Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Paweł Stachnik

Paweł Stachnik

Dziennikarz i redaktor, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor wielu artykułów historycznych zamieszczanych na łamach krakowskiego „Dziennika Polskiego”, miesięczników „Kraków”, „Sowiniec”, „MMS Komandos” i innych. Napisał również książkę "Ludzie 4 czerwca" poświęconą wydarzeniom 1989 roku.

Najnowsze publikacje:

Zofia Jagiellonka uchodziła za najmądrzejszą z córek Bony. Los jej jednak nie oszczędził. Czy którąś z jej sióstr upokarzano równie mocno? Na ilustracji portret Zofii pędzla Lucasa Cranacha Młodszego.

artykuł | 19.09.2017

Żadnej innej polskiej królewny tak nie upokorzono. Bolesna historia Zofii Jagiellonki

Pochodziła ze znamienitego rodu, była wykształcona i inteligentna. A jednak, matka nie kwapiła się, by wydać ją za mąż. Gdy już sobie o niej przypomniała - wybrała dziewczynie kandydata prostackiego, biednego i pozbawionego wpływów. Człowieka, który nie mógł jej zapewnić ani szczęścia, ani nawet szacunku.

Bolesław Chrobry od samego początku swych rządów wykazywał się bezwzględnością i okrucieństwem. Na ilustracji XIX-wieczna podobizna władcy. Koloryzacja: Rafał Kuzak.

artykuł | 06.09.2017

Początki Polski skąpane w krwi. Jak bardzo brutalni i nieludzcy byli pierwsi Piastowie? [18+]

Ludzie transportowani jak bydło, mężczyźni o zmiażdżonych jądrach, kobiety – codziennie gwałcone. Poddani pozbawieni rąk, dłoni, języków. Niepokorni władcy: z wypalonymi oczodołami. Sadyzm? Nie. To Polska.

Czy to możliwe, że król Jerzy V został poddany eutanazji?

artykuł | 09.08.2017

Czy na tym brytyjskim władcy dokonano eutanazji?

Pozornie odszedł tak, jak panował – spokojnie i niepostrzeżenie. W ostatnich chwilach towarzyszyli mu rodzina i zaufany lekarz. Okoliczności jego śmierci trzymano jednak w tajemnicy przez pięćdziesiąt lat. Nie bez powodu.

Niemiecki żołnierz wzięty do niewoli przez powstańców 20 sierpnia 1944 roku.

artykuł | 31.07.2017

Ilu Niemców naprawdę zginęło w Powstaniu Warszawskim?

Dwanaście, siedemnaście, a może zaledwie dwa tysiące? Ilu właściwie Niemców zabili akowcy podczas walk o stolicę? Czy jest prawdą, że zabijali cywilów i jeńców?

Transport sowieckich jeńców we wrześniu 1941 roku. Wielu żołnierzy ZSRR, wziętych do niewoli przez wojska III Rzeszy, umierało już w trakcie podróży do obozów.

artykuł | 13.07.2017

Bilans bestialstwa. Kto gorzej traktował jeńców: Sowieci czy hitlerowcy?

Głód, bicie, poniżanie, praca ponad siły, zabójstwa. Tak wyglądała codzienność w hitlerowskich i radzieckich obozach jenieckich podczas II wojny światowej. Czy można ocenić, kto miał więcej szczęścia: wzięci do niewoli Niemcy czy Sowieci? I kto miał większe szanse na przeżycie...

Aby uniknąć służby wojskowej w czasach Polski Ludowej młodzi chwytali się najróżniejszych sposobów.

artykuł | 24.06.2017

Jak Polacy w PRL-u migali się od wojska? Poznaj pomysły, w które aż trudno uwierzyć

Samobójcze deklaracje. Nadprodukcja lekarskich zaświadczeń. A nawet łamanie kończyn. Potencjalni rekruci byli gotowi na wszystko, byle wymigać się od poboru. Co działało najlepiej, a co nie mogło się udać… ale i tak tego próbowano?

Bezpieka za wszelką cenę chciała zdobyć haki na artystów. Na zdjęciu Krzysztof Klenczon i Czesław Niemen.

artykuł | 13.06.2017

Jak bezpieka inwigilowała artystów w PRL-u?

Podsłuchiwano ich, śledzono, otaczano tajnymi współpracownikami, cenzurowano utwory… Wachlarz środków stosowanych przez SB wobec peerelowskich artystów był o wiele szerszy, niż by ci się wydawało. Czy Twojego ulubionego piosenkarza też śledzono? Czy zbierano brudy na ludzi, na których...

Czy to możliwe, żeby najbardziej krwiożerczy dyktator wszech czasów chciał być księdzem?

artykuł | 29.05.2017

Czy Stalin naprawdę chciał zostać księdzem?

Pięć lat u schyłku XIX wieku Józef Stalin spędził, kształcąc się w seminarium duchownym w Tyflisie. Czy krwawy dyktator rzeczywiście chciał zostać duchownym? Czy człowiek, który miał później na sumieniu śmierć tysięcy popów i zniszczenie rosyjskiej Cerkwi, marzył...

Adolf Hitler swoimi nieprzemyślanymi decyzjami doporwadził do klęski nazistowskich Niemiec.

artykuł | 20.05.2017

Najgłupszy dowódca II wojny światowej? Oto 10 kretyńskich decyzji Hitlera

Wojskowy geniusz czy militarny dyletant? Błyskotliwy dowódca czy amator na czele milionowej armii? Jakim dowódcą był Adolf Hitler? Niektóre jego decyzje zaskakiwały generałów niekonwencjonalnym podejściem, inne wręcz porażały głupotą. Tych drugich było zdecydowanie więcej. Przedstawiamy 10 naprawdę najgorszych.

Czy Jan Paweł II był jedyną ofiarą wydarzeń z 13 maja 1978 roku?

artykuł | 11.05.2017

Ile osób zginęło w zamachu na Jana Pawła II?

Kule wystrzelone 13 maja 1981 r. przez tureckiego ekstremistę Ali Ağcę wymierzone były w papieża Jana Pawła II. Trafiły jednak nie tylko jego. Były jeszcze inne ofiary tego zamachu. Ofiary, o których o wiele zbyt mało mówiono i pisano.

Brytyjskie wojska na ulicach Reykjawíku.

artykuł | 09.05.2017

Anglicy nie byli lepsi od Hitlera? Wielka Brytania bezprawnie najechała neutralne państwo

O tym, co zdarzyło się w maju 1940 roku miejscowi historycy piszą wprost: inwazja. Później było 13 miesięcy okupacji. Nielegalnej, niesprowokowanej. I w wykonaniu rzekomych obrońców wolności.

artykuł | 29.03.2017

Ilu Żydów uratowali Polacy w czasie II wojny światowej?

Na terenach okupowanych przez Niemców udzielanie pomocy Żydom wiązało się ze śmiertelnym niebezpieczeństwem. Ci, którzy mimo wszystko się na to odważyli, mówili o tym mało i na pewno nie prowadzili dokumentacji. Ale czy naprawdę jesteśmy skazani na niekończące się...

artykuł | 25.03.2017

Ile osób zamordowała włoska mafia?

Lekką ręką wydają wyroki śmierci na niewygodnych dla siebie ludzi. Egzekucja jest karą za nieposłuszeństwo, zdradę i nielojalność. Lub… nieodpowiedni ton w rozmowie. Pojedynczy bossowie mają na sumieniu dziesiątki ofiar. Czy możemy policzyć je wszystkie, jeśli oni sami stracili...

artykuł | 13.03.2017

Gdzie w Europie walczą dżihadyści?

Święta wojna toczy się nie tylko w Syrii, Iraku czy Libii. Coraz śmielej zagląda także do Europy. Islamscy ekstremiści uderzają w wielkie metropolie i biorą udział w europejskich wojnach. Zdominowane przez nich bataliony walczą tuż poza granicami Polski.

Odcięta głowa spalonego napalmem żołnierza japońskiego zatknięta poniżej działa dobytego japońskiego czołgu. Zdjęcie i podpis z książki "Historia świata przez ścięte głowy opisana" (Bellona 2017).

artykuł | 10.03.2017

Najbardziej makabryczne trofea żołnierzy II wojny światowej [18+]

Nie łudźmy się. Pamiątki z ludzkich kości i skóry, a nawet oczu czy uszu zbierali w czasie II wojny światowej nie tylko hitlerowcy i ich sojusznicy. Także wracający z frontu alianci przywozili do domów koszmarne trofea.  A nożyk...

U schyłku XIX wieku niezwykle popularnym środkiem odurzającym by absynt. Na ilustracji fragment obrazu Alberta Maignana "Zielona Muza" (źródło: domena publiczna).

artykuł | 03.03.2017

Czym szprycowali się nasi pradziadkowie?

Eter, morfina, wino zmieszane z kokainą… Substancje psychotropowe cieszyły się na przełomie XIX i XX wieku ogromną popularnością. W ich użyciu przodowali artyści, twierdząc, że rozszerzają percepcję i wspomagają wyobraźnię. Ale to nie znaczy, że nie sięgali po nie...

artykuł | 22.02.2017

Pięć córek dyktatorów, które były gotowe zrobić wszystko, by przejąć rodzinny biznes

Ich ojcowie nie byli klasycznymi wzorami do naśladowania. Władzę utrzymywali przemocą. Więzili, torturowali i zabijali swoich politycznych przeciwników. Fortuny zbijali, zagarniając państwowy majątek. Ale one i tak chciały pójść w ich ślady… O kim mowa?

To właśnie na usługach Hitlera pracował najlepszy fałszerz pieniędzy w dziejach (źródło: domena publiczna).

artykuł | 25.01.2017

Po co był Hitlerowi fałszerz pieniędzy?

Naziści prowadzili wojnę na wszystkich frontach, także tym walutowym. Wykorzystując do podrabiania pieniędzy więźniów obozów koncentracyjnych, rozkręcili największą akcję fałszerską w dziejach. Charlotte Krüger odkryła, że za całą operacją stał… jej własny dziadek.

Obóz w Auschwitz otaczał drut kolczasty pod napięciem. Czy wydostanie się na wolność było w ogóle możliwe? (fragment zdjęcia, fot. Pimke, lic. CC BY 2.5 PL)

artykuł | 05.01.2017

Najbardziej brawurowe ucieczki z obozów koncentracyjnych

Piekło bez drogi ucieczki. I ludzie, gotowi podjąć walkę o niemożliwe. Te opowieści zasługują, by przenieść je na ekrany kin. A już na pewno – zasługują na naszą pamięć.

artykuł | 03.01.2017

Einstein kłamał. Czy to jego żona wymyśliła teorię względności?

Najwybitniejszy fizyk w dziejach czy nieuczciwy naukowiec, który okradł żonę z jej dorobku? Pewne fakty wskazują na to, że Albert Einstein nie opracował teorii względności samodzielnie. 

artykuł | 11.12.2016

Nieobliczalni i okrutni. Pięciu najbrutalniejszych carów Rosji

Mordercy własnych żon i dzieci, sadyści lubujący się w torturach, okrutni władcy eksterminujący swoich poddanych. Tak opisać można zachowania wielu władców dawnej Rosji. Przedstawiamy pięciu najgorszych z najgorszych.

Generał Franko miał na sumieniu setki tysięcy ludzi (źródło: domena publiczna).

artykuł | 29.11.2016

Największe zbrodnie generała Franco [18+]

Setki tysięcy ofiar. Bezwzględna eksterminacja przeciwników politycznych. Publiczne egzekucje. Obozy koncentracyjne. To wszystko należy zapisać na konto generała Francisco Franco. I choć obecnie wielu nie chce pamiętać o zbrodniach hiszpańskiego dyktatora, to najwyższa pora o nich przypomnieć.

Gdy w 1940 skapitulowała Francja Wielka Brytania stanęła do samotnego boju przeciwko Hitlerowi. Właśnie wtedy Winston Churchil powołał Special Operations Executive. Na ilustracji telegraf napędzany dynamo z roweru (źródło: domena publiczna).

artykuł | 08.11.2016

Największe bohaterki francuskiego ruchu oporu wcale nie były Francuzkami!

Szpiegowały, ratowały jeńców i lotników, organizowały oddziały partyzanckie, dowodziły w walce. Oto pięć bohaterek francuskiego ruchu oporu, które… wcale nie były Francuzkami.

artykuł | 07.11.2016

Wcale nie rzucał pantoflem w telewizor. Ile jest prawdy w mitach na temat Gomułki?

Był tępym skąpiradłem. Nie znosił Kaliny Jędrusik. Miał wąskie horyzonty i był mściwy. Ślepo wykonywał polecenia Moskwy. To tylko niektóre z rozpowszechnionych mitów na temat Władysława Gomułki. Czas naprostować czarną legendę towarzysza „Wiesława”.

Czy można w ogóle policzyć ofiary II wojny światowej? Na ilustracji fragment amerykańskiego plakatu z okresu II wojny światowej (źródło: domena publiczna).

artykuł | 26.10.2016

Ile osób zginęło w II wojnie światowej?

Gdy tylko umilkły działa i nastał pokój, historycy przystąpili do ustalania ile ludzkich istnień pochłonął największy kataklizm wojenny w dziejach. Nie było to łatwe. Nawet teraz, po ponad siedemdziesięciu latach, odpowiedź nie jest oczywista.