Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Pierwsza wojna światowa i dwudziestolecie międzywojenne

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze ciekawostki z lat 1914-1939. Pierwsze cztery lata tego okresu to I wojna światowa, która odmieniła porządek globu. Po niej nastał burzliwy okres dwudziestolecia międzywojennego – schyłku dawnych imperiów i wzrostu potęgi nowych: Stanów Zjednoczonych oraz Związku Radzieckiego. Zarazem to lata, gdy na mapę Europy wróciła Polska.

Kolejka do telefonu w damskim akademiku. Fotografia z 1927 roku

artykuł | 24.06.2018 | Autor:

Dyszał do słuchawki, rękę miał w spodniach… Telefoniczni stalkerzy w przedwojennej Polsce

„Kto tego nie przeżył, nie wie, do jakiego szału mogą doprowadzić tego rodzaju bezustanne telefony” – wspominała znana literatka Irena Krzywicka. To samo mogłaby powiedzieć jedna z przedwojennych parlamentarzystek, nękana erotycznymi telefonami.

Kobieta z psem rasy chart syberyjski. Fotografia z katowickiej wystawy psów z roku 1935

artykuł | 18.06.2018 | Autor:

„Psina nikomu nie powie”. Zoofilia w przedwojennej Polsce [18+]

Wpływowy przedwojenny seksuolog przekonywał, że lepiej, aby kretyni „spółkowali z kozami”, niż z kobietami. Psychoanalityk specjalizujący się w zaburzeniach dziecięcych dopowiadał, że zoofilia „zachodzi stosunkowo często wśród młodzieży wiejskiej”.

materiał promocyjny | 16.06.2018 | Autor:

Ten człowiek położył fundamenty pod jedno z najbardziej zbrodniczych imperiów w historii. Jak mu się to udało?

Nieustraszony bojownik, wróg przesądów, religii i wszystkiego, co drobnomieszczańskie? A może tchórz, filister i manipulator, który na wieść o zwycięstwie pobożnie robi znak krzyża? Tego legendarnego dwudziestowiecznego przywódcę do dziś otacza wiele tajemnic. Jaki był naprawdę i jak...

Niechlujstwo służącej mogło stać się tragedią dla całego domu. Jak mogło do tego dojść?

artykuł | 15.06.2018 | Autor:

To przez nich wybuchały największe epidemie w dziejach. Jak do tego doszło?

Niechlujna służąca. Niemowlę z biegunką. Samotna starsza kobieta. Albo… kichający kucharz. Jeden, często nieświadomy nosiciel wystarczył, by zarazić dziesiątki, a nawet setki osób, które przekazywały chorobę dalej. Jak to w ogóle możliwe?

Wytworni przedwojenni dżentelmeni. Ilustracja z katologu mody męskiej z 1935 roku

artykuł | 11.06.2018 | Autor:

Prawda o przedwojennych dżentelmenach? Wielu było napalonymi chamami, bezczelnie obmacującymi obce kobiety

Irena Krzywicka pisała o kobietach, „które w ciemnościach taksówki przejmuje mroźnym smutkiem nieuchronnie pełzająca ręka”. Antoni Słonimski żartował, że sam chciałby sobie przeprowadzać „rewizje osobiste” urodziwych pań.

Lenin znany był z wyjątkowo napastliwego, często wręcz wulgarnego języka.

artykuł | 09.06.2018 | Autor:

10 najpopularniejszych bolszewickich wulgaryzmów. Jak przeklinali komuniści?

Pasożyt, brunatny zbir, zapluty karzeł? Komuniści nie tylko sięgali po obelgi, ale też – z rozmiłowaniem je tworzyli. W ustach Lenina czy Trockiego przekleństwem mógł być nawet… „Polak”. Jak jeszcze ubliżali sobie bolszewicy?

Ilustracja z pisma Wolna myśl, wolne żarty. 1930 rok

artykuł | 05.06.2018 | Autor:

Dla dobra nauki płacił setkom kobiet, by podglądały jak Polacy uprawiają seks. Ten lekarz przyjmował w Krakowie ponad 100 lat temu [18+]

Stanisław Kurkiewicz chciał wiedzieć wszystko. Poznać kobiece „marzenia i sny o zwisaku” oraz męskie „grzechy płciowe, ich częstość i upór w popełnianiu tychże”. Dopytywał pacjentów nawet o to czy dla erotycznej uciechy „moczują przy świadkach”.

Ewa Braun trwała u boku Hitlera aż do samobójczej śmierci. Na ilustracji fragment okładki książki „Spowiedź Ewy Braun".

artykuł | 04.06.2018 | Autor:

Tragicznie zakochana kobieta albo… obsesyjna fanka. Kim naprawdę była Ewa Braun?

Wokół osoby Ewy Braun krąży wiele legend i nieprawdziwych plotek. Jej romans z Adolfem Hitlerem pozostaje jednym z najbardziej tajemniczych związków w historii. Co połączyło wodza III Rzeszy z młodziutką asystentką fotografa i jak dotrwali razem aż do...

Wojna dotykała nawet najmłodsze dzieci. Często nie mogły zrozumieć, dlaczego ich rodzice znikają na tak długo...

materiał promocyjny | 02.06.2018 | Autor:

Wielka Wojna oczami kilkuletniego chłopca. Czy dzieci są w stanie zrozumieć, dlaczego dorośli jadą na front?

Przerażające oblicze wojny często przerasta możliwości pojmowania dojrzałych ludzi. Dzieci trzyma się od niego zwykle z daleka. Historia tego chłopca pokazuje jednak, że nawet najmłodsi muszą czasem stawić czoła trudnej prawdzie. I zrozumieć to, o czym dorośli woleliby głośno nie...

Ta rewolucja przez wielu uważana była za wzorcową... Ale czy słusznie?

ciekawostka | 01.06.2018 | Autor:

Najgorzej zorganizowany przewrót w dziejach. Jak bolszewikom udało się wygrać rewolucję październikową?

Rewolucja październikowa stała się wzorem dla kolejnych pokoleń buntowników. Próbowano powtórzyć ją w najróżniejszych częściach globu. Według niektórych jej  organizacja pozostawiała jednak wiele do życzenia. Dlaczego więc zakończyła się sukcesem?

Mężczyzna na czworakac ujeżdzany przez kobietę z pejczem. XIX-wieczna grafika ze zbiorów prof. Kraffta-Ebinga.

artykuł | 31.05.2018 | Autor:

Historia sado-maso. Kto wymyślił to określenie i skąd wzięła się fascynacja chłostaniem? [18+]

Na początku XX wieku „nawet w kołach lekarskich” termin ten był „obcy i niezrozumiały”. Leon Wachholz, wpływowy biegły sądowy z Krakowa, twierdził, że dla jego kolegów masochizm brzmi jak coś „asyryjskiego, semickiego, w ogóle wschodniego”. Ale na pewno...

Przez długi czas Lenin nawoływał do rewolucji z bezpiecznego oddalenia. Czy naprawdę nie mógł wrócić do Rosji? A może nie starczyło mu odwagi?

artykuł | 28.05.2018 | Autor:

Czy Lenin był tchórzem?

Strach to odczucie bardzo ludzkie, ale wielu uznaje go za oznakę słabości. Zwłaszcza polityczni przywódcy chcą wszystkim udowodnić, że lęk jest dla nich obcym pojęciem. Tylko co, jeśli rzeczywistość wygląda dokładnie odwrotnie? Wszystko wskazuje na to, że to...

Obraz "W Café La Mie", Henri de Toulouse-Lautrec (fot. domena publiczna)

artykuł | 26.05.2018 | Autor:

10 naprawdę dziwacznych faktów z historii alkoholu, o których nie miałeś pojęcia

Kara śmierci dla każdej kobiety, która napiła się wina, dziwacznie zorganizowana prohibicja u Azteków, imprezowe nawyki Józefa Stalina i tajniki organizowania pubów w średniowieczu. Czego jeszcze nie wiedziałeś o piciu i pijaństwie?

Wszyscy chorzy psychicznie podlegali w III Rzeszy przymusowej sterylizacji. Nazistowska eugenika zakładała całkowitą eliminacje "ułomności" z procesu dziedziczenia.

artykuł | 25.05.2018 | Autor:

Przymusowe sterylizacje. Kto w III Rzeszy mógł zostać nimi objęty?

Historycy latami milczeli o ustawie, którą naziści wprowadzili już po kilku miesiącach swoich rządów. Jej bezpośrednim celem była eliminacja ludzi uważanych przez hitlerowców za „małowartościowych”. I nie chodziło wcale o Żydów.

Posiadaczka tych pięknych warkoczy nie mogła czuć się bezpieczna. W każdej chwili ktoś mógł je obciąć.d

artykuł | 24.05.2018 | Autor:

„Wyjmowałem je wiele razy i całowałem”. Przy tych zboczeńcach sprzed stulecia żadna dziewczyna w modnej fryzurze nie była bezpieczna

Przedwojenna Polska borykała się z pedofilią, z plagą ekshibicjonistów, a nawet ze zwyrodnialcami „sromiącymi zwłoki”. Jedna dewiacja nie przetrwała jednak próby czasu. Bo kto dzisiaj wypatruje ze strachem… obcinaczy warkoczy?

Adolf Hitler z suczką Blondi.

artykuł | 23.05.2018 | Autor:

Chciałbyś, żeby Hitler traktował Cię jak psa? Najpierw sprawdź, czy rzeczywiście obchodził się z czworonogami lepiej niż z ludźmi

Komu Adolf Hitler pokazywał bardziej ludzkie oblicze? Rodzinie? Kobietom, które bezgranicznie go kochały? A może tylko psom, w których towarzystwie chętnie dawał się fotografować? Jedno jest pewne. Wiele z tych relacji dobrze wyglądało tylko na zdjęciach.

artykuł | 20.05.2018 | Autor:

Dlaczego nie wolno brać słodyczy od nieznajomych? To napomnienie ma w Polsce długą historię o przerażających korzeniach [18+]

Każdy z nas słyszał od rodziców, że nie powinien brać słodyczy od obcych. Pamiętamy o tym, choć przypadki, gdy zboczeńcy przekupują dzieci cukierkami nie zdarzają się niemal nigdy. Rzecz w tym jednak, że dawniej sytuacja wyglądała zgoła inaczej....

Wielka Wojna, która z założenia miała potrwać kilka miesięcy, pochłonęła miliony ofiar.

artykuł | 19.05.2018 | Autor:

Takiego ogromu śmierci świat jeszcze nie widział. Ilu ludzi zginęło w pierwszej wojnie światowej?

To był jeden z najkrwawszych konfliktów w dziejach. Wojna pozycyjna, zabójcza nowoczesna technologia i taktyczne eksperymenty, na które decydowali się zdesperowani oficerowie, okazały się wyjątkowo kosztowne. Przebywających w piekle okopów żołnierzy dziesiątkowały też choroby. Ile było ofiar I...

Prysznic w polskim wagonie rajdowych. Fotografia Henryka Poddębskiego z 1937 roku.

artykuł | 15.05.2018 | Autor:

Gwałty na mężczyznach w przedwojennej Polsce [18+]

„Również i mężczyzna może być przedmiotem nadużycia płciowego. Może się zdarzyć, że kobieta dopuści się czynów lubieżnych względem mężczyzny, którego w tym celu wprawi w stan bezbronności lub nieprzytomności” – ostrzegał w 1925 roku wileński profesor prawa. Ile...

konkurs | 14.05.2018 | Autor:

Rzeczpospolita odrodzona. Co zdecydowało o tym, że Polska odzyskała w 1918 roku niepodległość?

W 1918 roku Polska odzyskała niepodległość. Dzięki niezwykłemu wysiłkowi całego pokolenia Polaków i sprzyjającej koniunkturze udało się ją obronić i zachować. Setna rocznica powrotu Rzeczpospolitej na mapę świata to doskonała okazja do zmierzenia z mitem założycielskim współczesnej Polski.

Fragment mapy administracyjnej kraju autorstwa Eugeniusza Romera. Plan z 1920 roku obejmuje tereny, które po pokoju ryskim pozostały poza obszarem Polski

artykuł | 13.05.2018 | Autor:

Przedwojenna Polska mogła być o wiele większym krajem. Dlaczego endecja się temu sprzeciwiała?

Politycy prawicy – twierdzący, że walczą o wielką Polskę – jednocześnie otwarcie sprzeciwiali się rozciąganiu granic Rzeczypospolitej na całe niegdyś należące do niej terytorium. Dlaczego walczyli o to, by duża część Kresów pozostała poza Polską?

Ten pierwszy nowoczesny konflikt o zasięgu światowym próbowano rozstrzygnąć za pomocą strategii z minionej epoki. Skutki były katastrofalne.

artykuł | 12.05.2018 | Autor:

Wybuch pierwszej wojny światowej. Największa pomyłka w historii wojen

W momencie jej wybuchu nikt nie brał pod uwagę, że wojna ta może trwać dłużej niż kilka miesięcy. Każda ze stron wierzyła w szybkie zwycięstwo. I niewiele myśląc, zaangażowała się w wieloletni, wyniszczający konflikt. Jak można było aż...

Orlęta lwowskie na obrazie Wojciecha Kossaka

materiał promocyjny | 11.05.2018 | Autor:

„Polska niepodległość 1918”. Wysiłek narodu czy szczęśliwy przypadek?

Swój niepodległy byt Polska rozpoczynała zniszczona, zubożona, bez ustalonych granic, bez wojska, za to z koniecznością scalenia trzech różnych organizmów. Proces integracji musiał odbywać się sprawnie,  szczególnie w obliczu niechęci sąsiadów i niejednoznacznej postawy rządów mocarstw koalicyjnych.

Nekrofil z Żyrardowa. Ilustracja prasowa z 1930 roku

artykuł | 10.05.2018 | Autor:

„W pełnym tego słowa znaczeniu, nierząd z trupami”. Nekrofilia w przedwojennej Polsce

„W nocy zboczeniec odkopał grób, rozbił trumnę i sprofanował zwłoki, następnie pokrajał trupa. Po dokonaniu czynu skradł ubranie zmarłej”. Kraków, rok 1938.

Doświadczenia wojenne mocno odbijały się na psychice żołnierzy.

artykuł | 07.05.2018 | Autor:

Rażono ich prądem, głodzono i rozstrzeliwano. Na tę przypadłość zapadały setki tysięcy żołnierzy i dowódcy nie mieli dla nich żadnej litości

Początkowo nikt nawet nie wierzył, że ta przypadłość istnieje. Żołnierzy, którzy się na nią uskarżali uznawano za tchórzy i symulantów. Mogli liczyć na traktowanie niewiele lepsze od dezerterów. Liczba chorych rosła jednak lawinowo i nie dało się dłużej...