Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

11 listopada 1918 roku – o czym pisały polskie gazety, gdy Rzeczpospolita odzyskiwała niepodległość?

fot.domena publiczna Rada Regencyjna. Od lewej: Józef Ostrowski, abp Aleksander Kakowski, ks. Zdzisław Lubomirski

„Przeżywamy momenty doniosłości dziejowej, momenty przełomowe, o których potomne wieki pisać będą” – donosili 11 listopada 1918 roku redaktorzy „Dziennika Wileńskiego”. I się nie pomylili. W ciągu ostatniego stulecia ukazały się tysiące publikacji o odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Ale co na temat tych wydarzeń pisano, gdy właśnie się rozgrywały?

Spoglądając na pierwszą stronę wieczornego wydania „Kurjera Warszawskiego” czy „Kurjera Porannego” można by odnieść wrażenie, że w zasadzie… nic wielkiego się nie stało.

Druga gazeta zamieściła wprawdzie hurraoptymistyczny artykuł zatytułowany po prostu „Komendant” (autor rozpisywał się o „cudach historii, które dokonują się w naszych zdumionych, olśnionych i rozradowanych oczach”, mimochodem podał też do publicznej wiadomości adres Piłsudskiego), lecz zdecydowaną większość „jedynki” zajmowały afisze teatralne.

Rozrywkowa Niepodległa

W wieczornym „Kurjerze Warszawskim” jakiejkolwiek wzmianki o Piłsudskim, odzyskaniu przez Polskę niepodległości czy zakończeniu I wojny światowej w ogóle próżno by szukać, bo reklamom spektakli stołecznych scen (kabaretów, filharmonii, teatrów czy wodewili) poświęcono całą czołówkę.

fot.Polona/domena publiczna Kurier Warszawski

Stąd wiemy zatem, że w Kinie Polonia przy Jasnej 3 o godzinie 17 wyświetlano „Lotnika z Gorycji” – „sensacyjny dramat aktualny w 5-ciu aktach”, do „Czarnego Kota” na gościnne występy przybyli Józefina Bielska, Wincenty Rapacki i Marjan Domosławski, a kabaret literacki pod kierownictwem J. Boczkowskiego prezentował premierowy pokaz aktualnego programu politycznego. Dopiero na drugiej stronie znalazło się miejsce dla „wyciągu z warunków zawieszenia broni”.

Również w wydaniu porannym kwestie te zostały zepchnięte na dalszy plan, musiały bowiem ustąpić doniesieniom o niemieckiej rewolucji oraz… ogłoszeniom drobnym (m.in. na temat sprzedaży drewna i węgla, budynków fabrycznych i owoców zimowych).

Cóż, nie samą niepodległością Polak żyje, choć gwoli sprawiedliwości należy dodać, że gazeta nadrobiła to niedopatrzenie dodatkiem specjalnym.

Świetlana przyszłość

Nie oznacza to bynajmniej, że wszyscy redaktorzy potraktowali kwestię wyzwolenia Rzeczpospolitej podobnie „błaho”. W porannym wydaniu warszawska „Nowa Gazeta” przedrukowała odezwę Polskiej Organizacji Wojskowej, która w podniosłych słowach informowała o przełomowych wydarzeniach:

Dzień dzisiejszy oznacza początek nowej epoki dziejów naszych. Oczy całego Narodu zwrócone są na wodza Polski walczącej, wskrzesiciela polskiego orężnego wysiłku, organizatora sił narodowych.

Minęły czasy naszej ciężkiej, podziemnej pracy. Przetrwaliśmy je godnie i teraz wchodzimy w przyszłość świetlaną, którą wypracujemy mocą dusz naszych i pracą rąk naszych.

Redaktorzy dużo miejsca poświęcili też „prawie romantycznym” okolicznościom uwolnienia Piłsudskiego i jego powrotu do stolicy. Lecz o ile dla warszawiaków ta informacja wydawała się kluczowa, to już w Wielkopolsce triumfalny przyjazd Komendanta nie zrobił na nikim szczególnego wrażenia.

fot.Polona/domena publiczna Nowa Gazeta

Trzeźwy pogląd na rzeczy

„Dziennik Poznański” zamieścił na ten temat zaledwie jednozdaniową wzmiankę („Z Warszawy donoszą, że Piłsudski powrócił wczoraj (w niedzielę) do Warszawy”). Zdecydowanie bardziej dokładnie informował natomiast o abdykacji Wilhelma II i przebiegu rewolucji w Niemczech. Ważniejsza od Komendanta okazała się też… katastrofa kolejowa na trasie Dęblin–Strzemieszyce, w której zginęło 40 żołnierzy.

Do sprawy „na chłodno” podeszli również redaktorzy „Dziennika Wileńskiego”, którzy uczulali czytelników: „Pewne podniecenie w tych warunkach jest zrozumiałe i dziwić nikogo nie powinno, z drugiej strony jednak nie powinno ono zaćmić nam zdrowego rozsądku i trzeźwego poglądu na rzeczy”. Najlepiej postulaty te spełnił chyba „Monitor Polski”, w którym obok odezwy Rady Regencyjnej i relacji z walk w Galicji znalazło się miejsce dla informacji o kursach nauczycielskich w Warszawie oraz zjeździe Związku Kółek Rolniczych.

fot.Polona/domena publiczna Monitor Polski

Cóż, różnorodność publikacji pierwszych dniach istnienia niepodległej II Rzeczpospolitej doskonale oddaje panujący wówczas chaos. Wszak Polska znajdowała się w samym centrum wojennych wydarzeń. Sytuacja dynamicznie się zmieniała, a przekaz informacji pomiędzy poszczególnymi częściami kraju (będącego dotąd trzema odrębnymi organizmami państwowymi) kulał. Poza tym po 123 latach niewoli nie wszyscy od razu uwierzyli, że wolność stała się faktem.

Zresztą dla wielu szarych obywateli 11 listopada 1918 roku był „dniem jak co dzień” – oczywiście zdawali sobie sprawę, z tego, że dzieją się rzeczy przełomowe, lecz przecież niezależnie od politycznych zawirowań prowadzili oni swoje zwyczajne życia.

Bibliografia:

  1. „Dziennik Poznański” R.60 nr 260 (11 listopada 1918).
  2. „Dziennik Wileński” R. 3, nr 261 (11 listopada 1918).
  3. „Kurjer Poranny” R.42 , nr 2 (11 listopada 1918).
  4. „Kurjer Warszawski” R.98, nr 312 (11 listopada 1918) wyd. poranne i wieczorne.
  5. „Monitor Polski: wychodzi codziennie z wyjątkiem niedziel i świąt” R.1, nr 200 (11 listopada 1918).
  6. „Nowa Gazeta: poświęcona wszelkim zjawiskom życia społecznego” R.13, nr 465 (11 listopada 1918).

Czy wiesz, że ...

...Goebbels, kiedy przemawiał, z eleganckiego mężczyzny zmieniał się w "szalejącego karła". Potrafił jednak poderwać tłumy. Gdy po klęsce Niemców pod Salingradem na spotkaniu w Sportpalast wykrzykiwał "Czy chcecie wojny totalnej?", odpowiedział mu dziki ryk zwolenników nazizmu.

...niewiele brakowało, by Włodzimierz Lenin został aresztowany tuż przed wybuchem rewolucji październikowej? Gdy szedł do Instytutu Smolnego,  by być bliżej centrum wydarzeń, dwójka młodych oficerów zapytała go o dokumenty. Wymknął się im tylko dzięki pomysłowemu koledze, który zaczął… udawać pijanego

...po II wojnie światowej piłkarzom zdarzało się grać mecze w zamian za cebulę i ziemniaki. W PRL-u Zbigniew Boniek, by wyjść na swoje oficjalnie pracował na pięciu etatach.

...Marii Skłodowskiej-Curie po I wojnie światowej zabrakło pieniędzy na dalsze badania? Wprawdzie w czasie wojny radiologia udowodniła swoją użyteczność, ale po zawieszeniu broni nikogo nie było stać na zakup rzadkiego i kosztownego radu. 

Komentarze (3)

  1. Rozbawiony Odpowiedz

    Co za bzdety. Sprawdź sobie pisareczko kto był właścicielem tych gazet i sprawdź również co piszą niby polskie media o marszu Niepodległości na którym byłem dzisiaj z całą rodziną i było cudnie. No więc głównym newsem są the bille z lgbt – + / * i POstubecy z przedrukiem koszulki Bolka OTUA

    • Rawicz Odpowiedz

      Sprwdź sobie przyjacielu co istotnego dla niepodległości stało się tego dnia. NIc . Dokładnie nic, po za tym ,że Piłsudski zjadł jajecznicę. Dlatego też przed wojną nie obchodzono tego święta ,przynajmniej do czasu jak żył Piłsudski, a społeczeństwo pamietało co się wtedy działo.

  2. Rozbawiony Odpowiedz

    Buhaha – polskie gazety tak samo jak wp,Onet , Interia mają coś wspólnego z Polską. Łajzy – trochę prawdy. Wystarczy zobaczyć co te szczujnie piszą o Marszu Niepodległości na którym byłem z całą rodzina

Dodaj komentarz

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.