Jak to się często mówi, z rodziną najlepiej wychodzi się na zdjęciu. To powiedzenie mogliby potwierdzić nawet egipscy bogowie, na czele z Ozyrysem. Na jego życie – a także na jego królestwo – czyhał bowiem własny brat, Set. I jak się okazało, nawet wysłanie Ozyrysa w zaświaty nie było dla niego wystarczające.
Jak powstał świat według Egipcjan
Według relacji Plutarcha wszystko zaczęło się od tego, że Re, bóg słońca, z nieznanych powodów przeklął Nut. Klątwa polegała na tym, że w żadnym z 360 dni roku (bo tyle wtedy liczył rok) nie mogła ona urodzić dziecka. Rozwiązanie znalazł jednak bóg mądrości Thot. Nie mógł co prawda zdjąć klątwy, ale sprytnie ją ominął – dodał do roku dodatkowych pięć dni.
fot.PharaohCrab / wikipedia / CC0Według relacji Plutarcha wszystko zaczęło się od tego, że Re, bóg słońca, z nieznanych powodów przeklął Nut.
W tym miejscu warto powiedzieć więcej o związku Nut i Geba, z którego wywodzi się egipski mit o powstaniu świata. Według wierzeń byli oni przez całą wieczność złączeni w miłosnym uścisku. Pewnego dnia zostali jednak rozdzieleni przez boga powietrza Szu. To właśnie pomiędzy ich ciałami powstał świat.
Dalszą część tej historii, pokazującą codzienne funkcjonowanie Nut i Geba, najlepiej oddają słowa Tomasza Bonka, autora książki „Egipt. Śladami starożytnych królowych i ich polskich odkrywców”. Egipcjanie wyobrażali sobie Nut:
„jako nagą, wygiętą w łuk kobietę, stojącą jednocześnie i na rękach, i na nogach, której ciało pokryte było gwiazdami, tworząc sklepienie niebieskie. Jej ręce i nogi miały wyznaczać cztery kierunki świata (taką właśnie postać można zobaczyć na sklepieniach wielu grobowców). Kiedy Słońce, uosabiane przez boga Re, chyliło się ku zachodowi, Nut połykała je, co sprawiało, że nastawała noc, podczas której znów mogła się kochać z Gebem. Co rano o świcie bogini nieba rodziła Słońce, dając początek nowemu dniowi. A gdy czasami Geb i Nut zapragnęli zbliżyć się w ciągu dnia, nastawała burza”.
Boska rodzina i początek konfliktu
Wróćmy jednak do dzieci Nut, które mogła urodzić dzięki sprytowi Thota. Na świat przyszli Ozyrys, Horus, Set, Izyda i Neftyda. Jak to często bywało w mitologii egipskiej, powstały z tego dwa związki: Ozyrys pojął za żonę Izydę, a Set – Neftydę.
Ozyrys otrzymał od ojca władzę nad Górnym i Dolnym Egiptem. Jak napisał Plutarch: „oddał tę krainę w rękę jego; jej wody, jej powietrze, jej rośliny, wszystkie jej trzody; wszystko, co fruwa i pełza, robaki i dzika zwierzyna oddane zostały synowi Nut i oba kraje były zadowolone”.
Ozyrys okazał się znakomitym władcą. Zaprowadził pokój, a jednocześnie był na tyle silny, że skutecznie odstraszał potencjalnych wrogów. Jego wpływy stale rosły – obejmowały nie tylko Egipt, ale także inne krainy, a nawet świat bogów. I właśnie to coraz bardziej drażniło Seta. W jego głowie zaczęła dojrzewać myśl o obaleniu brata.
Podstępna skrzynia i zdrada
Powody buntu Seta były dość proste: zazdrość, zawiść i żądza władzy. Wraz z siedmioma sprzymierzeńcami uknuł spisek i przygotował wyrafinowaną pułapkę. Przy różnych okazjach potajemnie mierzył Ozyrysa, by stworzyć bogato zdobioną skrzynię idealnie dopasowaną do jego ciała. Podczas uczty zaprezentował ją gościom, ogłaszając, że podaruje ją temu, kto będzie do niej pasował.
Wielu próbowało, bez skutku. Dopiero Ozyrys okazał się idealnie dopasowany. W chwili, gdy położył się w skrzyni, spiskowcy natychmiast zatrzasnęli wieko, przybili je gwoździami i wrzucili całość do Nilu.
Zarówno bogowie, jak i mieszkańcy Egiptu opłakiwali zniknięcie Ozyrysa. Mieszkańcy Buto w Delcie Nilu, gdzie miał swoją siedzibę, popadli w rozpacz, rwali włosy z głów i okaleczali się. Wyjątkiem był oczywiście Set, a także Thot, który, według tej wersji mitu – należał do spiskowców.
Izyda i Neftyda wyruszyły na poszukiwania. W końcu odnalazły skrzynię, jednak ciało Ozyrysa zdążyło się już częściowo rozłożyć. Wówczas do działania przystąpiła Nut, która próbowała przywrócić mu dawny wygląd. Dołączył do niej Re, który, jak podają przekazy – podniósł jego głowę, przywracając go do życia. Ostatecznie jednak Ozyrys stał się władcą świata zmarłych.
Horus i walka o dziedzictwo
Legenda mówi, że Ozyrys jeszcze po śmierci dał dowód swojej siły – został ojcem. Izyda urodziła Horusa, zwanego Horusem Dzieckiem, aby odróżnić go od imiennika.
Horus był prawowitym dziedzicem, ale sytuacja polityczna nie sprzyjała jego roszczeniom. Set przejął władzę i nie zamierzał jej oddać. Izyda i jej syn musieli się ukrywać na bagnach delty Nilu. W tym czasie Horus ciężko zachorował. Pomoc nadszedł ze strony Thota, który uleczył go za pomocą magii i później wsparł w walce o tron.
Gdy Horus dorósł, upomniał się o swoje prawa. Doszło do otwartego konfliktu z Setem. W trakcie walki Horus stracił oko, które później ponownie dzięki Thotowi zostało uzdrowione.
Spór sądowy, który trwał dekady
Konflikt między Horusem a Setem rozstrzygano także na drodze sądowej. Przed trybunałem Dziewiątki Bogów, któremu przewodził Re, toczył się długotrwały proces. I toczył się. I toczył. I toczył.
Na skutek różnych zabiegów Seta postępowanie przeciągało się aż 88 lat. Re wydawał się sprzyjać Setowi, a sędziowie długo nie mogli podjąć decyzji. Przełom nastąpił dopiero wtedy, gdy do sprawy włączył się Thot. Dzięki niemu doszło do wymiany listów z samym Ozyrysem.
fot.PharaohCrab / CC0Według relacji Plutarcha wszystko zaczęło się od tego, że Re, bóg słońca, z nieznanych powodów przeklął Nut.
To właśnie ta korespondencja przesądziła o wyniku procesu. Dziewiątka Bogów uznała prawa Horusa i przyznała mu należne dziedzictwo.
Jak zatem podsumowuje ten finał sprawy Tomasz Bonek cytując za Tadeuszem Andrzejewskim, polskim egiptologiem: „W ten sposób wreszcie został urządzony świat: Re rządził w niebie i pozostawał najwyższym sędzią uczynków ludzkich, Ozyrysowi przypadło panowanie w zaświatach, a Horusowi – rządy Egiptem, które sprawował najpierw osobiście, a potem wcielając się w kolejnych królów”.
KOMENTARZE
W tym momencie nie ma komentrzy.