Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Pierwsza wojna światowa i dwudziestolecie międzywojenne

Poniżej znajdziecie wszystkie nasze ciekawostki z lat 1914-1939. Pierwsze cztery lata tego okresu to I wojna światowa, która odmieniła porządek globu. Po niej nastał burzliwy okres dwudziestolecia międzywojennego – schyłku dawnych imperiów i wzrostu potęgi nowych: Stanów Zjednoczonych oraz Związku Radzieckiego. Zarazem to lata, gdy na mapę Europy wróciła Polska.

Spodnie do damskiej garderoby weszły tylnymi drzwiami. Zaczęło się od sportów.

artykuł | 07.12.2018 | Autor:

Kiedy Polki zaczęły nosić spodnie?

Przez stulecia moda damska miała niewiele wspólnego z użytecznością. Nic więc dziwnego, że walka o emancypację była również walką o prawo do… wygodnego stroju. Polkom bój o dwie nogawki zajął dobrych kilka dekad. Kiedy ostatecznie udało im się...

Gdyby został przyjęty na akademię, być może II wojny światowej by nie było, a w galeriach sztuki, obok "Słoneczników" van Gogha wisiałyby "Kwiaty" Hitlera!

ciekawostka | 05.12.2018 | Autor:

Czy Adolf Hitler był dobrym malarzem?

Jeśli wierzyć wersji przedstawionej w Mein Kampf, Adolf Hitler postanowił zostać artystą w wieku 12 lat. Rozpieszczany przez uwielbiającą go owdowiałą matkę, był przeświadczony, że zostanie w przyszłości sławnym malarzem.

Wiec polskich sufrażystek w Krakowie w 1911 roku

artykuł | 28.11.2018 | Autor:

Sto lat temu Polki ZDOBYŁY prawa wyborcze. Zdobyły, bo to wcale nie był żaden prezent od mężczyzn!

Równo sto lat temu Polki otrzymały pełne prawa wyborcze. To akurat prawda. Ale twierdzenia, że za decyzją stali dobrotliwi, postępowi mężczyźni wypada włożyć między bajki.

Żołnierze POW Zaboru Pruskiego nie zamierzali pozwolić Niemcom wywieźć złota do Berlina.

ciekawostka | 28.11.2018 | Autor:

Niewiele brakowało, a Niemcy wywieźliby z Poznania olbrzymie zasoby złota. Jak Polacy temu zapobiegli?

Zasoby poznańskiej filii Banku Rzeszy zostały zapakowane w skrzynie i załadowane na ciężarówki. Czekano już tylko na sygnał do wyjazdu. Jak polskim działaczom udało się temu zapobiec?

Kobiety w służbie medycznej akceptowano, ale tylko na tyłach. Fotografia wykonana w Wadowicach w 1915 roku

artykuł | 26.11.2018 | Autor:

Nie pozwolili jej służyć, więc wyruszyła na wojnę w przebraniu mężczyzny. Poruszająca historia polskiej sanitariuszki

Ramię w ramię z mężczyznami służyła na najniebezpieczniejszych odcinkach frontu. Nieraz ryzykowała życiem, byle uratować kolegów. I wszystko to opisała z przejmującymi detalami.

materiał promocyjny | 25.11.2018 | Autor:

Joseph Conrad. Świadek brutalnej epoki kolonializmu i… narodzin globalnego świata

Zanim zaczął pisać, przez dwadzieścia lat pływał po morzach i oceanach. Zapuścił się w najbardziej zapomniane zakamarki globu. Widział początki epoki globalizacji i ze zgrozą obserwował nadużycia belgijskich urzędników w Kongu. Książki, które powstały na kanwie tych doświadczeń,...

W młodości przystojny Śmigły-Rydz mógł przebierać w kobietach. Pech chciał, że oddał serce manipulantce, która w ogóle go nie szanowała (zdjęcie z ok. 1914 roku).

artykuł | 23.11.2018 | Autor:

Edward Rydz-Śmigły był pantoflarzem i mięczakiem. Kim była kobieta, która owinęła go sobie wokół palca?

Pod koniec lat 30. naród widział w Śmigłym-Rydzu zbawiciela, który poprowadzi ojczyznę do zwycięstwa z Niemcami. Ale Naczelny Wódz nie podołał tej roli. Uciekł z kraju, gdy żołnierze jeszcze walczyli. Również prywatnie okazał się mięczakiem – życie spędził...

Józef Piłsudski na czele członków komendy POW. Zdjęcie z 1917 roku. U zarania organizacji Piłsudskiego wcale jednak nie było.

artykuł | 20.11.2018 | Autor:

Jeden z największych sukcesów Piłsudskiego to tylko propagandowa bajeczka. Kto naprawdę stworzył Polską Organizację Wojskową?

POW przeszła do legendy. Potajemne wojsko, zaciekle występujące przeciw obu zaborcom, stało się symbolem walki o niepodległość, a po latach – także wzorem dla Armii Krajowej. Kto naprawdę stał u podstaw tego sukcesu?

Zbrodnicza machina Trzeciej Rzeszy nie mogłaby działać, gdyby nie armia oddanych kobiet – sekretarek, telefonistek i asystentek.

artykuł | 17.11.2018 | Autor:

Byłam sekretarką Goebbelsa. Jak zrobiłam karierę w III Rzeszy?

Brunhilde Pomsel przez trzy lata pracowała w samym sercu nazistowskiej machiny kłamstwa – w Ministerstwie Propagandy kierowanym przez Josepha Goebbelsa. I nigdy tego nie żałowała.

Polina Żemczużyna, Wiaczesław Mołotow i ich córka Swietłana.

artykuł | 16.11.2018 | Autor:

Pragnął rozbierać nie tylko Polskę. Aż trudno uwierzyć w miłosne i erotyczne oblicze biografii Wiaczesława Mołotowa

Dla Polaków Wiaczesław Mołotow to człowiek, który w porozumieniu z Niemcem Ribbentropem przygotował pakt rozdzierający kraj na pół. Patron słynnych koktajli, zatwardziały komunista. To jedno oblicze Wiaczesława Mołotowa. W domu prezentował zupełnie inne. A wszystko za sprawą żony,...

Zdjęcie z "Tygodnika Ilustrowanego", na którym uchwycono moment rozbrajania niemieckiego żołnierza w Warszawie.

artykuł | 14.11.2018 | Autor:

Ilu Polaków zginęło, rozbrajając Niemców w listopadzie 1918 roku?

W Warszawie i całym Królestwie Polskim rozbrajano Niemców jeszcze przed 11 listopada. Działo się to bez planu i kierownictwa, spontanicznie, na fali ogarniającego naród entuzjazmu. W niektórych miejscach dochodziło nawet do wymiany ognia. Ile polskich ofiar pochłonął ten...

historia obrazkowa | 11.11.2018 | Autorzy: i

Pamięć o nich do dzisiaj jest ośmieszana. Ale bez ich hartu ducha i determinacji żadnej Polski by nie było

Walczyły z bronią w ręku. Zbierały fundusze. Organizowały pomoc dla legionistów. Były ich tysiące. Niepokornych i nieugiętych. Prawdziwych wojowniczek. Najwyższa pora przypomnieć o ich wkładzie w odzyskanie przez Polskę niepodległości.

Przejmowanie władzy od Niemców w listopadzie 1918 roku na obrazie Stanisława Bagieńskiego.

artykuł | 11.11.2018 | Autor:

Polska wcale nie odzyskała niepodległości 11 listopada. Ta data po prostu nie ma sensu

Kiedy Polska odzyskała niepodległość? Można wskazywać różne terminy. Ale akurat 11 listopada wydaje się najgorszą datą z możliwych.

Ślub Daszyńskiego z Marysią Paszkowską wywołał skandal, który nieomal przekreślił jego karierę.

artykuł | 09.11.2018 | Autor:

Ten związek wywołał prawdziwy skandal. Czy szokujące małżeństwo mogło przekreślić karierę Ignacego Daszyńskiego?

Romans z mężatką i nieślubne dziecko? Cóż, każdemu może się zdarzyć. Małżeństwo z aktorką? Zdaniem krakowskiej inteligencji, Daszyński równie dobrze mógł wziąć za żonę prostytutkę! Nawet koledzy-socjaliści byli zszokowani jego wyborem – choć w ich przypadku w grę...

Marszałek Śmigły-Rydz, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych. Pocztówka z ok. 1935 roku.

ciekawostka | 08.11.2018 | Autor:

Triumfator, wyzwoliciel, wódz narodu. Jakimi bajkami o marszałku Śmigłym-Rydzu karmiono mieszkańców II Rzeczpospolitej?

Równy był królom, grzał się w glorii chwały, a Polskę wprowadził na szlak potęgi. Z nim każdy mógł czuć się bezpieczny. Bo przecież: „Nikt nam nie ruszy nic, nikt nam nie zrobi nic, gdy z nami Śmigły-Rydz”…

materiał promocyjny | 08.11.2018 | Autor:

W tajnej służbie. Wojna wywiadów w II RP

Jak wyglądały kulisy tajnych operacji? Kim był najskuteczniejszy polski szpieg, sądzony za swoją działalność nie tylko przez Niemców, ale też własnym rodaków? Jak skończą się dzieje służb specjalnych II RP, gdy w październiku 1939 roku akta polskiego wywiadu...

Zofia Zawiszanka w towarzystwie Józefa Piłsudskiego. Zdjęcie zbiorowe wykonane w kilka lat po wojnie

artykuł | 05.11.2018 | Autor:

Dlaczego Józef Piłsudski został przywódcą Polski? To w znacznym stopniu zasługa tej kobiety

Józef Piłsudski sam przyznawał, że kobiety były „najgorliwszymi propagatorkami jego imienia”. Przykładów nie brakuje. Ale ten jeden naprawdę warto znać.

Ilu Polaków w latach 1914-1918 założyło mundury koloru Feldgrau?

artykuł | 04.11.2018 | Autor:

Polscy żołnierze kajzera. Ilu Polaków służyło w armii niemieckiej w czasie I wojny światowej?

Pochodzili z Wielkopolski, Śląska, Pomorza, Warmii i Mazur. W 1914 roku ubrano ich w mundury w kolorze feldgrau, na głowy wciśnięto pikielhauby i wysłano na wojnę. Przyjeżdżali na front, walczyli, czasem ginęli. Zastępowali ich kolejni. Ilu? Nie sposób...

Zofia Zawiszanka - pierwsza wywiadowczyni wysłana na ziemie zaboru rosyjskiego po wybuchu wojny. Tutaj w mundurze wojskowym pożyczonym od kolegi, Janusza Gąsiorowskiego.

artykuł | 28.10.2018 | Autor:

Niebezpieczne elegantki. Garstka polskich kobiet stworzyła jedną z najskuteczniejszych formacji wywiadowczych XX wieku

Było ich tylko czterdzieści sześć, ale nawet mężczyźni przyznawali: stanowiły największy atut polskiego wojska i odnosiły sukcesy, do których oni sami byli zupełnie niezdolni. Dlaczego tak rzadko się o nich mówi?

Odlewy mózgu Józefa Piłsudskiego. Ilustracje z wydanego pośmiertnie albumu Maksymiliana Rose.

ciekawostka | 27.10.2018 | Autor:

Dlaczego po śmierci Piłsudskiego jego mózg odesłano do szpitala psychiatrycznego?

Decyzja wyszła od samego Komendanta. Piłsudski wyraźnie życzył sobie, by jego mózg wyjęto, zatopiono w formalinie i… udowodniono to, co powtarzał do znudzenia od piętnastu lat.

Członkinie Związku Strzeleckiego ze Lwowa. Widać między innymi przyszłą wywiadowczynię Marię Rychterównę). Zdjęcie wykonane w 1912 roku.

artykuł | 24.10.2018 | Autor:

10 kobiet bez których nie byłoby niepodległej Polski

Piłsudski, Dmowski, Paderewski? Przestańmy wreszcie udawać, że tylko oni walczyli o Polskę. Gdyby nie kobiety, II Rzeczpospolita nie miałaby szans powstać. Poniżej 10 Polek, których zasług nie sposób przecenić.

W latach 70., gdy władzę przejął Gierek, sytuacja finansowa polskich sportowców nieco się poprawiła. Wcześniej za swoje sportowe osiągnięcia dostawali grosze.

ciekawostka | 19.10.2018 | Autor:

Bajońskie sumy? Bez żartów. Sprawdź, ile jeszcze do niedawna zarabiali piłkarze

Kwoty rzędu kilkudziesięciu milionów euro za sezon na kontach gwiazd piłki nożnej nikogo już chyba nie dziwią. Ale nie zawsze piłkarze opływali w luksusy. Zanim świat ogarnęło futbolowe szaleństwo, ich gaże były co najwyżej marne. A niektórym za...

Naziści uważali Żydów za źródło wszelkiego zła. Dla niektórych kobiet robili jednak wyjątek. Ilustracja poglądowa.

artykuł | 17.10.2018 | Autor:

Nienawidzili Żydów, ale kochali żydowskie kobiety. Przemilczane związki czołowych nazistów

Dla nazistów Żydzi stanowili ucieleśnienie wszelkiego zła. Ich szaleńcza nienawiść doprowadziła do stworzenia systemu eksterminacji, który w ciągu kilku lat unicestwił miliony istnień ludzkich. A jednak nawet wśród dygnitarzy III Rzeszy zdarzały się odstępstwa od programowego antysemityzmu. Zwłaszcza,...

Maria Skłodowska-Curie odkryła rad w 1898 roku.

ciekawostka | 16.10.2018 | Autor:

Czy Maria Skłodowska-Curie była dobrym PR-owcem? Sprawdź jak promowała swoje śmiercionośne odkrycie

Polska noblistka wraz z mężem przez wiele lat prowadziła badania nad promieniotwórczymi pierwiastkami. Dwa z nich odkryła i opisała jako pierwsza. Dwadzieścia lat później, podczas odczytu wygłaszanego w USA, miała okazję zastanowić się nad znaczeniem tych osiągnięć. Do...

Nazistowski "chrzest" dziecka z Lebensborn.

artykuł | 15.10.2018 | Autor:

Lebensborn. Nazistowski program hodowli nadludzi

Cel: stworzyć armię „czystych rasowo” Aryjczyków i „odnowić krew niemiecką”. Aby go osiągnąć, w 1935 roku naziści uruchomili program… hodowli ludzi. W ośrodkach Lebensbornu miały przychodzić na świat perfekcyjne, jasnowłose, niebieskookie dzieci. Dokładnie takie, jakich pragnął Hitler.