Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Nowożytność

ciekawostka 18.09.2019 | Autor:

Czy przez ten mit upadła Rzeczpospolita?

Z jednej strony podgolone szlacheckie głowy, tureckie kontusze, ciemnota, pijaństwo, wyzysk chłopstwa, upadek miast, z drugiej patriotyzm, wspaniałe bitwy i polska tożsamość. Czym tak naprawdę jest mit sarmacki?

ciekawostka 12.09.2019 | Autor:

Przypiekanie i łamanie stawów – tortury w nowożytności

Tortury sądowe rozpalają wyobraźnię od wielu dziesięcioleci. Z ożywieniem dyskutuje się nad sensem ich stosowania, z fascynacją podziwia wymyślne narzędzia rzekomo stosowane przez nowożytnych katów. Czy wszystko co myślimy na temat tortur stosowanych przed polskimi sądami miejskimi jest...

ciekawostka 08.09.2019 | Autor:

Pierwszy napad na amerykański bank. Historia niczym z najlepszego kryminału

Pierwsze obrabowanie banku w Stanach Zjednoczonych odbyło się bez żadnych ofiar, a nawet… śladów włamania. Podczas napadu skradziono równowartość dzisiejszych 3 milionów dolarów. Miało ono jedną zaletę, gdyż przyczyniło się do rozpoczęcia walki o prawa obywateli USA.

Królowa Elżbieta I odeszła w pokoju, choć zapewne nie byłaby taka spokojna, gdyby wiedziała, co spotka jej ciało...

ciekawostka 07.09.2019 | Autor:

To był jeden z najbardziej makabrycznych pogrzebów w dziejach. Ciało Elżbiety I… eksplodowało

Pewnej nocy damy dworu czuwające przy zwłokach władczyni obudził potężny huk. Komnata wypełniła się potwornym smrodem. Okazało się, że ciało Królowej Dziewicy… wybuchło. Ale dlaczego ostatnia droga Elżbiety zmieniła się w jatkę?

ciekawostka 03.09.2019 | Autor:

Robin Hood – czy opowieść o szarmanckim banicie to tylko mit?

Niezrównany mistrz w strzelaniu z łuku, oddany królowi Ryszardowi Lwie Serce, przywódca leśnej drużyny walczący z niegodziwym szeryfem z Nottingham. Od czasów średniowiecza legenda bohatera ubogich urzeka, a zarazem fascynuje całe pokolenia.

artykuł 27.08.2019 | Autor:

Drakula kontra Imperium Osmańskie, czyli jak wołoski wojewoda obronił Europę

Z fabuły książek i filmów o wampirze Draculi dowiemy się, że wołoski wojewoda był doskonałym wojownikiem i zażartym obrońcą swych ziem. Czy tak było naprawdę?

ciekawostka 23.08.2019 | Autor:

Miejski oprawca i okrutnik? Kat – mistrz małodobry

Ze wszystkich postaci zaangażowanych w przebieg wczesnonowożytnego procesu sądowego, żadna nie budzi dziś tak wielkiej fascynacji i nie rozbudza wyobraźni tak potężnie, jak osoba kata – oprawcy, który, nieczuły na ból innych, bezwzględnie torturował przed sądem oskarżonych, a...

ciekawostka 18.08.2019 | Autor:

O tym, jak w nowożytnej Rzeczypospolitej zoofilię karano

Prawo karne obowiązujące w późnym średniowieczu i w nowożytności w polskich miastach przewidywało surowe kary, włącznie z karą główną, w przypadku wielu przestępstw: za uprawianie czarów, świętokradztwo, bezczeszczenie zwłok, czasami nawet za kradzieże. Niewiele było jednak zbrodni tak...

Oddziały janczarów działały w wojsku osmańskim od XIV do XIX wieku.

artykuł 11.08.2019 | Autor:

Janczarzy. Elita osmańskiej armii, przed którą drżała połowa Europy

Przez wieki stanowili elitę tureckich sił zbrojnych. Uważano ich za najlepszą piechotę ówczesnego świata. Tę formację „najwierniejszych z wiernych” często wykorzystywano do walki z chrześcijanami. A przecież tworzyli ją… chrześcijańscy brańcy siłą odebrani rodzinom!

Patriotyzmowi Stefana Czarnieckiego mogła dorównać tylko jego pazerność.

ciekawostka 21.07.2019 | Autor:

Dla pieniędzy był gotowy niemal na wszystko. Jak bardzo pazerny był ten wielki dowódca?

Niewątpliwie Stefan Czarniecki kochał ojczyznę – za swe zasługi został nawet uwieczniony w polskim hymnie. Równie mocno kochał jednak… pieniądze, a wojnę traktował jako główne źródło dochodów. Ile udało mu się w ten sposób zarobić?

Hetman Jan Karol Chodkiewicz miał gadane jak mało kto.

ciekawostka 06.07.2019 | Autor:

Ten złotousty hetman jak nikt potrafił zagrzać żołnierzy do walki. Jak dobrym mówcą był Jan Karol Chodkiewicz?

Na polu bitwy nie miał sobie równych. Jednak jego wielki talent objawiał się nie tylko w trafnych decyzjach, ale również w słowach, którymi porywał żołnierzy do walki, a także… przeciągał wrogów na swoją stronę!

Tatarzy w XVII wieku porwali setki tysięcy mieszkańców Rzeczpospolitej. Na ilustracji obraz Antoniego Piotrowskiego "W jasyr".

artykuł 28.06.2019 | Autor:

Prawdziwe piekło na ziemi. Jaki los czekał Polaków, którzy dostali się do tatarskiej niewoli?

Porywano ich z rodzinnych miejscowości, bito, gwałcono, pędzono pieszo setki kilometrów i jak zwierzęta sprzedawano na targu. Potem musieli ciężko pracować dla swoich właścicieli. Setki tysięcy mieszkańców Rzeczypospolitej trafiło do tatarskiej, a potem tureckiej niewoli i już nigdy...

Czy w Polsce naprawdę nie płonęły stosy? Ilustracja poglądowa.

artykuł 20.06.2019 | Autor:

Czy Polska naprawdę była krajem bez stosów?

Nowożytna (i nowoczesna) Rzeczpospolita – kraina mlekiem, miodem i tolerancją płynąca. Taki obraz XVI- i XVII-wiecznej Polski, wolnej od prześladowań religijnych, zbrodni inkwizycji i procesów o czary, lansuje się do dziś. Ale czy rzeczywiście nad Wisłą nigdy nie...

Tylko w Ameryce Tadeusz Kościuszko mógł zrobić taką karierę.

artykuł 13.06.2019 | Autor:

Taki awans był możliwy tylko w Ameryce. Jak polski oficer trafił do Departamentu Wojny USA?

Nie miał żadnego doświadczenia bojowego. Nie ukończył wojskowej szkoły inżynierskiej. Nie znał nawet języka angielskiego. Jak to możliwe, że amerykański Kongres niemal od razu powierzył mu zadanie budowy rewolucyjnych fortyfikacji?

Dwór Medyceuszy (fot. domena publiczna)

artykuł 08.06.2019 | Autor:

Najbardziej ekstrawagancka rodzina średniowiecza. Na co Medyceusze przepuszczali swoją fortunę?

Zasłynęli jako jedni z najlepszych bankierów świata. Według legendy w kilka pokoleń wznieśli się od prostego węglarza, aż do pozycji najświetniejszego rodu Italii. Rosnąc w siłę zdobyli jedną z największych fortun w dziejach. Na co Medyceusze wydawali swoje...

Procesy czarownic w Salem skończyły się jedną z największych tragedii w historii Ameryki. Ale dlaczego w ogóle do nich doszło?

artykuł 29.05.2019 | Autor:

To był najsłynniejszy proces czarownic w dziejach. Co naprawdę wydarzyło się w Salem?

Szaleństwo, które w XVII wieku ogarnęło mieszkańców tej niewielkiej amerykańskiej osady, doprowadziło do tragedii. Proces ciągnął się miesiącami, ludzie przerzucali się oskarżeniami. Bilans zabitych: czternaście kobiet, pięciu mężczyzn i dwa psy. Dlaczego „czarownice z Salem” musiały zginąć? 

Podagra, ilustracja satyryczna (fot. domena publiczna)

28.05.2019 | Autor:

Jedna z najgorszych chorób średniowiecza. Cierpiały na nią miliony i nie było żadnego lekarstwa

Jako pierwsi zidentyfikowali ją Egipcjanie. Szeroko pisał o niej Hipokrates. Ci, których dotknęła, cierpieli najprawdziwsze katusze. Jako, że nie istniało żadne skuteczne lekarstwo, przerażający ból miał ich prześladować już do końca życia. Albo zabijały ich równie okropne powikłania.

Aresztowanie czarownicy a Ameryce (fot. domena publiczna)

artykuł 24.05.2019 | Autor:

Najbardziej absurdalne zarzuty, które stawiano czarownicom

Lista grzechów rzekomych wiedźm była długa. Od pospolitych, jak trucie bydła czy sprowadzanie deszczu, po naprawdę dziwaczne – na przykład robienie smacznego sera lub zmuszanie krów do… skakania. Trzeba przyznać, że oskarżycielom nie brakowało fantazji. Jak brzmiały najbardziej...

Polacy we Włoszech byli wykorzystywani do krwawego tłumienia powstań miejscowej ludności. Na ilustracji wjazd Jana Henryka Dąbrowskiego do Rzymu.

ciekawostka 20.05.2019 | Autor:

Polacy dokonywali bezwzględnej eksterminacji włoskich powstańców. Tak twierdzi ten poczytny autor

Karne ekspedycje przeciw buntującej się ludności. Mordowanie kobiet i dzieci. Zrównanie z ziemią całego miasteczka. To nie opis zbrodni dokonanych przez Niemców czy Rosjan. To „dorobek” polskich legionistów, pacyfikujących walczących o wolność mieszkańców Półwyspu Apenińskiego.

Amerykańscy pielgrzymi idący do kościoła (fot. domena publiczna)

ciekawostka 17.05.2019 | Autor:

Amerykanie zawsze byli specyficzni… Tymi obrzydlistwami leczyli się mieszkańcy słynnego Salem

Gdy Europejczycy dopiero rozgaszczali się w Ameryce, wierzyli że za każdym zakrętem czai się zło. Purytanie bali się diabła, Indian i wszechobecnych czarownic. Wierzyli, że te ostatnie sprowadzają na nich choroby. Mieli na to swoje remedia, od których...

Jaki patent na Szwedów miał hetman Stanisław Koniecpolski?

artykuł 15.05.2019 | Autor:

Pogromca Szwedów. Jaką receptę na zwycięstwo z siłami Gustawa Adolfa miał hetman Koniecpolski?

„Tak wielkiej łaźni nigdym nie zażywał” powiedział podobno po bitwie z hetmanem Stanisławem Koniecpolskim król Gustaw Adolf. Rzeczywiście, polski dowódca stał się prawdziwym postrachem Szwedów – sam szwedzki monarcha w starciach z nim został dwukrotnie ranny!

materiał promocyjny 08.05.2019 | Autor:

Fascynująca podróż przez historię śladami trucizny

Te zagadki czekały na swoje rozwiązanie kilka stuleci. Z pomocą współczesnej medycyny sądowej Eleanor Herman w swojej najnowszej książce „Trucizna, czyli jak pozbyć się wrogów po królewsku” odkrywa sekrety najsłynniejszych otruć na królewskich dworach Europy.

Ludzka czaszka. Sproszkowana służyła jako składnik lekarstwa na podagrę (fot. domena publiczna)

artykuł 07.05.2019 | Autor:

Najlepsze lekarstwa robi się z… ludzkich zwłok? Jeszcze do niedawna tak właśnie myślano

Współcześnie wielu osobom cierpnie skóra na myśl o tym, że po śmierci od zmarłego można pobrać organy do przeszczepu. Jeszcze całkiem niedawno ludzie nie mieli żadnych rozterek. Jeśli tylko uwierzyli, że specyfiki z trupa im pomogą, byli je...

Wcale nie tak łatwo jest skłonić kogoś, do spożycia trucizny. Dlatego zamachowcy musieli wykazywać się nie lada kreatywnością.

artykuł 28.04.2019 | Autor:

Najbardziej pomysłowe próby otrucia w dziejach

Możni tego świata mogli być w życiu pewni jednego – im większej liczbie osób nadepnęli na odcisk, tym bardziej rosło prawdopodobieństwo, że ich wino zostanie doprawione solidną dawką trucizny. Dlatego mordercy próbowali przemycać ją w parasolu, lewatywie, a...

Śmierć hetmana Stanisława Żółkiewskiego pod Cecorą na obrazie Walerego Eljasza Radzikowskiego.

ciekawostka 26.04.2019 | Autor:

W tej kampanii jeden hetman stracił życie, a drugi trafił do niewoli. Co przyczyniło się do tak porażającej klęski?

Hetman Żółkiewski zrobił wiele, by do wojny z Turcją nie doszło. W 1620 roku konflikt jednak się zaognił, a dowództwo sił polsko-litewskich powierzono właśnie jemu. Wyprawa do Mołdawii skończyła się tragicznie – choć klęski być może dałoby się...