Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

News

news | 17.03.2016 | Autor:

W czasach Jagiełły nie tylko ojciec dyrektor miałby Maybacha. Ile wtedy zarabiali ludzie papieża?

Nie trzeba było być arcybiskupem ani prymasem, żeby wśród średniowiecznego duchowieństwa wyróżniać się ogromnymi wpływami i bogactwem. Wystarczyło zostać papieskim poborcą podatkowym, a droga do niemal każdego źródła dochodów stawała otworem.

Wreszcie wiemy ile pocisków w kierunku Westerplatte wystrzelił „Schleswig-Holstein”. Na ilustracji fragment okładki książki Pawła Chochlewa i Aldony Rogulskiej-Batory "Tajemnica Westerplatte (SIW Znak 2013).

news | 22.01.2016 | Autor:

Tajemnica Westerplatte rozwikłana. Wiemy ile pocisków wystrzelił „Schleswig-Holstein”

Setki artykułów, dziesiątki książek, a nawet komiksy. Obrona Westerplatte, to jeden z najczęściej opisywanych epizodów września 1939 roku. Musieliśmy jednak czekać ponad 75 lat, aby ktoś wreszcie ustalił jak w rzeczywistości wyglądał ostrzał słynnej placówki.

Czy Gdańsk powstał kilkadziesiąt lat później niż sądzono? (il. herb Gdańska na wyobrażeniu z XVII wieku).

news | 03.10.2015 | Autor:

Historię Gdańska trzeba pisać na nowo? Archeolog twierdzi, że gród… w ogóle nie istniał

Każdy podręcznik powie Wam, że już za czasów Mieszka I cała wschodnia część Pomorza należała do Polski. Książę zbudował potężny ośrodek handlowy w Gdańsku, przez który do centrum państwa płynął wartki strumień srebra. Archeolog Sławomir Wadyl podważa tę wizję. Jego zdaniem żadnego...

Być może Miecław kupił lojalność sojuszników, ale i tak przegrał z Kazimierzem Odnowicielem (fot. domena publiczna).

news | 26.09.2015 | Autor:

Srebrniki polskiego Judasza. Monety, które miały obalić Piastów

Pohańbił pamięć swojego pana i zdradził syna prawowitego władcy. Przyłożył rękę do upadku potężnego imperium Bolesława Chrobrego. A marzyło mu się znacznie więcej. Najnowsze odkrycie tylko to potwierdza.

„Pamiątkowe zdjęcia w Sobiborze” - jedna z serii fotografii artysty Stefana Krikla (CC BY 2.0).

news | 19.09.2015 | Autor:

W Sobiborze zginęło znacznie mniej Żydów niż dotąd sądzono

72 lata po likwidacji obozu w Sobiborze liczba jego ofiar pozostaje przedmiotem sporów między uczonymi. Najczęściej mówi się o 250 do 300 tys. zamordowanych Żydów. Tymczasem najnowsze badania pokazują, że było ich niemal o połowę mniej!

Józef Beck do końca życia znajdował się w rumuńskich rękach (fot. domena publiczna).

news | 12.09.2015 | Autor:

Podziękujmy Szwajcarom. Robili co mogli, by uratować życie Józefa Becka

W 1944 roku, gdy do Rumunii zbliżały się wojska radzieckie, Józef Beck wciąż był internowany na terenie tego kraju. 5 czerwca zmarł w osamotnieniu na gruźlicę. Nowo odkryte dokumenty pokazują jednak, że polskie władze do końca starały się...

Symon Petlura według sowieckiej propagandy: jako najemnik, który sprzedał Ukrainę Polakom.

news | 05.09.2015 | Autor:

Szpiedzy, których nie było. Słynna placówka polskiego wywiadu nie istniała!

Historycy przez lata pisali o polskiej placówce szpiegowskiej na sowieckiej Ukrainie i jej rozlicznych sukcesach. Jak się jednak okazuje, ekspozytura ta… w ogóle nie istniała. Z kolei wiązana z nią siatka konspiracyjna była zapewne prowokacją wrogich służb.

Zabójstwo pięciu braci męczenników na obrazie w kościele opactwa kamedułów w Bieniszewie (fot. Albertus teolog, domena publiczna).

news | 22.08.2015 | Autor:

Inna twarz Chrobrego. Wybijał zęby i pozbawiał jąder, ale… był miłosiernym chrześcijaninem?

Niemiecki kronikarz Thietmar przedstawił Bolesława Chrobrego jako bezwzględnego władcę, który z gorliwością neofity karał w swym państwie wszelkie występki przeciwko nowej religii. Okazuje się jednak, że polskiego władcę stać było także na wielką łaskawość i zrozumienie chrześcijańskich zwyczajów....

Cenzura mogła przybierać różnorodne formy.

news | 15.08.2015 | Autor:

Nożyczki kościelnego cenzora. Co wycinano z klasztornych ksiąg?

Wszyscy słyszeli o indeksie ksiąg zakazanych. Jak jednak kościelna cenzura wyglądała w praktyce? Jak oficjalne zakazy wprowadzano w życie, by uchronić niewinne dusze przed grzeszną lekturą? Odpowiedzi na te pytania nie są oczywiste nawet dla historyków. Dzięki badaniom Izabeli Wiencek wiemy przynajmniej,...

Księżna Matylda wręcza księgę liturgiczną Mieszkowi II (1000–1025 r.)

news | 08.08.2015 | Autor:

Mieszko II jednak nie został wykastrowany?

Utalentowany władca, który nie potrafił utrzymać zdobyczy swego ojca. Zaatakowany z dwóch stron, stracił królestwo, żonę… i klejnoty. Nie tylko te koronacyjne. Tak przynajmniej uczą w szkole. Prof. Błażej Śliwiński dowodzi, że syn Bolesława Chrobrego uniknął przynajmniej tej...

Henryk Prawy na własnym nagrobku.

news | 03.08.2015 | Autor:

Czy na polskim tronie zasiadała Żydówka?

Imiona żon Piastów często pozostają dla nas nieznane. Nie wiemy, jak nazywały się dwie małżonki Chrobrego i połowica Śmiałego. Do niedawna bezimienna była też żona Henryka Prawego, który na 30 lat przed Łokietkiem chciał zostać królem. A fakt,...

Czy Marszałek oddał bolszewikom Białoruś?

news | 25.07.2015 | Autor:

Czy Piłsudski sprzedał Białoruś bolszewikom? Są na to nowe papiery

Po wielkim sukcesie, jakim była Bitwa Warszawska 1920 roku wydawało się, że wszystko jest możliwe. W polskie ręce wpadły Pińsk, Słonim i Baranowicze. Wtedy jednak ofensywa stanęła, a negocjacje z bolszewikami przyniosły mizerne rezultaty. Profesor Andrzej Nowak twierdzi, że...

Zbigniew Boniek wyjechał na Zachód legalnie. Wielu piłkarzy nie miało tego szczęścia, ale pragnęło podążać jego śladem (fot. Roger Gor, CC BY 3.0).

news | 18.07.2015 | Autor:

Ilu piłkarzy uciekło z PRL-u?

Ucieczki sportowców z krajów komunistycznych na Zachód były problemem wspólnym dla wszystkich „demoludów”. Dotyczyło to, oczywiście, również polskich piłkarzy. Dzięki badaniom Sebastiana Pilarskiego poznaliśmy skalę tego zjawiska wśród graczy Ekstraklasy.

Wacław II na miniaturze z Codex Manesse (między 1305 a 1340).

news | 11.07.2015 | Autor:

Wreszcie wiemy kiedy Wacław II został królem Polski

Czy można przegapić koronację? W Polsce to właściwie standard. Historycy tylko się domyślają, w jaki dzień królem został Bolesław Chrobry czy Mieszko II. Z importowanym z Czech Wacławem II było nawet gorzej. Ale już nie jest.

Parada w Stanisławowie (dziś Iwano-Frankiwsk) na cześć Hansa Franka, październik 1941 r. (fot. domena publiczna; koloryzacja RK).

news | 04.07.2015 | Autor:

Wrocławski historyk udowadnia: Polacy sami wepchnęli Ukraińców w ramiona Hitlera!

Relacje polsko-ukraińskie nie układały się cukierkowo odkąd tylko powstała Druga Rzeczpospolita. Do eskalacji wewnętrznego konfliktu doszło jednak przed samym wybuchem II wojny światowej. Historyk Jan Kęsik twierdzi, że na skutek działań naszego wojska zdesperowani Ukraińcy zaczęli wypatrywać wojsk...

Piłkarscy kibice sprawiali nie lada kłopoty już dawno temu (fot. George Groutas, CC BY 2.0).

news | 27.06.2015 | Autor:

Dziwi was antysemityzm na polskich stadionach? Dawniej było ZNACZNIE gorzej

Bramkarz okładający pięściami przedstawiciela przeciwnej drużyny. Kamienie lecące z trybun na piłkarzy. Bójka pomiędzy działaczami klubów i nóż wbity między żebra szefowi konkurencyjnego zespołu. W tle natomiast kibice skandujący „Precz stąd, Żydy parszywe!”. Wszystko to działo się w II RP,...

Takie plakaty namawiały Polaków do wstępowania do wojska i walki z bolszewickim najeźdźcą (il. domena publiczna).

news | 20.06.2015 | Autor:

Kiedy NAPRAWDĘ zaczęła się wojna polsko-bolszewicka?

Wojna pomiędzy II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką nie została nigdy wypowiedziana, niełatwo zatem określić, kiedy dokładnie miała swój początek. Do niedawna przyjmowano, że konflikt wybuchł 14 lutego 1919 r. Ostatnie badania wskazują jednak na pierwsze dni stycznia. Nowych argumentów w tej...

news | 13.06.2015 | Autor:

Okłamali Was. Pierwsze wibratory wcale nie służyły do tego, co myślicie…

„Histerię leczono poprzez masaże [łechtaczki]. I wibrator został wynaleziony do tego samego celu”. Tak autorytatywnie stwierdza Rachel P. Maines, właściwie jedyna na świecie specjalistka w dziedzinie historii wibratorów. Za nią to samo powtarzają historycy,  dziennikarze, a nawet filmowcy. Prawda...

Gen. Jaruzelski – odsunięty od dowodzenia, czy jeden z liderów spisku? (fot. Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, Wojskowa Agencja Fotograficzna, domena publiczna).

news | 06.06.2015 | Autor:

Tajny spisek generałów. Jaki był prawdziwy powód upadku Władysława Gomułki?

Dlaczego doszło do masakry na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku? Nowy artykuł prof. Andrzeja Chojnowskiego sugeruje, że była ona skutkiem sprzysiężenia wojskowych wymierzonego we Władysława Gomułkę. Jego prominentnym uczestnikiem miał być generał Wojciech Jaruzelski.

Zakochani w sobie Zygmunt August i Barbara Radziwiłłówna na obrazie Jana Matejki (źródło: domena publiczna).

news | 30.05.2015 | Autor:

Czy Zygmunt August został zmuszony do ślubu?

Wielka miłość króla Zygmunta Augusta do Barbary Radziwiłłówny przysporzyła mu mnóstwa kłopotów. Biorąc ślub z własną poddaną, sprzeniewierzył się racji stanu i wywołał prawdziwą burzę polityczną. Czy młody Jagiellon został zmuszony do ożenku? A może wszystko z premedytacją...

Przez długi czas uważano, że druga żona Chrobrego była córką Gejzy. Na ilustracji: książę Gejza ze swoją żoną Karoldą (domena publiczna).

news | 23.05.2015 | Autor:

Tysiącletnia zagadka. Kim była druga żona Bolesława Chrobrego?

„Pojął za żonę Węgierkę, z którą miał syna Bezpryma, lecz i ją również przepędził”. To wszystko, co źródła mówią na temat drugiej małżonki Bolesława Chrobrego. Czyżby właśnie udało się odkryć tożsamość tajemniczej księżniczki?

„Drakula w spódnicy”? Wcale nie! (il. Jakubisko film Europe, fragment plakatu słowackiego filmu Bathory, CC BY-SA 4.0).

news | 16.05.2015 | Autor:

Elżbieta Batory wcale nie była wampirem. Wrobili ją!

„Drakula w spódnicy”, „Krwawa Hrabina” czy „Wampirzyca z Csejte” to tylko niektóre z przydomków, jakie nadano Elżbiecie Batory. Okazuje się jednak, że krwiożerczą bestię zrobiono z niej zupełnie niesłusznie. To ona była ofiarą spisku wymierzonego w jej rodzinę.

Witold Pilecki (domena publiczna).

news | 09.05.2015 | Autor:

Czy Witold Pilecki naprawdę był ochotnikiem do Auschwitz?

Rotmistrz Pilecki wyrósł w ostatnich latach na jednego z największych bohaterów polskiej historii najnowszej. Trudno się temu dziwić: to postać iście pomnikowa. Mimo to historyk Ewa Cuber-Strutyńska przekonuje, że „ochotnikiem do Auschwitz” nazywa się go na wyrost. Czy...

Z wspólnej pracy, terrorystyczne plony! Kolaż na bazie peerelowskiego plakatu.

news | 02.05.2015 | Autor:

Wywiad wojskowy PRL sprzedawał broń bliskowschodnim terrorystom

Wojskowe Służby Informacyjne obrosły złą sławą. Odziedziczyły ją po swoim poprzedniku, wywiadzie wojskowym PRL. Nic dziwnego. Komunistyczni szpiedzy przez lata robili biznes z najbardziej poszukiwanymi i bezwzględnymi terrorystami na świecie. Zginęły przez to dziesiątki osób.

Warszawska policja kryminalna. Zdjęcie z 1942 roku.

news | 25.04.2015 | Autor:

Polscy detektywi polowali na Żydów na zlecenie nazistów

Żydzi ukrywający się w okupowanej Warszawie drżeli ze strachu nie tylko przed niemieckimi służbami, ale też – przed polskimi funkcjonariuszami. Historyk Jan Grabowski rzuca światło na rolę, jaką w polowaniu na Żydów odegrała Polska Policja Kryminalna. Służba złożona w...

  • Wybierz epokę:

  • Wybierz miejsce akcji:

  • Wybierz temat: