Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Stefan Czarniecki (1599–1665)

Stefan Czarniecki (1599–1665), dowódca wojskowy, autor niekonwencjonalnej na swoje czasy strategii wojennej.

fot.Brodero Matthisen/domena publiczna Stefan Czarniecki (1599–1665), dowódca wojskowy, autor niekonwencjonalnej na swoje czasy strategii wojennej.

Stefan Czarniecki (1599–1665) – dowódca wojskowy, hetman polny koronny. Syn ubogiego szlachcica; nie odbył zagranicznych studiów, zamiast tego przyłączył się do „lisowczyków” – oddziału utworzonego przez Aleksandra Józefa Lisowskiego. Walczył w wojnie trzyletniej, brał udział w bitwie pod Chocimiem w 1621 roku. Brał udział w kampaniach przeciwko Szwedom, Rosjanom, Tatarom oraz Kozakom pod zwierzchnictwem Stanisława Koniecpolskiego.

Zasłynął odwagą w 1637 roku, kiedy pod Kumiejkami dowodził szarżą na kozacki tabor. Czarniecki nabrał wówczas przekonania, że przy pomocy jazdy można na polu bitwy dokonać wszystkiego. Po tragicznej przegranej armii koronnej pod Batohem w 1652 roku jako jeden z ocalałych otrzymał godność oboźnego koronnego, a już rok później działał jako samodzielny przywódca. W roku 1653 został postrzelony, kiedy jako pierwszy wdarł się za palisady broniące Monasterzyska. Po tym incydencie medycy musieli zastąpić część podniebienia rannego metalową blaszką.

W 1655 roku pozostał wierny królowi Polski, choć wielu magnatów odwracało się od niego i przechodziło na stronę szwedzką. 3 stycznia 1656 roku Czarniecki został mianowany regimentarzem. Jan Chryzostom Pasek pisał na jego temat: „sam przed nami natarczywie skoczywszy, siekł, strzelał, narażał się nie jak hetman, ale jak prosty żołnierz”. Wielokrotnie zarzucano mu jednak, że nie zwraca uwagi na ponoszone w boju straty. Podczas licznych wojen nie okazywał litości ludności cywilnej, jego wojska dopuszczały się okrucieństw, paliły wsie i kościoły.

Czarniecki zasłynął z talentu do prowadzenia „wojny szarpanej”, polegającej na uciążliwym nękaniu przeciwnika szybkimi uderzeniami w chwilach, kiedy był najbardziej wrażliwy, ale potrafił również wygrać w walnej bitwie, czego dowiódł w 1660 roku pod Połonką i nad Basią przeciw Rosjanom. Za wzorową postawę podczas potopu szwedzkiego niemal został hetmanem koronnym. Po śmierci Lanckorońskiego, król Jan Kazimierz chciał wręczyć mu buławę, został jednak przegłosowany przez senatorów. Buławę hetmańską Czarniecki otrzymał później, w 1665 roku, kiedy tłumił bunt na Ukrainie, lecz był już wtedy u kresu sił i nie zdołał nacieszyć się tytułami. Zmarł w drodze do Warszawy, 16 lutego 1665 roku.

O tym gdzie krył się sekret sukcesów naszych największych wodzów przeczytacie w książce „Polscy bogowie wojny”.

Dowiedz się więcej o Stefanie Czarnieckim:

Jak to możliwe, że Stefan Czarnieckie zaczynając jako prosty żołnierz zaszedł aż tak wysoko?

ciekawostka | 09.04.2019 | Autor:

Najdziwniejsza kariera żołnierska w dziejach Polski. Jak Czarnieckiemu udało się przebić szklany sufit?

Kiedy stawiał pierwsze kroki w żołnierskim życiu, wydawało się, że jest na z góry przegranej pozycji. Ubogi, niewykształcony i nieokrzesany, dzięki odrobinie szczęścia i dużej dozie sprytu doszedł na sam szczyt. Jak tego dokonał?

Czarniecki pod Warką na obrazie Juliusza Kossaka.

artykuł | 28.12.2018 | Autor:

Bitwa pod Warką. Pierwsze wielkie zwycięstwo Polaków ze Szwedami w czasie Potopu

W 1655 roku Szwedzi zajęli niemal całą Koronę. Kolejne próby zahamowania Potopu kończyły się porażką, a wyczekiwane zwycięstwo w otwartym polu nie nadchodziło. Nadzieja pojawiła się dopiero, gdy król Jan Kazimierz wrócił do kraju, a Stefan Czarniecki przyprowadził…

Czy najsłynniejszy polski rycerz walczył tylko dla polskiego władcy?

artykuł | 23.04.2017 | Autor:

Polscy bohaterowie nie byli frajerami. 5 słynnych speców od zabijania, którzy wiedzieli jak zarobić na swoim fachu

Okrągła sumka od niemieckiego cesarza. Ekspedycja z królem Francji, albo przeciwko niemu. Zależnie kto lepiej płaci. Fortuna od Węgrów i kieszonkowe od Morawian. Najlepsi polscy wojownicy walczyli dla pieniędzy. I wcale się tego nie wstydzili.

Najważniejsze bitwy Stefana Czarnieckiego:

Ciekawe materiały o Stefanie Czarnieckim z portalu TwojaHistoria.pl: