Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Druga wojna światowa

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze ciekawostki z okresu II wojny światowej. Staramy się opisywać wszelkie interesujące aspekty tego wielkiego konfliktu: zarówno zaskakujące epizody bitewne, zadziwiające postaci, aspekty życia codziennego, jak i nieznane kulisy decyzji politycznych oraz dyplomatycznych. Słowem wszystko warte uwagi, od kampanii wrześniowej po kapitulację Niemiec i Japonii w 1945 roku.

Antoni Bartoszek powieszony na drzwiach swojej restauracji. To właśnie tam zginęli dwa Niemcy.

artykuł | 19.08.2018 | Autor:

„Ojcze, ja chcę żyć!”. Szokująca relacja człowieka, który przetrwał niemiecką egzekucję

W odwecie za śmierć dwóch Niemców planowano zgładzić przeszło stu Polaków. Nie wszyscy jednak zginęli. Jeden był świadkiem swojej własnej egzekucji i opisał ją z przejmującymi szczegółami.

Sklepikarz za ladą jednego ze sklepów w okresie okupacji. Fotografia pochodzi z książki Aleksandry Zaprutko - Janickiej pt. "Okupacja od kuchni", która wydana została przez Wydawnictwo Znak Horyzont.

artykuł | 17.08.2018 | Autor:

Te niepozorne zwierzęta pomogły Polakom przetrwać drugą wojnę światową. Zapomniane zasługi… królików

W czasie wojny kwestia wyżywienia urastała do rangi gigantycznego problemu. Aby wspomóc się choć trochę, mieszkańcy miast puste działki, parki, skwery i własne balkony zamieniali w ogrody. Z domowym chowem zwierząt sprawa nie prezentowała się równie prosto.

Niejeden więzień obozu myślał o ucieczce. Tym trudniej było podjąć decyzję, że na represje narażał nie tylko siebie...

artykuł | 15.08.2018 | Autor:

Co groziło za ucieczkę z obozu koncentracyjnego?

Obozy koncentracyjne bezlitośnie pozbawiały więźniów chęci do oporu, poniżając ich na każdym kroku. Wycieńczeni i odarci z nadziei nieraz woleli popełnić samobójstwo, niż podejmować próby odzyskania wolności. Zwłaszcza, że kary za ucieczkę były bezwzględne. I groziły nie tylko...

artykuł | 13.08.2018 | Autor:

Za co można było stracić życie pod niemiecką okupacją?

„Nad miastem zawisł śmiertelny absurd” – wspominał jeden z warszawiaków. Kara śmierci stała się tak powszechna, jak przed wojną „mandaty uliczne za nieprawidłowe przejście z chodnika na chodnik”. Za co groziło rozstrzelanie? I czy „rasa panów” kiedykolwiek okazywała...

historia obrazkowa | 10.08.2018 | Autor:

Zabójczo skuteczne agentki wywiadu. Cztery kobiety, które odcisnęły głębokie piętno na biegu dziejów

Działały dla osobistych korzyści, z zemsty, a niekiedy – by wesprzeć ojczyznę. Łączyło je jedno: były wyjątkowo skuteczne. Ich urok i spryt prowadziły do obalania rządów, uwalniania więźniów i przechwytywania ściśle tajnych informacji. Czy słyszałeś o nich wszystkich?

Przywódcy III Rzeszy uważali, że "niegodni życia" były między innymi osoby z problemami psychicznymi. Na zdjęciu pacjent jednego z niemieckich zakładów psychiatrycznych.

artykuł | 07.08.2018 | Autor:

Eutanazja dla dobra Rzeszy. Tak Hitler uśmiercał Niemców, których uważał za zbyt mało wartościowych

Hitlerowcy nie nazywali ich nawet ludźmi, ale pasożytami. „Dzięki sterylizacji Naród będzie silny” – twierdzili początkowo. Ale wcale nie zamierzali się ograniczać do kastrowania niepełnosprawnych. Ich celem była fizyczna eksterminacja dziesiątek tysięcy Niemców.

Piloci Dywizjonu 303 na zdjęciu wykonanym jesienią 1940 roku. Drugi od lewej Jan Zumbach.

artykuł | 06.08.2018 | Autor:

Bitwa o Anglię. Jak ostatni bastion wolnego świata oparł się Hitlerowi?

Była to jedna z tych batalii, które przesądziły o losach świata. Wydawało się, że Hitler ma zwycięstwo niemal w kieszeni i tylko krok dzieli go od panowania nad Wyspami Brytyjskimi. Na szczęście udało się go odeprzeć. A Polacy...

Dziewczyny z Wołynia. Fotografia z książki "Dziewczyny z Wołynia" autorstwa Anny Herbich.

konkurs | 06.08.2018 | Autor:

Jak wyglądało życie kobiet, które przetrwały Wołyń?

Wygrały z przeznaczeniem i przeżyły rzeź wołyńską. Całe życie musiały zmagać się z trudnymi wspomnieniami. Ich losy poznacie dzięki książce Anny Herbich „Dziewczyny z Wołynia”, która jest nagrodą w naszym konkursie. 

Część tablicy Most Generał Elżbiety Zawackiej znajdującej się na moście w Toruniu (fot. domena publiczna).

artykuł | 05.08.2018 | Autor:

Elżbieta Zawacka. Dlaczego jedyna kobieta wśród cichociemnych… nie znała języka polskiego?

Elżbieta Zawacka, ps. „Zo”, „Zoya” była jedyną kobietą-cichociemną, czyli żołnierką zrzuconą przez Polskie Siły Zbrojne na terenie okupowanego kraju. Ta doskonała wywiadowczyni brawurowo unikała aresztowania i odważnie wypełniała konspiracyjne zadania. Jej życiorys zawiera jednak co najmniej zaskakujące wątki…

W momencie wybuchu wojny na terenie Polski znajdowały się rezerwy złota o wadze 79 ton.

ciekawostka | 04.08.2018 | Autor:

Na polskie złoto czyhali w czasie II wojny światowej nie tylko Niemcy. Próbowali je przejąć także… Francuzi i Brytyjczycy!

Jeśli chodzi o złoto, nikomu nie można ufać. Polacy przekonali się o tym w czasie II wojny światowej, próbując znaleźć bezpieczną kryjówkę dla narodowego skarbu. Po dziesiątki ton rezerw cennego kruszcu wyciągali ręce nawet ich najbliżsi sojusznicy. Na...

materiał promocyjny | 04.08.2018 | Autor:

Ciemne karty historii Armii Krajowej. Ilu żołnierzy okazało się zwykłymi bandytami?

To oni są odpowiedzialni za czarną legendę polskiego podziemia. Część z nich zaczynała jeszcze przed 1939 rokiem, a część zdegenerowała dopiero wojna. Zobojętniali na wszystko, szukali tylko własnego zysku. Mordowali. Grabili. Szantażowali. Czas przypomnieć o ich zbrodniach. 

Dym nad płonącym obozem był widoczny z daleka. Zdjęcie z książki "Treblinka 43. Bunt w fabryce śmierci".

artykuł | 02.08.2018 | Autor:

Zemsta za milion pomordowanych. Spektakularny bunt w obozie śmierci w Treblince, o którym każdy powinien pamiętać

Tym razem nie chodziło tylko o ucieczkę. „Postanowiliśmy zniszczyć obóz” – opowiada jeden z ocalałych. Więźniowie, którzy byli świadkami śmierci nawet miliona Żydów, pragnęli wolności, ale też zemsty. To właśnie dostali. Ale za jaką cenę?

artykuł | 01.08.2018 | Autor:

Jedyny kapelan w Powstaniu Warszawskim z bronią w ręku. Dlaczego zdecydował się walczyć?

Mimo że przysługiwał mu stopień oficerski, z własnej woli służył jako szeregowiec. Sam zdobył dla siebie broń. Sprawdzał się tak dobrze, że powierzono mu zastępstwo w dowodzeniu całym oddziałem. Dlaczego, zamiast ograniczyć się do niesienia duchowej pociechy innym, zdecydował się...

Jedną z ofiar agentów był najprawdopodobniej przechwycony w 1941 roku przez NKWD Leopold Okulicki.

artykuł | 30.07.2018 | Autor:

Ci dwaj agenci mogli realnie zagrozić Armii Krajowej. Jak ich powstrzymano?

Pieniądze na ulubione rozrywki – alkohol i hazard – zdobywali dzięki szantażowi, rabunkom i morderstwom. Ich współpraca z NKWD na wschodzie doprowadziła do aresztowania szeregu wysokich oficerów AK. Do stolicy ruszyli już jako agenci gestapo. Co udało im...

Witalis Skorupka był jednym z uczestników akcji "Burza" w Siedlcach. Co zapamiętał? Zdjęcie z książki "Ja, Orzeł. Z Kedywu do celi śmierci".

ciekawostka | 28.07.2018 | Autor:

Przeżyłem akcję „Burza”. Jak zasłużony żołnierz AK wspomina pierwsze zetknięcie z Armią Czerwoną?

Plan polskiego dowództwa zakładał wyzwalanie ziem polskich tuż przed wkroczeniem na nie Armii Czerwonej. Chciano, by oddziały AK występowały wobec Sowietów w roli gospodarzy. W praktyce akcja „Burza” okazała się dużo trudniejsza. A spotkanie z krasnoarmiejcami – niezapomniane…

Goście jeden z krakowskich kawiarni. Zdjęcie z 1941 roku.

artykuł | 27.07.2018 | Autor:

Jak bardzo niebezpieczne było wyjście na kawę podczas niemieckiej okupacji?

Jeśli Niemcy polowali na konkretne osoby, wyłuskiwali je precyzyjnie. Czasem jednak po prostu zabierali wszystkich gości zatłoczonej kawiarni czy restauracji wraz z personelem, najlepszą żywnością i utargiem. Biorąc za zakładników zwykłych klientów, naziści chcieli wywrzeć presję na polskim podziemiu.

Do zbrodni doszło w lasach siekierzyńskich, będących częścią Puszczy Świętokrzyskiej.

artykuł | 23.07.2018 | Autor:

Dlaczego żołnierze Armii Krajowej zamordowali 50 uciekinierów z niemieckiego obozu pracy?

17 sierpnia 1944 roku w lesie niedaleko wioski Siekierno rozstrzelano około pięćdziesięcioosobową grupę Żydów. Byli to uciekinierzy z likwidowanego właśnie obozu pracy. Zbrodni dokonano… na rozkaz porucznika Armii Krajowej. 

artykuł | 22.07.2018 | Autor:

Ilu polskich księży wzięło udział w kampanii wrześniowej?

Przed II wojną światową wojsko mogło wezwać na służbę około 250 kapłanów. We wrześniu 1939 roku, dzięki napływowi ochotników, pojawiło się ich jednak na froncie znacznie więcej. Ilu dokładnie i jakie były ich losy?

Witalis Skorupka był jednym z członków sekcji likwidacyjnej siedleckiego Kedywu. Którą ze swoich akcji zapamiętał najlepiej? Zdjęcie z książki "Ja, Orzeł. Z Kedywu do celi śmierci".

ciekawostka | 20.07.2018 | Autor:

Byłem egzekutorem AK. Porażające wyznania członka sekcji likwidacyjnej Kedywu

Zabijał konfidentów, agentów i nazistowskich funkcjonariuszy, na których AK wydała wyrok śmierci. „Wykonywanie wyroków nie było dla nas proste” – przyznaje po latach. Jakie akcje pamięta najlepiej? Czy ręka nigdy mu nie zadrżała, nawet, gdy jego celem stała...

Na zdjęciu osadnik wojskowy z rodziną (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 17.07.2018 | Autor:

Jak można było przetrwać rzeź wołyńską? Tym Polakom się to udało

Kiedy pogrążoną we śnie wieś otaczał tłum uzbrojonych i zdeterminowanych oprawców, mieszkańcy mieli niewiele czasu. Zaraz rozlegały się pierwsze strzały i rozdzierające ciemność krzyki. Jeśli chcieli przeżyć, musieli działać natychmiast. Ci ludzie zdołali ocalić życie i ujść cało...

Jednym z niepożądanych skutków powstania był nieunikniony wzrost przestępczości.

artykuł | 16.07.2018 | Autor:

Największe gangi powstania warszawskiego

W cieniu bohaterskiej walki o wyzwolenie Warszawy powstały grupy przestępcze, które siały terror w całych dzielnicach. Korzystając z powstańczego chaosu, organizowały rozboje, kradzieże, a nawet morderstwa. Kim byli ich członkowie i czy udało się ich powstrzymać?

Rodzina Janiny Wójcik, jednak z bohaterek książki Anny Herbich (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 08.07.2018 | Autor:

Co działo się z ciałami Polaków pomordowanych na Wołyniu?

Historie osób, które zdołały przetrwać rzeź wołyńską pełne są trupów i niewyobrażalnej ludzkiej tragedii. Gdy ocaleni uciekali, musieli pozostawić za sobą ciała swoich bliskich. Co działo się ze zwłokami ludzi, którzy zginęli z rąk ukraińskich nacjonalistów?

Na zdjęciu Stefan i Stanisława Bojko wraz z dziećmi Rozalią i Edwardem. Z rzezi wołyńskiej ocalała tylko dziewczynka (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 01.07.2018 | Autor:

Dzieci Wołynia. Co działo się z sierotami po zamordowanych Polakach?

Tragedia Wołynia jest wprost niewyobrażalna. Polacy ginęli pod ciosami oprawców bez względu na wiek – starcy, dorośli, a nawet niemowlęta. Czasem jedynymi ocalałymi członkami rodziny były dzieci. Jaki los spotykał polskie sieroty ocalone z rzezi wołyńskiej 1943 roku?

artykuł | 30.06.2018 | Autor:

Najbardziej bezwzględne kobiety despotów. Gorsze od krwawych tyranów, którym umilały życie?

Gdy miliony cierpiały pod butem ich mężczyzn, te kobiety bawiły się, wydawały fortunę, lub przekonywały świat, że wszystko jest w jak najlepszym porządku. Co więcej, nie tylko wiernie stały u boku dyktatorów, ale i same potrafiły ubrudzić ręce...

Amerykańscy lekarze również prowadzili eksperymenty na ludziach. Nie zawsze za ich zgodą. Tak było na przykład w Tuskegee.

artykuł | 22.06.2018 | Autor:

Amerykańscy doktorzy Mengele? Stany Zjednoczone przez dziesiątki lat przeprowadzały nieetyczne eksperymenty na ludziach

Celowe zarażanie ludzi malarią. Masowe infekowanie kiłą. Testy, od których pękały kości i naczynka w oczach. Brzmi, jak eksperymenty wyjątkowych szaleńców? Tak wyglądały programy badawcze armii amerykańskiej w XX wieku.