Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941)

Tadeusz Boy-Żeleński z wykształcenia był lekarzem.

fot.domena publiczna Tadeusz Boy-Żeleński z wykształcenia był lekarzem.

Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941) – właściwie Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński, publicysta, tłumacz, krytyk literacki i teatralny i satyryk. Urodził się 21 grudnia 1874 roku w Warszawie.

Z wykształcenia był lekarzem – w latach 1892-1900 studiował (z przerwami) medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Praktykował do 1918 roku. W czasie I wojny światowej służył jako lekarz w armii austriackiej. Już wcześniej, w pierwszej dekadzie XX stulecia zaczął rozwijać jednak  inne pasje – na stypendium w Paryżu zainteresował się literaturą francuską. Wkrótce ukazały się jego pierwsze przekłady. Ogólnie przetłumaczył ponad 100 tomów klasyki francuskiej, w tym „Pieśń o Rolandzie”, dzieła Moliera, prace Kartezjusza czy powieści Marcela Prousta. Otrzymał za to szereg odznaczeń: palmy Akademii Francuskiej w 1914 roku, a później także Krzyż Oficerski i Krzyż Komandorski Legii Honorowej. Przed wojną współtworzył też teatrzyk Zielony Balonik.

Po I wojnie światowej nie wrócił już do medycyny, lecz zajął się krytyką literacką i teatralną, najpierw w Krakowie, a od 1922 roku w Warszawie. Był uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich krytyków – w 1928 roku otrzymał za swoją działalność nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. W 1933 roku przyjęto go do Polskiej Akademii Literatury. Jednocześnie krytykowano go za zbyt – zdaniem niektórych – liberalne poglądy. Domagał się laicyzacji polskiej kultury i „odbrązawiania” największych postaci polskiej literatury (w tym Adama Mickiewicza).

Kontrowersje budziła też jego działalność społeczna. Wraz z Ireną Krzywicką zaangażował się pod koniec lat 20. XX wieku w kampanię na rzecz świadomego macierzyństwa. W 1931 roku otworzyli wspólnie na ulicy Leszno klinikę dla kobiet, gdzie bezpłatnie lub za niewielką opłatą leczono i udzielano porad medycznych.

Po wybuchu wojny przeniósł się do Lwowa, gdzie wykładał literaturę francuską. Został zamordowany 4 lipca 1941 roku, po zajęciu miasta przez Niemców, wraz z innymi przedstawicielami polskiej inteligencji.

Ciekawe materiały na temat Boya z portalu TwojaHistoria.pl:

Tadeusz Boy-Żeleński na portrecie wykonanym przez Witkacego. Rok 1930

artykuł | 30.06.2018 | Autor:

Dlaczego Tadeusz Boy-Żeleński sprzeciwiał się karaniu za seks z nieletnimi?

„To się nazywa sztucznie robić zbrodniarzy” – pomstował jeden z najbardziej wpływowych publicystów II Rzeczpospolitej, Tadeusz Boy-Żeleński. Tym razem na jego celowniku znalazły się nie społeczne konsekwencje zakazu aborcji czy braku dostępu do antykoncepcji, ale… przepis karzący za…