promo do 70

Dlaczego naprawdę doszło do Rzezi Wołyńskiej?

Autor: | 12 września 2016 | 32,072 odsłon

Ukraińscy nacjonaliści wierzyli, że idea "samostijnej Ukrainy" jest ważniejsza, niż ludzkie życie. Na ilustracji: Stepan Bandera (autor: Alexey Marenko, lic.: CC BY-SA 3.0) i Roman Szuchewycz (domena publiczna). Łatwo zrzucić odpowiedzialność na wojnę stępiającą ludzkie odruchy, na bestialstwo wroga i grzechy nacjonalizmu. Czy to jednak już całe wytłumaczenie ogromu zbrodni dokonanej w 1943 roku?

W dyskusji o przyczynach zbrodni wołyńskiej padają najróżniejsze argumenty. Po stronie ukraińskiej zwraca się uwagę na trudną sytuację ukraińskiej mniejszości narodowej w II Rzeczypospolitej. Rzeczywiście – Polska nie wprowadziła autonomii na terenie Galicji Wschodniej, do czego zobowiązywały ją ustalenia z państwami Ententy. Licząca między 4,5, a 6 milionów ludności mniejszość ukraińska w II RP zaznawała rozmaitych upokorzeń.

Przykładowo – liczba ukraińskich szkół pomiędzy 1924 a 1938 rokiem spadła z 2558 do 461 placówek. Stosowanie przez władze polskie w odpowiedzi na działalność sabotażową ukraińskich nacjonalistów odpowiedzialności zbiorowej (jak podczas pacyfikacji w 1930 roku) czy rozmaite akcje „wzmacniania polskości” (burzenie cerkwi na Chełmszczyźnie w 1938 roku) z pewnością nie sprzyjały lojalności ukraińskiej mniejszości wobec państwa.

Pomnik upamiętniający zburzenie cerkwi św. Anny w Międzylesiu 14 lipca 1938. Takie akcje sprawiały, że Ukraińcy żyjący w II RP nie traktowali tego państwa jak swojej ojczyzny, lecz okupanta (autor: Loraine, lic.: CC BY-SA 4.0).

Pomnik upamiętniający zburzenie cerkwi św. Anny w Międzylesiu 14 lipca 1938. Takie akcje sprawiały, że Ukraińcy żyjący w II RP nie traktowali tego państwa jak swojej ojczyzny, lecz okupanta (autor: Loraine, lic.: CC BY-SA 4.0).

Na konflikt narodowe nakładały się różnice społeczne. Ludność ukraińska była na ogół gorzej sytuowana i słabiej wykształcona. Polacy mieli też tendencję, jak zauważa czeski pastor Jan Jelinek, którego słowa przywołuje Witold Szabłowski w książce „Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia”, do pychy i pogardliwego traktowania innych nacji. Pastor opowiadał:

Po zajęciu Zaolzia zaczęli traktować nas [Czechów z Wołynia] dokładnie tak, jak wcześniej traktowali Ukraińców. Ukraińcy często słabo mówią po polsku, ale w urzędach tego od nich wymagali. Jak ktoś nie mówił, pani urzędniczka udawała, że nie rozumie. Robili tak, pomimo że Polaków na Wołyniu było bardzo mało! Czytałem w gazecie, że tylko 16 procent. A Ukraińców – prawie 70.

Taka postawa, wynikająca z buty i poczucia wyższości, budziła w pogardzanych nienawiść do Polaków. Należy jednak pamiętać, że choć sytuacja Ukraińców w Polsce była trudna, to ciągle pozostawała lepsza niż w Rumunii (o Związku Sowieckim nawet nie wspominając). Podpowiada nam to, że bezpośrednich przyczyn zbrodni wołyńskiej należy szukać gdzie indziej.

„Twórcza przemoc”

Wiele danych wskazuje na to, że przyczyny ludobójstwa na Wołyniu ściśle wiążą się z ideologią ukraińskiego nacjonalizmu integralnego. Najważniejszym ideologiem tegoż był Dmytro Doncow. Myśliciel ten w 1926 roku wydał we Lwowie swoje opus magnum – „Nacjonalizm”.

Ukraińscy nacjonaliści w latach 30. sięgali po terror i przemoc. Na ilustracji pierwsza strona "Kuriera Bydgoskiego" z 20 listopada 1935, informująca o rozpoczęciu procesu osób zamieszanych w zabójstwo ministra Bronisława Pierackiego (domena publiczna).

Ukraińscy nacjonaliści w latach 30. sięgali po terror i przemoc. Na ilustracji pierwsza strona „Kuriera Bydgoskiego” z 20 listopada 1935, informująca o rozpoczęciu procesu osób zamieszanych w zabójstwo ministra Bronisława Pierackiego (domena publiczna).

W pracy tej Doncow ugruntował pogląd o „twórczej przemocy”, stanowiącej jeden z niezbędnych elementów nacjonalizmu. Ideolog twierdził też, że liberalna polityka etniczna charakteryzowała „słabe rasy”, a podczas walki o „samoutwierdzenie” nie powinny być zauważane „żadne kaprysy mniejszości narodowych”.

Publicystyka Doncowa nie posiadała jednoznacznie antypolskiej wymowy. Próżno w niej szukać również konkretnych planów działania względem wrogich z punktu widzenia ukraińskiego nacjonalizmu narodów. Twórczość Doncowa była raczej ideologicznym manifestem, który na język praktyki politycznej przełożyli inni.

Konserwatyści starszego pokolenia i młodzi gniewni

Nimi byli radykalni działacze młodego pokolenia działający w Krajowej Egzekutywie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Powstała w lutym 1929 roku na skutek połączenia się kilku mniejszych nacjonalistycznych organizacji OUN stawiała sobie za cel zdobycie państwa ukraińskiego szlakiem rewolucji narodowej.

Na gruncie realnej polityki organizacja orientowała się głównie przeciwko Polsce, często uciekając się do działalności terrorystycznej i sabotażowej. Pod względem ideologicznym OUN była organizacją zróżnicowaną. Skupieni na emigracji działacze starszego pokolenia, pamiętający poprzedni zryw niepodległościowy, charakteryzowali się mniejszym radykalizmem, aniżeli dorastająca w Galicji Wschodniej młodzież.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2 3

Powiedz innym co myślisz:

Marek Wojnar - Doktorant w Zakładzie Historii Europy Wschodniej UJ. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień pamięci historycznej i i nacjonalizmów w Europie Wschodniej w XX w. ze szczególnym uwzględnieniem Ukrainy. Pisze doktorat poświęcony myśli imperialnej ukraińskich nacjonalistów w okresie międzywojennym.

Okupacja
Komentarze do artykułu (54)
  1. Dość kontrowersyjny temat, zwłaszcza w dzisiejszych czasach. Ale mimo wszystko Ukraina powinna rozliczyć się z przeszłością, którą chce zakłamywać… Inaczej nie ma mowy o żadnej współpracy!

      • Jakoś w Polsce nie stawia się pomników sprawcom pogromu w Jedwabnem albo kieleckiego. Natomiast Ukraina cała jest upstrzona pomnikami takich „herojów” jak ludobójca Szuchewycz, Kłaczkiwśky i inne tego rodzaju kanalie.

        • Stanowczo protestuję uznawaniu Polaków za winnych pogromu w Jedwabnem. Dopóki się nie udowodni, kto rzeczywiście stał za tą zbrodnią, nie można osądzać żadnej ze stron. W szczególności Polaków. Dlaczego przerwano ekshumację zwłok ofiar pogromu? Podobno ze względów religijnych, ale skoro tak – dlaczego w ogóle zaczęto tę ekshumację? Skąd pewność że w masowych mogiłach spoczywają Żydzi? O zbrodni w Jedwabnem usłyszeliśmy dzięki J.T. Grossowi, który w swojej książce posługiwał się antypolską retoryką, zeznaniami Żyda, który podobno był świadkiem tej zbrodni, według którego to Niemcy nie brali udziału w tej zbrodni, a Polacy mordowali Żydów tak okrutnie, jak Ukraińcy Polaków na Wołyniu. Jak się okazało błędna jest również liczba ofiar, w rzeczywistości liczba ta wynosiła około 400, u Grossa – 1600.

        • Zdecydowanie!
          Dokonać ekshumacji w Jedwabnem!
          Niech Nauka się wypowie!
          A nie Ideologia!

        • Tzw. pogrom kielecki także nie był popełniony przez Polaków. Warto się dobrze zorientować przed napisaniem czegokolwiek.

  2. Mam wiele pretensji do przywódców Ukrainy i Ukraińców którzy popierają banderowców a Polakom wtedy odbijało i teraz tež ale uważam że rząd Ukrainy ma przeprosić nas wołyniaków

  3. Temat ciągle żywy, ale nie wiem, co mogłoby się stać, żeby przestał dzielić. Teraz wychodzi film „Wołyń” – ciekawe jak to pokaże.

    Jak dla mnie, to ten temat będzie gorący bez względu na fakty, bo i Polsce i na Ukrainie używa się go jako argumentu politycznego.

  4. Dyskusja jak zawsze toczy się także na facebooku:
    //www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1399779730050682

    Dorota C.: „Nie widze tu żadnego usprawiedliwiania. Odebrałam artykuł jak próbę przemyślenia okoliczności, które skłoniły Ukraińców do tak bestialskiej reakcji. Kropla drąży skałę a msciwosc ludzka jest nieprzewidywalna. Szczególnie podsycana ideologicznie, latami umacniania przez nienawiść. Ukraińcy rzeczywiście czuli się przez Polaków osaczeni. W tamtym okresie na własnym terytorium byli marginalizowani. Sytuacja sprzyjala wiec tworzeniu tej atmosfery. We własnej ocenie były to bojówki wyzwalajace naród spod wrogich wpływów. I radykalizowaly się coraz bardziej. Kipialy chęcią zemsty. Tak! To chore! I dla takich zachowan nie ma i nie powinno być usprawiedliwienia! Ale ani nie daje to obrazu wszystkich Ukraińców ani nie pokazuje że to Polacy są temu winni. Niepokoi fakt, ze dzisiejsza Ukraina popiera i chwali tą zbrodnię. Ale zamiast się pienic pomyślcie. Dziś u nas też tworzą się radykalne grupy. (…)”

    Natalia C.: „Żałosna próba usprawiedliwienia i zrzucenia części odpowiedzialności za ten zwierzęcy akt na nas. Na Wołyniu ludzie żyli w zgodzie od lat a rodziny były mieszane. Polityka 2 RP (która nie przeszkadzała w układaniu życia razem) istotnie była często niesprawiedliwa, ale czy to zburzone cerkwie i nasza pycha usprawiedliwiają bratobójstwo (bo swoich też zabijali) i wyrzynanie w barbarzyński sposób żon, dzieci, wieloletnich przyjaciół za polskie pochodzenie? Wątpię. Jakie trzeba mieć kompleksy by nabić 3 latka na płot a jego rodziców przepiłować mimo że wcześniej gościli u siebie a dzieci bawły się razem? (…) Ci ludzie wiedzieli co i komu robili. Mieli też wolną wolę. Wybrali mord. Dziś bezwstydnie celebrują katów. Tyle w temacie. Wróćcie do ciekawostek i polecania dobrych książek”

    Piotr B.: „Nareszcie trochę prawdy o polskiej historii a nie romantyczno-heroiczno-martyrologiczna wizja narodu wybranego, której jedynymi wyznacznikami są ciągłe zakłamywanie prawdy o samych sobie i ciągłe popełnianie tych samych błędów.”

  5. CIEKAWE JAK BY CZOL SIE AUTOR TEGO REPORTAZU JAK BY KTOS MU PRZYBIL DZIECKO GWOZDZIEM DO DZWI STODOLY TEZ BY BRONIL NAPASTNIKOW ZE TO WINA POLITYKI HISTORII ITP???? MORD ZOSTAJE MORDEM I NIE MA WYTLUMACZENIA J

    • Ja jestem „idiotą kwestionującym polskie sprawstwo zbrodni w Jedwabnem” . Urodziłem się na Pomorzu i czuję się Polakiem . Nie rozumiem dlaczego tak łatwo uwierzono Grossowi . „Przyklepał” to Kwaśniewski. „Rzetelne” badania naukowe przerwał Kieres. Czy to wystarcza aby moich rodaków nazwać odpowiedzialnymi za tamte wydarzenia ? Traktowanie prawdy historycznej w komuszym stylu. I to ma być sprawiedliwe? No i zadam pytanie . Skąd się biorą idioci chcący przypisać polakom odpowiedzialność za zbrodnię w Jedwabnem ?

    • Witaj Woziwodo, nie używaj semantyki podczas wyrażania opinii. Cyt.”polskie sprawstwo”, tym jednym określeniem odsłoniłeś swoje zapatrywanie na sprawę. Sprawcami w Jedwabnem może byli Polacy, ALE NIE NARÓD POLSKI !!!. Były to konkretne osoby, a nie ogół społeczeństwa, wielbicielu Grossa.

  6. Uważam, że pseudo-państwowy twór terytorialny zwany ,,Ukrainą” , gdzie bandyci i bestialscy mordercy są ,,bohaterami narodowymi” powinien przestać istnieć, a zamieszkujący go osobnicy rozpłynąć się w mroku historii jak najszybciej! Niech będą na wieki przeklęci!

  7. Jak czytam komentarze, to odnoszę wrażenie, że większość wypowiadających się tutaj osób uważa, iż Ukraińcy posiadają gen który nakazuje im zabijać polskie dzieci. Ponadto jestem ciekawy ilu z tych którzy piszą dużymi literami i zemście za Wołyń osobiście doświadczyło przemocy ze strony banderowców. Wydaje mi się, że ta chęć zemsty nie wynika z osobistych krzywd, ale z nieumiejętności radzenia sobie z życiowymi frustracjami a tym samym szukania obiektu na który można zrzucić odpowiedzialność za własne niepowodzenia. Jest to tym bardziej absurdalne, że prawdopodobnie większość komentujących uważa się za chrześcijan, a z tego co się orientuję, to zemsta nijak ma się do tego co nauczał Jezus i naucza kościół katolicki, ale co ja ateista mogę wiedzieć. Ukraińcy nie potrafią przyznać się do zbrodni, a wielu polaków nie potrafi po chrześcijańsku wybaczyć potomkom zbrodniarzy, że ich dziadkowie zamordowali ich dziadków. Takie pielęgnowanie urazy i nienawiści może z czasem doprowadzić do ludobójstwa w odwrotnym kierunku, a czy ta smutna historia i jej podobne (ludobójstwo w Rwandzie, masakra w Srebrenicy, pogrom w Jedwabnem czy rzeź Ormian) nie powinny uczyć nas, że to do niczego dobrego nie prowadzi? Zastanówcie się chwilę nad tym bystrzaki.

  8. Do Caylahan niestety nie masz racji. proszę poczytaj sobie wypracowania np. Ewy Siemaszko, wszystkie oskarżenia o ludobójstwo są kierowane do OUN-UPA a nie narodu Ukraińskiego, jest rozróżnienia bo Ukraińcy wschodnie potępiają UPA za kolaborację z hitlerowcami. Jestem dzieckiem Kresowiaków i Ukraińcom wybaczyliśmy i żądamy tylko prawdy. Jak byś się czuł będąc w Berlinie i widział pomniki Hitlera i Himlera??? a we Lwowie stojąpomniki ludobójców i kolaborantów i morderców głównie kobiet, dzieci i starców. Niemcom wybaczyliśmy i nie ma problemu więc przestań gadać o wybaczeniu chrześcijańskim. Ukraińcy przed wojną mieli swoje spółdzielnie, swoje szkoły itp a OUN-UPA zabijał pomimo tego Ukraińców którzy chcieli porozumienia Polsko-Ukraińskiego np. Hołówkę. Obecnie Kresowiacy chcą tylko sprawiedliwości i prawdy dla pomordowanych ofiar a nie o zemsty i nie wprowadzaj ludzi w błąd.

    • 1. Będąc dokładnym za II Wojnę Światową odpowiedzialni byli Naziści a nie Niemcy tak jak za Wołyń OUN-UPA a nie Ukraińcy.
      2. Pewnie czułbym się tak samo jak widząc pomniki upamiętniające „bohaterskich” żołnierzy Armii Czerwonej.
      3. Jestem dzieckiem Polaków którzy z Niemiec uciekli przed Nazistami i nie mam potrzeby wybaczać Niemcom, bo żaden mi osobiście nic nie zrobił i sądzę, że nawet gdybym się dowiedział, że jakiś mój krewny zginął z ręki Niemca to też nie miało by znaczenia bo mam większe zmartwienia.
      3. Masz rację, że nie powinienem gadać o chrześcijańskim wybaczaniu, ponieważ o tym powinni mówić sami chrześcijanie a nie taki bezbożnik jak ja.
      4. „Poza tym uważam, że ukrainę należy zniszczyć!”
      „Uważam, że pseudo-państwowy twór terytorialny zwany ,,Ukrainą” , gdzie bandyci i bestialscy mordercy są ,,bohaterami narodowymi” powinien przestać istnieć, a zamieszkujący go osobnicy rozpłynąć się w mroku historii jak najszybciej! Niech będą na wieki przeklęci!”

      • Caylahanie, jacy naziści! To byli zwyczajni Niemcy, z krwi i kości. Czy, np. bauerzy to też byli naziści z przekonania i poglądów? Co to za nowa nacja narodowa „naziści”? To Ukraińców poniewierali przez wieki jacyś „Kresowiacy”?
        Natomiast bardzo smutne jest stwierdzenie, że Ukraina powinna przestać istnieć. Chcesz ich wymordować tak jak Ukraińcy Polaków na Wołyniu? Bestialstwo banderowców nie mogłoby powstać bez sprawstwa i podpuszczenia przez Niemców (a nie jakichś „nazistów”). I to takim ideom i ludziom je głoszącym należy sprzeciwiać się, nawet poprzez ich fizyczne odosobnienie. A co robi nasz rząd? Mamy podobno 2 mln Ukraińców w Polsce. Prawie jak „V kolumna” w 1939 r. I to jest groźne i niebezpieczne. Nikt ich nie kontroluje…

  9. Mordowano tez ukraincow którzy nie chcieli brać w tym udziału, prawdziwym powodem tego był brak państwa Polskiego i to ze swołocz poczuła się bezkarnie, tak samo zresztą jak poprzednich rzezi poczynając od Humańskiej (slabosc IRP).

  10. Ciekawy, zaczepny artykuł . Ale widać , że autor nie czytał promowanej na tym portalu książki „Polskie Imperium” . Często przy okazji dyskusji na temat relacji polsko-ukraińskich zastanawiałem się nad przyczynami ich okrucieństwa . „W porywach” można nawet zrozumieć czystki etniczne, ale to wyrafinowane okrucieństwo komu było potrzebne ? „Polskie Imperium” sugeruje „tradycję” i różnice wyznaniowe . O ile dobrze kojarzę , to to się działo już po „głodzie” zaserwowanym przez braci Rosjan . Jakoś o krzywdach Rosjan nie słyszałem . Do czasów obecnych . Tylko jeszcze przywołam trudności przy renowacji grobów „Orląt” – atrakcje serwowane przez lokalny samorząd – oraz innych polskich nekropolii . To też jest dobrym wyznacznikiem . Jak ruscy reagują na likwidację tylko pomników ( ich zbrodniarzy ) ?
    Oczywiście nasi rodacy również przyczynili się istotnie do tych wydarzeń . Ja tak uważam analizując zachowanie tych , którzy przyjechali stamtąd na „ziemie odzyskane” .
    Bo jak wiadomo , każdy kij ma dwa końce .
    A było by mi miło , gdyby Polacy zostali uznani za naród niosący kaganek oświaty i kultury .

    .

  11. Do XYZ
    Mało wiesz o tzw pogromca kieleckim i o Jedwabnem. W pogromie w Kielcach uczestniczyło NKWD i UB. A odnośnie Jedwabnego to nawet sami Żydzi nie są zainteresowani, skoro kazali przerwać ekshumację… Najlepiej z góry osądzić kto jest winien. Przecież można się domagać odszkodowania, zwłaszcza że byliśmy w czasie 2 wojny sprawcami. Więc bić Polaków bo to naród łatwowierny, słaby i głupi. Czy nie o to chodzi?
    SOWA

  12. nie moge tego wszystkiego pojac jak mozna w taki sposob mordowac kobiety dzieci i starcow,nigdy mnie o tym nie uczono na lekcji historii czy w telewizji komunistycznej czy dzisiejszej, szperajac po internecie znalazlem wzmianki ze lLudobujstwo Wolynskie nie jest pierwszym przypadkiem tak bestialskiej dzialalnosi ludnosci ukrainskiej na Polakach Zydach czy Wegrach tak samo mordowali nas w 1600 ktoryms i 1700
    ktoryms roku teraz nie pamietam.Mam zal do Polskich rzdadw o to ze dowiaduje sie o tym pokatnie, ze Ukraincow nazywa sie naszymi bracmi.Wiem jedno ,ze nigdy z wlasnej woli czy z przymusu nie moglbym mordowac dzieci , kobiet i starcow czy znecac sie nad wzietymi do niewoli,
    ale jednoczesnie wiem ,ze gdyby ktos napadl na Polske z naszych sasiadow to oddal bym zycie w walce z nimi zachowujac czlowieczenstwo.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Folksdojcze-miniatura-kolor
…mimo że blisko dziewięćdziesiąt procent Ślązaków w czasie II wojny światowej było wpisanych na volkslisty, to jedynie osiem tysięcy osób posiadało legitymację NSDAP?

wiercenie
…w latach 30. XX wieku w ogrodach watykańskich stanęła wieża radiowa będąca wówczas najsilniejszym nadajnikiem na świecie? Nazwano ją „palcem papieża”.

droguant_ses_disciples
…asasyni wcale nie dokonywali swoich akcji pod wpływem haszyszu? Ten narkotyk sprawiłby raczej, że zamachowiec nie trafiłby na miejsce, nie wspominając już o trafieniu w cel…