promo do 70

Nie tylko Spartakus. Największe bunty niewolników w starożytnym Rzymie

Autor: | 15 października 2016 | 16,185 odsłon

Śmierć Spartakusa na rycinie Hermanna Vogla (źródło: domena publiczna).Wizerunek Spartakusa współczesna popkultura już dawno wchłonęła i przemieliła na hurtowe ilości książek, komiksów, filmów czy gier. Ale przecież jego bunt był tylko ostatnim z szeregu podobnych, jakie targały Rzymem u schyłku Republiki. Ani największym, ani najbardziej krwawym, a już na pewno… najmniej udanym.

Zaczęło się na Sycylii. Prowincja ta w latach 30. II wieku p.n.e. nie bez powodu nazywana była spichlerzem Rzymu. Płynęły stamtąd na patrycjuszowskie stoły całe tony pszenicy, oliwek winogron i, rzecz jasna, win, a lokalne kamieniołomy dostarczały surowców dla intensywnie rozbudowującego się miasta. Kluczową ich wartością była cena. Trzymano ją na niskim poziomie dzięki wykorzystywaniu dziesiątków tysięcy niewolników.

Byli oni tanim towarem, bo chwytano ich hurtowo w trakcie licznych wojen i zwykłych polowań, nikt zatem nie trudził się przesadnie o ich kondycję fizyczną – taniej było niewolnika wymienić niż dobrze utrzymać. Diodor, historyk piszący niespełna pięćdziesiąt lat później, bardzo plastycznie opisywał, w jaki sposób wpłynęło to na nastroje niewolnej społeczności:

Właściciele obarczali niewolników różnego rodzaju pracami, lecz niewiele zajmowali się wyżywieniem i ubieraniem, dlatego też znaczna część niewolników żyła z grabieży i popełniała wiele morderstw, tak jakby na Sycylii działała armia rozbójników rozsiana po całej wyspie (…).

Niewolnicy na Sycylii musieli ciężko pracować, ale nie mogli liczyć nawet na godziwe wyżywienie. W takich okolicznościach krwawa rebelia była tylko kwestią czasu (fot. Pascal Radigue; lic. CC BY 3.0).

Niewolnicy na Sycylii musieli ciężko pracować, ale nie mogli liczyć nawet na godziwe wyżywienie. W takich okolicznościach krwawa rebelia była tylko kwestią czasu (fot. Pascal Radigue; lic. CC BY 3.0).

Zaczęli od zabijania na drogach samotnych podróżnych. Następnie przeszli do napadania całymi bandami na majątki i domy właścicieli, którzy nie mieli dość sił do obrony, zajmowali je przemocą, grabiąc i zabijając wszystkich, którzy ośmielili się sprzeciwiać.

Człowiek, który chciał zostać królem

Ten cokolwiek barbarzyński chaos uległ zmianie, gdy na scenie pojawił się niejaki Eunus – postać zagadkowa, na pewno jednak charyzmatyczna i utalentowana, a przede wszystkim jak mało kto wyczuwająca subtelności ówczesnej socjotechniki. Dobrze wiedział, że większość sycylijskich niewolników, podobnie jak on sam, pochodziła z terenów Persji, gdzie mistycyzujący ferment religijny czynił ludzi wyjątkowo podatnymi na wiarę w magię, wróżby, przepowiednie, znaki i cuda.

Wiedział i wiedzę te wykorzystywał; przedstawiał się jako wróżbita mający bezpośredni kontakt z bogami, na dowód czego, gdy mówił… z ust miały wylatywać mu iskry. Zdaniem Diodora sztuczka polegała na użyciu skorupy orzecha i odrobiny żaru: następnie włożył to do ust i rozdmuchiwał – wylatywały czasem iskry, czasem płomień – pisał historyk.

O tym, jak przebiegał bunt rzymskich niewolników przekonasz się oglądając serial "Cesarstwo", który stał się inspiracją dla tego artykuły. Możecie go zobaczyć w każdą niedzielę o 21:00 na kanale CBS Europa.

O tym, jak przebiegał bunt rzymskich niewolników przekonasz się oglądając serial „Cesarstwo”, który stał się inspiracją dla tego artykuły. Możecie go zobaczyć w każdą niedzielę o 21:00 na kanale CBS Europa.

Ale Diodor był wykształcony, pisał z dystansu, a poza tym był zromanizowanym Grekiem. Dla przeciętnego Persa w tamtych czasach „iskrzące słowa” były wystarczającym dowodem na bliską zażyłość z niebiańskim panteonem. Eunus zaś był nie tylko zdolny i pełen charyzmy, ale też ambitny. Wkrótce zorganizował wokół siebie kilkusetosobową grupę uzbrojonych niewolników i rozpoczął powstanie, uderzając na miasto Henna.

Po zdobyciu osady w szeregi jego powstańczej armii zaczęli spływać niewolnicy zbiegli z okolicznych majątków. W ciągu kilku dni ich liczba wzrosła do aż sześciu tysięcy osób. Diodor relacjonował:

Wdarłszy się do domów popełnili wiele mordów i nie oszczędzali nawet niemowląt, lecz odrywając je od piersi matek, druzgotali o ziemię. I brak słów, co pozwolili sobie wobec niewiast, i jak niegodziwie postąpili, i to na oczach ich mężów.

Pomnik Eunus w miejscowości Enna na Sycylii (fot. Eannatum; lic. CC BY-SA 3.0).

Pomnik Eunus w miejscowości Enna na Sycylii (fot. Eannatum; lic. CC BY-SA 3.0).

Sukces powstańców był całkowity. Kolejne rzymskie ekspedycje wysyłane do stłumienia buntu były rozbijane w proch. Eunusowi podporządkowywali się przywódcy lokalnych powstań w innych częściach Sycylii i w efekcie dysponował on wkrótce olbrzymią siłą, około 200 tysięcy żołnierzy. Sycylia wyzwoliła się więc spod władzy Rzymu i była w stanie swoją niepodległość utrzymać – stała się odrębnym państwem, na którego czele stanął, rzecz jasna, sam przywódca powstania.

Doskonale rozumiał, że przekonani o boskim pochodzeniu władzy królewskiej Persowie będą wymagali określonych rytuałów, znaków i symboli. Jego dwór przejął więc rozbudowany i pełen przepychu ceremoniał monarchii Seleukidów – władzę symbolizował diadem na jego czole, Eunus otoczył się tysiącosobową strażą, ogłosił małżonkiem bogini Atargatis, nie zaprzestał też praktyk magicznych.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2 3

Powiedz innym co myślisz:

Wojciech Lada - Dziennikarz. Zajmuje się historią, muzyką i literaturą. Najdłużej związany był z dziennikiem "Życie Warszawy", ale regularnie pisywał też do tygodników opinii, pism i portali muzycznych, a także miesięczników historycznych i do "Ciekawostek historycznych". W 2010 r. opublikował książkę "Wielkie ucieczki", opowiadającą o nielegalnym przekraczaniu granic PRL-u, a w 2014 „Polskich terrorystów” - poświęconych kontrowersyjnym epizodom z walk o polską niepodległość.

Okupacja

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Egyptian_chess_players
…starożytni Rzymianie praktykowali kazirodcze małżeństwa? Czy winić można wpływ zdegenerowanego Egiptu? A może było na odwrót i to Rzymianie wepchnęli Egipcjan w objęcia swoich braci i sióstr?

Two_Seapoy_Officers_A_Private_Seapoy
…nie było w dziejach świata imperium większego niż Brytyjskie? W szczytowym okresie obejmowało prawie jedną czwartą lądów i jedną piątą ludności na Ziemi.

Zbrodnie-miniatura
…krwawe stłumienie Powstania Warszawskiego miało stać się przestrogą dla Banditen z innych krajów. Plan zrównania z ziemią dużego europejskiego miasta od zawsze zaprzątał obłąkany umysł Adolfa Hitlera.