miary i ludzie” Witold Kula.

W Czechach pod koniec XVIII wieku rozpowszechnione było przekonanie, że dziecko w wieku poniżej sześciu lat przestaje rosnąć, karłowacieje i staje się złowieszczym mierzynem, jeśli tylko ktoś zmierzy materiał przeznaczony na jego ubranie. Z kolei mieszkańcy XIX-wiecznej zachodniej Bułgarii wierzyli, że wprowadzanie metryk urodzenia, a tym samym próba liczenia dzieci, obraża Boga i zwiększa śmiertelność niemowląt. Twierdzono, że grzech to wielki kontrolować Pana Boga. Zachciało się nam wiedzieć, ile Bóg daje dzieci, i oto masz: zabiera je Pan Bóg z powrotem. Odmierzanie mogło się negatywnie odbić również na zdrowiu dorosłych. Mieszkańcy Kujaw w tym samym okresie prosili farmaceutów, by lekarstwa do flaszek nalewać na oko, a nie na miarę, bowiem jedynie niemierzone, szczodrą dłonią i ze szczodrego serca udzielone (…) może wrócić choremu zdrowie.

Obawy dotyczyły nie tylko ludzi, ale też ziemi i jej płodów. W rosyjskiej guberni włodzimierskiej w połowie XIX stulecia chłopi z oporem reagowali na próby liczenia plonów. Także oni używali uzasadnienia religijnego. Twierdzili, że co Bóg da, to się i bez liczenia w sąsiekach znajdzie, a nam się sprawdzać wyroków Opatrzności nie godzi. (…) Grzeszy, kto oblicza zebrany z pola plon. Co nam potem? Również w XIX wieku na białoruskim pograniczu chłopi narzekali na mierzenie ziemi. Byli pewni, że tak długo jak nikt tego nie robił, plony były lepsze.

W naszych, opanowanych manią liczenia czasach aż trudno uwierzyć, że nieco ponad 100 lat temu całe społeczeństwa uważały używanie miarki za rzucanie wyzwania Bogu. Cóż, przynajmniej teraz wiem, jak uzasadniać swoją niechęć do matematyki.

Źródło:

Witold Kula, Miary i ludzie, Książka i wiedza, Warszawa 2002.

Czy wiesz, że ...

...Zofia Glavani była bohaterką najbardziej spektakularnego awansu społecznego w historii Polski? Od kochanki polskiego posła w Stambule przez ślub z komendantem Józefem Wittem aż po związek z arcybogatym arystokratą i targowiczaninem Stanisławem Szczęsnym Potockim.

...książę Karol Stanisław Radziwiłł „Panie Kochanku” słynął z rozrzutności i dzikich wybryków. Pewnego razu latem chciał pojeździć na saniach. A ponieważ nie było śniegu, to kazał wysypać dziedziniec nieświeskiego zamku cukrem i na nim urządzono kulig.

...w czasie kryzysu lat czterdziestych XVII wieku kolonie złagodziły problemy finansowe Nowej Anglii, wykorzystując wampum, czyli pas wykonany z muszelkowych paciorków, jako legalny środek płatniczy? 

...jeszcze do lat 20. minionego stulecia w Liberii kwitł handel niewolnikami?  Dopiero kiedy sprawę ujawniła światowa prasa, a Liga Narodów podjęła interwencję, Monrovia oficjalnie wycofała się z dochodowego interesu. Nieformalnie procdeer nadal trwał.

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.