Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Borys Godunow (1552-1605)

Borys Godunow przejął tron w 1598 roku.

fot.domena publiczna Borys Godunow przejął tron w 1598 roku.

Borys Godunow (1552-1605) – car Rosji w latach 1598-1605. Urodził się w 1552 roku w pochodzącej z Kostromy rodzinie bojarów moskiewskich Saburowów-Godunowów. Dzięki protekcji wuja, Dymitra Godunowa, wraz z siostrą Iriną znalazł się na dworze Iwana IV Groźnego. Szybko zdobył sobie sympatię cara i wszedł do grona jego zaufanych sług. Jego pozycję wzmocniło małżeństwo z Marią, córką opricznika Maluty Skuratowa, znajdującego się w kręgu najbliższych współpracowników Iwana. Miał z nią dwójkę dzieci: syna Fiodora i córkę Ksenię. Kolejnym awansem dla rodziny było małżeństwo Iriny z niepełnosprawnym umysłowo carewiczem Fiodorem – następcą tronu.

Po śmierci Iwana IV w 1584 roku Borys został jednym z pięciu regentów przy osobie nowego cara. Udało mu się jednak odsunąć od władzy pozostałych i od ok. 1587-1588 roku rządził samodzielnie (Anglicy tytułowali go lordem-protektorem). W tym czasie odnosił znaczne sukcesy w polityce wewnętrznej i zagranicznej. Uzyskał utracone za Iwana IV terytoria nad Zatoką Fińską; kontynuował też ekspansję na Syberii i na Kaukazie. Udało mu się też za zgodą patriarchy Konstantynopola podnieść rangę kościoła rosyjskiego. W 1589 roku na jego czele stanął pierwszy patriarcha. Został nim protegowany Godunowa, Hiob.

Perspektywę uzyskania carskiej korony otworzyła przed Godunowem bezdzietna śmierć cara Fiodora w 1598 roku. Ponieważ młodszy syn Iwana IV, Dymitr, zmarł przedwcześnie w 1591 roku (o co zresztą nieraz oskarżano regenta), kwestia następstwa tronu była otwarta. O władzę z Godunowem rywalizował między innymi Fiodor Romanow, ojciec przyszłego cara Michała Romanowa. Koronę powierzyło jednak temu pierwszemu 17 lutego 1598 roku zwołane przez patriarchę Hioba zgromadzenie, później fałszywie przedstawiane jako Sobór Ziemski. Borysa koronowano 1 września 1598 roku.

Niemal od początku przeciw rządom Godunowa występowała silna opozycja. On sam rządził coraz twardszą ręką, łamiąc złożoną podczas ceremonii koronacji obietnicę wstrzymania się od prześladowania wrogów politycznych. W czasie jego panowania – między 1601 a 1603 rokiem – Rosja doświadczyła też największej klęski głodu w historii. Kraj stracił nawet jedną trzecią mieszkańców. Chłopi powszechnie obwiniali cara o nieurodzaj – nazywali go zbrodniarzem i uzurpatorem, którego grzechy sprowadziły klęskę na państwo. Fala powstań chłopskich zbiegła się z pojawieniem się pierwszego Dymitra Samozwańca, który podawał się za cudownie ocalonego syna Iwana IV.

Godunow zmarł nagle 23 kwietnia 1605 roku na Kremlu, być może wskutek otrucia. Trwał wówczas najazd Dymitra na Rosję. Koronę po nim przejął jego syn, Fiodor, już 10 czerwca został on jednak zamordowany, co zakończyło krótkie panowanie „dynastii” Godunowów. W rosyjskiej historiografii rządy cara Borysa wyznaczają początek okresu Wielkiej Smuty, zakończonego dopiero w 1613 roku wyniesieniem Michała Romanowa na tron.

Dowiedz się więcej o Borysie Godunowie:

W roku 1613 delegaci Soboru Ziemskiego przybyli do Monasteru Ipatiewskiego w Kostrowie, żeby zawiadomić Michaiła Romanowa, że został wybrany na cara (źródło: domena publiczna).

artykuł | 17.08.2016 | Autor:

Skąd wzięła się dynastia Romanowów?

Oni tworzyli carską Rosję – i wraz z nią upadli. Mieli być marionetkami w rękach dworzan, a stali się silną, autokratyczną dynastią. Ale zanim do tego doszło, byli mistrzami intryg… i sprowadzania na państwo nieszczęść. A ich wielka…

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.