Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Kto sfinansował wyprawę Ferdynanda Magellana? Przekręty u podstaw słynnej ekspedycji

Jeden z okrętów wyprawy Magellana na detalu mapy z 1590 roku.

fot.domena publiczna Jeden z okrętów wyprawy Magellana na detalu mapy z 1590 roku.

Uważasz się za ofiarę banksterów? Zaskoczyły Cię raty kredytu? Co oznacza skrót RRSO dowiedziałeś się dopiero PO zaciągnięciu chwilówki?  Sen z powiek spędza Ci kurs franka? Bankowcy robią to z nami od wieków. Nie inaczej było z wyprawą jednego z najsławniejszych żeglarzy wszech czasów.

Cała historia nie zdarzyłaby się, gdyby nie słowa „Rób, co ci się podoba”. Wypowiedział je jednak nie Jurek Owsiak, ale portugalski król Manuel I Szczęśliwy. Przydomek historycy odnoszą do potęgi Portugalii, która osiągnęła swój szczyt w czasach panowania tego właśnie władcy (1495-1521). To były szczęśliwe czasy dla małego państwa, wciśniętego między Atlantyk i Hiszpanię.

Portugalia panowała na morzach i oceanach, do kraju spływały gigantyczne bogactwa, a traktatem z Tordesillas (1494) papież przyznał iberyjskiemu królestwu prawo do panowania nad połową świata. Naprawdę szczęśliwy Manuel powinien być jednak z tego powodu, że zmarł zanim 6 września 1522, poprzez meandrujący nurt Gwadalkiwiru, do sewilskiego portu dotarł samotny, nabierający wody i pokiereszowany statek – Victoria. Śmierć uchroniła władcę, przed poznaniem konsekwencji swoich słów.

Skierował je do swojego wiernego, choć niesubordynowanego szlachcica imieniem Ferñao de Magalhães – dziś lepiej znanego jako Ferdynand Magellan – umożliwiając mu tym samym przejście na stronę Hiszpanii.

Manuel I Szczęśliwy. Tutaj z Vasco da Gamą - innym wielkim podróżnikiem tej epoki.

fot.domena publiczna Manuel I Szczęśliwy. Tutaj z Vasco da Gamą – innym wielkim podróżnikiem tej epoki.

W służbie młodego króla Karola I Habsburga Magellan zorganizował wyprawę na wyspy korzenne drogą na zachód. A więc: ekspedycję dającą szansę na stworzenie nowego szlaku handlowego, pozwalającego importować do Europy przyprawy z pominięciem portugalskiego konkurenta. I z bajońskim zyskiem. Docierając do Sewilli Victoria przypieczętowała zwycięstwo większego z iberyjskich rywali w renesansowym odpowiedniku kosmicznego wyścigu ZSRR i USA.

Zanim to się jednak stało, trzeba było tylko trzech rzeczy: pieniędzy, pieniędzy i jeszcze raz pieniędzy. I tu na scenę wkracza rodzina Fuggerów. A dokładniej ich agent – Cristóbal de Haro.

Potrzeba pożyczkowa

Trzeba uczciwie przyznać, że banksterzy mogą odgrywać rolę w naszym życiu, bo są nam potrzebni. Nikt, kto nie potrzebuje pożyczać pieniędzy nie korzysta z ich usług. A że potrzeby są zazwyczaj odzwierciedleniem ambicji to na początku XVI wieku niewielu władców miało je większe, niż młody Karol Habsburg. Król mógł zwrócić się właściwie w jedno miejsce, by zdobyć środki na sfinansowanie swych projektów – do Fuggerów.

Jakub Fugger. Nie bez powodu nazywany Bogatym.

Jakub Fugger. Nie bez powodu nazywany Bogatym.

Ta niemiecka rodzina już od 200 lat rozwijała swoją finansową potęgę i nie zamierzała robić ani kroku w tył. Przedstawiciel Fuggerów w Hiszpanii zajmował się działalnością, którą dziś określilibyśmy mianem venture-capital. Wyszukiwał potencjalnie zyskowne przedsięwzięcia i w nie inwestował. Start-upami epoki, które obiecywały potencjalnie największą stopę zwrotu były odkrycia geograficzne. Portugalczycy rozwijali swoje faktorie handlowe w Afryce i Indiach, hiszpańska kolonizacja Ameryki Środkowej trwała w najlepsze, a Cortes przygotowywał właśnie swoją wyprawę do Meksyku. Pierwsi Europejczycy widzieli już ocean leżący po zachodniej stronie nowego świata.

Początkowo de Haro stawiał na Portugalczyków – to oni prowadzili w wyścigu. Prawdopodobnie po cichu sfinansował jedną z utajnionych wypraw do Brazylii. Jej celem było, jak się przypuszcza, odszukanie cieśniny prowadzącej na Zachód. Wyprawa zakończyła się klapą, a bankier popadł w konflikt z krnąbrnym królem, który nie chciał mu chyba zwrócić zainwestowanych (i zaprzepaszczonych) pieniędzy.

W ambicjach młodego Karola dostrzegł, podobnie jak Magellan, swoją szansę na niebotyczne zyski. Ich relacja to klasyczny przykład niejasnych układów na styku polityki i biznesu. Habsburg potrzebował pieniędzy Fuggerów, a oni potrzebowali jego opieki i przychylności, żeby móc zarabiać ich jeszcze więcej. Oczywiście i jednym i drugim potrzebny był ktoś od brudnej roboty. Ktoś, kto weźmie na siebie całe ryzyko.

Czy wiesz, że ...

...Zofia Jagiellonka została upokorzona jak żadna inna królewna w polskich dziejach? Wydano ją za sześćdziesięcioletniego starca, którego stała metresa urodziła aż dziesięcioro dzieci!

... pewna bakteria była tak zjadliwa, że wystarczył łyk wody ze strumienia by się nią zarazić. Nic dziwnego, że ta choroba rozprzestrzeniała się z niesamowitą prędkością. Dziesiątkowała biedotę, ale zabijała też koronowane głowy. Kto padł jej ofiarą i czy nadal powinniśmy się jej bać?

...porażkę w pierwszej bitwie z Polakami pod Chocimiem w 1621 roku turecki sułtan Osman II przypłacił życiem? Po starciu chciał zreformować korpus janczarów, który oskarżył o tchórzostwo. Jednak to podwładni wykazali się inicjatywą, uwięzili swojego władcę i zamordowali go.

Komentarze (2)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.