Ciekawostki Historyczne

Co wspólnego miały małomiasteczkowe zabawy, Indianie, dentysta i ucieczka ze stołu operacyjnego? Odkrycie znieczulenia w medycynie wymagało trochę czasu i nieudanych eksperymentów.


W dzisiejszych czasach trudno sobie wyobrazić życie bez środków uśmierzających ból i narkozy. Zanim jednak w medycynie zaczęto stosować znieczulenie, ludzie radzili sobie z bólem na różne sposoby. Najczęściej był to alkohol lub opium. Aby osłabić wrażliwość stosowano również miejscowy ucisk lub okładanie lodem. Nie da się jednak ukryć, iż przez dług czas wszelkie zabiegi chirurgiczne były przerażająco bolesne, a lekarze po prostu przywiązywali pacjentów do krzeseł.

Przeciętny chirurg wyglądał wówczas bardziej jak rzeźnik – do początku XIX wieku jego strój był poplamiony, wręcz sztywny od krwi. Stół operacyjny w rzeczywistości był zwykłym, obitym czerwonym suknem, krzesłem, do którego przywiązywano pacjenta. Wykorzystywano do tego celu mocny sznur, który z kolei obwiązywano wokół słupów w sali operacyjnej. Dodatkowy personel stanowili pielęgniarze, których głównym zadaniem było przytrzymywanie pacjenta. Lekarze wykonywali swoje zabiegi jak najszybciej, by oszczędzić ludziom cierpienia. Podobno Robert Liston dokonywał zabiegu amputacji podudzia w…. 26 sekund!

Przed odkryciem znieczulenia lekarze dokonywali zabiegów w jak najkrótszym czasiefot.domena publiczna

Przed odkryciem znieczulenia lekarze dokonywali zabiegów w jak najkrótszym czasie

Gaz rozweselający, Colt i Indianie

Wprowadzenie znieczulenia do medycyny ma szalenie interesujące początki. Kilkoro amerykańskich przedsiębiorców w celach zarobkowych organizowało specyficzne przedstawienia w małych miasteczkach. Zapraszano ochotników na scenę i podawano im podtlenek azotu, powszechnie znany jako gaz rozweselający. Ku uciesze widowni ochotnicy zachowywali się jakby byli pod wpływem alkoholu – śmiali się i zataczali, byli w euforycznych nastrojach.

Jednym z organizatorów tego typu przedsięwzięcia był Samuel Colt, który zbierał fundusze na opatentowanie swojego rewolweru. Jego przedstawienie okazało się jednak „klapą”, gdyż gaz podano Indianom, którzy po prostu… zasnęli. Dziś już wiemy, że mieli zdecydowanie mniejszą tolerancję na tego rodzaju substancje. Wówczas nikt jeszcze nie wyciągnął z tego żadnych wniosków.

Prawdopodobnie nikt nie przypuszczał, jak prosta rozrywka stanie się jednym z najważniejszych odkryć w medycynie!fot.domena publiczna

Prawdopodobnie nikt nie przypuszczał, że prosta rozrywka stanie się jednym z najważniejszych odkryć w medycynie!

Ucieczka ze stołu operacyjnego

W podobnym wydarzeniu brał udział młody dentysta – Horacy Wells. Na to, by przyjąć podtlenku azotu na scenie zdecydował się jego przyjaciel, który w trakcie „przedstawienia” nie zauważył nawet, że mocno zranił się w nogę o wystający gwóźdź. Zafascynowany tym Wells sam wkroczył na scenę i powtórzył eksperyment. Podobno miał później powiedzieć:

Sądzę, że można człowiekowi bez bólu wyrwać ząb lub amputować nogę, jeśli będzie wdychał ten gaz…

Choć pierwsza operacja z użyciem znieczulenia okazałą się katastrofą, zmiany w medycynie były już nieuniknionefot.domena publiczna

Choć pierwsza operacja z użyciem znieczulenia okazałą się katastrofą, zmiany w medycynie były już nieuniknione

Następnego dnia postanowił zbadać działanie substancji w swoim gabinecie. Pod wpływem podtlenku azotu asystent usunął mu ząb mądrości. Zachwycony Wells podsumował:

Nie poczułem nic nad drobne ukłucie – jest to najcudowniejsze odkrycie naszych czasów.

Po konsultacjach z chemikiem, który wskazał, iż bardzo podobne właściwości ma również eter, Wells postanowił zaprezentować wyniki badań szerszej publiczności. 17 stycznia 1845 roku miała miejsce operacja z użyciem eteru pod okiem – sceptycznie nastawionego – dr Johna Warrena w Massachusetts General Hospital . Niestety Wells albo użył złej dawki, albo przystąpił do zabiegu zbyt wcześnie, gdyż w momencie, w którym przystąpił do ekstrakcji, przerażony pacjent zerwał się ze stołu. Przysporzyło to wiele radości obserwującym scenę studentom. Pacjent Wellsa był otyłym alkoholikiem – Wells nie wiedział wówczas, że te czynniki osłabiają działanie znieczulenia. Pokazowy zabieg zakończył się całkowitą kompromitacją.

Na szczęście dla rozwoju medycyny badania kontynuował William Morton, przyjaciel Wellsa. Po kilku próbach wrócił do dr Warrena i ostatecznie 16 października 1846 roku przeprowadził udany zabieg usunięcia guza żuchwy w pełnym uśpieniu. Ta data stała się prawdziwym krokiem milowym w historii medycyny.
Wprowadzenie znieczulenia ogólnego, albo po prostu uśpienia, zrewolucjonizowało chirurgię.

Zabieg z użyciem eterufot.domena publiczna

Zabieg z użyciem eteru

W bólach rodzić będziesz

Wynalazek wprowadzono również przy porodach. Anglikański kler nie był jednak zachwycony używaniem eteru, zgodnie z cytatem ze Starego Testamentu: W bólach rodzić będziesz. Rozpętała się gigantyczna dyskusja w kwestii wykorzystywania znieczulenia w medycynie. Jednocześnie eter stawał się coraz bardziej popularny, gdyż okazało się, iż poród ze znieczuleniem przeszła sama… królowa Wiktoria. W taki właśnie sposób przyszedł na świat jej syn – Leopold. Od tego momentu kobiety – oczywiście te bogatsze i wywodzące się z wyższych sfer – żądały porodu ze znieczuleniem.
Choć droga do powszechnego wprowadzenia anestezjologii była jeszcze dość długa i dosyć zawiła (wystarczy wspomnieć konflikty o autorstwo i samobójstwo Wellsa!) to jednak pierwsze kroki świat medycyny miał już za sobą.

Bibliografia:

  1. Brzeziński T.: Historia Medycyny, PZWL, 2004
  2. Gajda Z. Do historii medycyny wprowadzenie. WAM 2011
  3. Thorwald J.: Stulecie chirurgów, Wydawnictwo Literackie, 1989

KOMENTARZE (2)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Wiktorię znieczulano chloroformem, a nie eterem.

” Anglikański kler nie był jednak zachwycony używaniem eteru, zgodnie z cytatem ze Starego Testamentu: W bólach rodzić będziesz. ”
Następny dowód na to że wielu klechów to zwyrodnialcy.

Zobacz również

Historia najnowsza

Myślę, więc jestem – ale dlaczego...

Trwało to – bagatela – cztery miliardy lat. Tyle czasu trzeba było, by wyewoluował myślący i czujący ludzki mózg. A wszystko dlatego, że nawet najprostsze...

8 września 2020 | Autorzy: Joseph LeDoux

Zabiła więcej ludzi niż I wojna...

Krwawy kaszel i piętrzące się stosy ciał, które trzeba było wywozić specjalnie przeznaczonymi do tego pociągami. Gdzie narodziła się i jak rozwijała słynna „hiszpanka”? I...

27 października 2019 | Autorzy: Agnieszka Jankowiak-Maik

Druga wojna światowa

Pobieranie skóry. Dlaczego zoolog został ojcem...

Co wspólnego mają angielscy lotnicy, kraina krów i nieboszczyki? Bez nich nie byłoby możliwe przeszczepianie skóry!

9 października 2019 | Autorzy: Joshua D. Mezrich

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.